Treasury bills (g'azna veksellari) nima?

Ta'rif

Treasury bills (qisqacha T-bills, o'zbekcha g'azna veksellari) davlat qisqa muddatga qarz olish uchun chiqaradigan qimmatli qog'ozlardir. Ular kupon to'lamaydi. Investor ularni nominal qiymatdan arzonroq narxda sotib oladi va muddat tugaganda to'liq nominalni oladi.

Formal ta'rif shunday: T-bill davlat g'aznachiligining diskontli, kuponsiz qarz majburiyati. Muddati yildan oshmaydi. Daromad faqat sotib olish narxi bilan so'ndirish (to'lov) qiymati orasidagi farqdan iborat. Kundalik nutqda bu qog'ozlarni "davlat qisqa muddatli obligatsiyalari" deb ham atashadi. Aniqrog'i, obligatsiya (bond) odatda uzoq muddatli va kuponli qog'oz, bill esa qisqa muddatli va diskontli qog'oz.

Faraziy misol

Investor nominal qiymati belgilangan T-billni obligatsiya auksionida nominaldan pastroq narxda sotib oladi. Muddat davomida u hech qanday foiz to'lovi olmaydi. Muddat tugaganda davlat unga nominalni to'liq to'laydi. Nominal bilan to'langan narx orasidagi farq investorning daromadi bo'ladi.

Bu farqni yillik ko'rsatkichga aylantirish uchun daromad to'langan narxga bo'linadi va muddat yilga nisbatan hisobga olinadi. O'z raqamlaringiz bilan hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning. Hisoblash tamoyili future value va present value sahifasida tushuntirilgan.

Tajribali o'quvchi uchun nozik tomonlar

• Daromadlilikni ifodalash usullari turlicha. Diskont stavkasi nominalga nisbatan hisoblanadi. Investitsion yoki obligatsiyaga ekvivalent daromadlilik esa to'langan narxga nisbatan hisoblanadi. Shu sabab ikkinchisi doim biroz yuqoriroq chiqadi. Manbalarni solishtirishdan oldin qaysi usul ishlatilganini tekshiring.
• Accrued interest yo'q. Kupon bo'lmagani uchun bill ikkilamchi bozorda jamg'arilgan foizsiz, faqat diskontli narxda sotiladi.
• Manfiy daromadlilik. Ba'zi mamlakatlarda talab juda yuqori bo'lgan davrlarda billlar nominaldan qimmatroq narxda sotilgan.
• Risk nolga teng emas. Kredit riski past hisoblanadi, lekin default ehtimoli, inflyatsiya va valyuta riski butunlay yo'qolmaydi.
• Atama mamlakatga qarab o'zgaradi. AQShda bu Treasury bills, Buyuk Britaniyada UK Treasury bills. Uzoq muddatli davlat qog'ozlari uchun Gilt va Bund kabi alohida nomlar ishlatiladi.

Atama qayerda uchraydi

• Yangiliklar va iqtisodiy taqvimlar. Auksion natijalari, qatnashuvchilar talabi (bid-to-cover) va daromadlilikning bazis punktdagi o'zgarishi e'lon qilinadi.
• Makro tahlil. Qisqa muddatli bill daromadliligi markaziy bank stavkasi kutilmalariga yaqin harakatlanadi. O'zbekiston uchun asosiy stavka bo'yicha ma'lumot manbai: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Batafsil ma'lumot fundamental tahlil sahifasida.
• Bozor sharhlari. Bozorda tahlika kuchaygan paytlarda kapital billlarga oqib o'tadi. Bu holat flight to quality deb ataladi.
• Treyding platformalari. Ba'zi terminallarda obligatsiya daromadliligi grafiklari yoki CFD instrumentlari ko'rsatiladi. Ular bo'yicha shartlarni brokerning rasmiy ma'lumotlaridan tekshiring. Leverajli CFD savdosi mablag'ni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin.

Bog'liq atamalar

Kupon · Duration · Yillik daromadlilik · Credit spread · Yevroobligatsiya · Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

T-bills ma'nosi qisqacha nima?

T-bills davlatning qisqa muddatli, kuponsiz qarz qog'ozi. U diskont bilan sotiladi va muddat oxirida nominal qiymatda so'ndiriladi.

G'azna veksellari obligatsiyadan nimasi bilan farq qiladi?

G'azna veksellarining muddati qisqaroq va ular kupon to'lamaydi. Daromad faqat narx farqidan keladi.

Daromadlilikni qanday hisoblayman?

Faraziy raqamlaringizni kalkulyatorlar sahifasiga kiriting. Natijani solishtirishda qaysi daromadlilik usuli ishlatilganiga e'tibor bering.

Bu sahifa investitsiya tavsiyasimi?

Yo'q. Sahifa faqat atamani tushuntiradi. Hech qanday qog'ozni sotib olish yoki sotish tavsiya etilmaydi.