Bazis punkt: bps nima

Bazis punkt nima

Bazis punkt (inglizcha basis point, qisqacha bp yoki bps) foiz stavkalari va daromadlilikdagi o'zgarishni ifodalaydigan o'lchov birligi. U foiz punktidan ancha kichik: foiz punkti teng mayda ulushlarga bo'lingan va ana shu ulushlardan biri bazis punkt deb ataladi.

Bazis punkt foizning o'zi emas. U foiz bilan ifodalangan ikki ko'rsatkich orasidagi mutlaq farqni o'lchaydi.

Foiz, foiz punkti va bazis punkt farqi

Bu uch tushuncha ko'pincha aralashtiriladi:

Tushuncha	Nimani bildiradi
Foiz (%)	Biror miqdorning ulushi, masalan stavkaning o'zi
Foiz punkti (p.p.)	Ikki foiz ko'rsatkichi orasidagi mutlaq farq
Bazis punkt (bps)	Foiz punktining mayda ulushlari bilan ifodalangan o'sha mutlaq farq
Nisbiy o'zgarish	Eski qiymatga nisbatan necha foizga o'zgargani

Asosiy qoida: "stavka X% dan Y% ga oshdi" degan xabarda stavka foizda emas, foiz punktida yoki bazis punktda o'zgargan. "Stavka foizga oshdi" degan ibora noaniq: u mutlaq farqni ham, nisbiy o'sishni ham anglatishi mumkin. Bazis punkt aynan shu noaniqlikni yo'qotadi.

Misol (shartli holat)

Faraz qilaylik, markaziy bank asosiy stavkani A% dan B% ga ko'tardi.

Foiz punktidagi farq: B − A.
Bazis punktdagi farq: shu farq bazis punktga aylantiriladi. Xabarlarda u "stavka ... bps ga oshirildi" ko'rinishida yoziladi.
Nisbiy o'zgarish: (B − A) / A. Bu butunlay boshqa ko'rsatkich va odatda bazis punktdagi farqdan katta bo'ladi.

Aniq raqamlar bilan hisoblamoqchi bo'lsangiz, Kalkulyatorlar bo'limidagi vositalardan foydalaning.

Atama qayerda uchraydi

Markaziy bank qarorlari. O'zbekistonda bu O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz). Uning asosiy stavka bo'yicha qarorlari haqida: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Stavka o'zgarishi xabarlarda ko'pincha bazis punktda beriladi.
Obligatsiyalar. Daromadlilik o'zgarishi va credit spread bazis punktda o'lchanadi. Kupon va duration bilan bog'liq hisoblarda basis point value (BPV) ishlatiladi, u «DV01» deb ham ataladi. U daromadlilik bazis punktga o'zgarganda obligatsiya narxi qancha o'zgarishini ko'rsatadi.
Fondlar va to'lovlar. Boshqaruv xarajatlari va komissiyalar ba'zan bps bilan yoziladi.
Tahliliy hisobotlar. Fundamental tahlilda stavkalar farqi, inflyatsiya kutilmalari va yillik daromadlilik solishtiriladi.

Stavka qarorlari valyuta va indekslar narxini qisqa vaqtda keskin harakatlantirishi mumkin. Leveraj bilan CFD va forex savdosida bunday harakat mablag'ni tez yo'qotishga olib keladi.

Chekka holatlar

Manfiy stavkalar. Bazis punkt manfiy qiymatlarda ham ishlaydi. Manfiy stavkadan nolga yaqinlashish ham bazis punktdagi oshish hisoblanadi.
Pip bilan adashtirmang. Forexdagi pip valyuta kursining minimal o'zgarishi, bazis punkt esa foizdagi farq. Big figure va forward points ham kurs birliklari. Lekin forward points stavkalar farqidan kelib chiqadi (covered interest parity).
"Basis" bilan farqi. Fyucherslarda basis spot va fyuchers narxi orasidagi farq. Bu bazis punkt bilan bog'liq emas.
Yozilishi. "bp" va "bps" bir narsani anglatadi. Ba'zi manbalarda "bip" deb ham talaffuz qilinadi.

Boshqa atamalar uchun Treyding lug'atiga qarang.

Ko'p beriladigan savollar

Basis point nima, qisqacha?

Foiz ko'rsatkichlari orasidagi mutlaq farqni mayda va aniq birlikda ifodalash usuli. U foiz punktining ulushi.

Bps nima degani?

Bu basis points (bazis punktlar) qisqartmasi. Stavka, daromadlilik yoki spred o'zgarishini ko'rsatish uchun yoziladi.

Bazis punkt bilan foiz bir xil narsami?

Yo'q. Foiz ulushni bildiradi, bazis punkt esa foiz ko'rsatkichlari orasidagi mutlaq farqni o'lchaydi.

Bazis punkt pipga tengmi?

Yo'q. Pip valyuta kursining o'zgarish birligi, bazis punkt esa stavka yoki daromadlilikdagi farq birligi.

Markaziy bank qarorlarini qayerdan kuzatish mumkin?

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) rasmiy saytidagi asosiy stavka sahifasidan.

Bazis punkt (bps) nima