Obligatsiya auksioni (bond auction) nima

Qisqa ta'rif

Obligatsiya auksioni (bond auction) davlatning yangi qarz qog'ozlarini investorlarga sotish usuli. Moliya vazirligi yoki uning agenti qancha obligatsiya chiqarilishini e'lon qiladi, ishtirokchilar esa narx yoki daromadlilik bo'yicha buyurtma (bid) beradi.

Bid-to-cover koeffitsienti berilgan buyurtmalar umumiy hajmining sotilgan hajmga nisbati. U auksionga talab qanchalik kuchli bo'lganini ko'rsatadi.

Auksion qanday ishlaydi

• E'lon. Emitent obligatsiya turini, muddatini, kuponini va nominal qiymatini oldindan e'lon qiladi.
• Raqobatli buyurtmalar. Ishtirokchi qancha sotib olmoqchi ekanini va qaysi daromadlilikka rozi ekanini ko'rsatadi.
• Raqobatsiz buyurtmalar. Ishtirokchi faqat hajmni yozadi va auksionda aniqlangan narxni qabul qiladi.
• Taqsimlash. Buyurtmalar eng past daromadlilikdan boshlab, ya'ni davlat uchun eng arzon qarzdan boshlab, e'lon qilingan hajm to'lguncha qanoatlantiriladi.

Narxlash usullari

Misol (shartli holat)

Faraz qilaylik, davlat ma'lum hajmdagi obligatsiyani auksionga qo'ydi. Investorlar umumiy buyurtmalari bu hajmdan bir necha baravar ko'p bo'ldi. Bid-to-cover buyurtmalar hajmini sotilgan hajmga bo'lish orqali topiladi. Natija oldingi auksionlardagidan yuqori bo'lsa, talab kuchaygan deb talqin qilinadi. Natija pasaysa, talab susaygan bo'ladi. Aniq qiymatlar bilan hisoblashni kalkulyatorlar bo'limidagi vositalarda qilish mumkin.

Tajribali o'quvchi uchun

• Tail. Auksionda aniqlangan daromadlilik bozor kutganidan (when-issued darajasidan) yuqori chiqsa, bu "tail" deyiladi va zaif talab belgisi hisoblanadi. Farq odatda bazis punktlarda beriladi.
• Ishtirokchilar tarkibi. Hisobotlarda dilerlar, to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita (ko'pincha xorijiy) ishtirokchilar ulushi alohida ko'rsatiladi. Dilerlar ulushining yuqoriligi tashqi talab kamligini bildirishi mumkin.
• Reopening. Avval chiqarilgan obligatsiyani qo'shimcha hajmda qayta sotish. Bunda xaridor jamg'arilgan foizni ham to'laydi.
• Kam obuna. Buyurtmalar e'lon qilingan hajmni to'liq qoplamasa, emitent kamroq sotadi yoki auksionni bekor qiladi.
• Bid-to-cover yuqori bo'lishi past daromadlilikni kafolatlamaydi. Natijani tail va ishtirokchilar tarkibi bilan birga o'qish kerak.

Atama qayerda uchraydi

• Iqtisodiy kalendarlar va yangiliklarda ("auksion natijalari", "bid-to-cover", "tail").
• Moliya vazirliklarining rasmiy natija hisobotlarida.
• Bund va gilt haqidagi tahlillarda, chunki auksion natijalari daromadlilik va valyuta kurslariga ta'sir qilishi mumkin.

O'zbekistonda pul siyosati bo'yicha ma'lumotni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) beradi: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Mahalliy davlat qimmatli qog'ozlari auksionlarining joriy tartibini rasmiy manbalardan tekshiring.

Auksion natijalari e'lon qilinganda narxlar keskin harakatlanishi mumkin. Leverajli CFD va forex savdosida bunday harakat tez zararga olib kelishi mumkin. Batafsil ma'lumot risklarni boshqarish sahifasida.

Bog'liq atamalar

Duration, yevroobligatsiya, byudjet taqchilligi, qarz/YaIM nisbati, flight to quality, ochilish va yopilish auksioni, fundamental tahlil, treyding lug'ati.

Ko'p beriladigan savollar

Bond auction nima?

Davlat yangi obligatsiyalarni investorlar buyurtmalari asosida sotadigan jarayon.

Bid-to-cover qanday hisoblanadi?

Buyurtmalarning umumiy hajmi sotilgan hajmga bo'linadi.

Tail nimani bildiradi?

Auksionda aniqlangan daromadlilik bozor kutganidan yuqori chiqqanini. Bu odatda zaif talab belgisi hisoblanadi.

Davlat obligatsiyalari auksioni ochilish auksioniga o'xshaydimi?

Yo'q. Ochilish auksioni mavjud qog'ozlar savdosidagi narxni aniqlaydi. Obligatsiya auksionida esa yangi qarz birlamchi bozorda sotiladi.