Haircut nima
Haircut (garov diskonti): kreditor garov sifatida qabul qilayotgan aktivning bozor qiymatini qancha kamaytirib hisoblashi.
Garov (collateral) qarz uchun ta'minot sifatida beriladigan aktiv. Masalan, obligatsiya, aksiya yoki valyuta. Aktiv narxi tushishi mumkin. Shuning uchun kreditor uni to'liq bozor narxida emas, undan pastroq qiymatda hisobga oladi. Bozor qiymati bilan qabul qilingan qiymat orasidagi farq haircut deyiladi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Rasmiy ta'rif
Haircut garovning bozor qiymatiga nisbatan ulush sifatida ifodalanadi. U garovga qo'yilgan aktivning narxi tushib ketishidan va qarzdor majburiyatini bajarmay qolganda (default) garovni sotish xarajatlaridan kreditorni himoya qiladi.
Haircut darajasi odatda quyidagilarga bog'liq:
- aktivning volatilligi (yillik volatillik);
- likvidligi, ya'ni garovni narxga katta ta'sir qilmasdan qanchalik tez sotish mumkinligi;
- emitentning kredit sifati;
- garov valyutasi bilan qarz valyutasi bir xil yoki har xilligi (valyuta riski);
- qarz muddati.
Misol: hisoblash tartibi
Misol shartli bo'lib, raqamlar o'rniga harflar ishlatilgan:
- B: garovning bozor qiymati;
- h: haircut ulushi;
- Q: kreditor qabul qiladigan garov qiymati.
Q = B − B × h
Kreditor aksiyaga obligatsiyaga qaraganda katta haircut qo'ysa, bir xil bozor qiymatidagi aksiya kamroq qarz ta'minlaydi. Aktiv narxi tushsa, B kamayadi, Q ham kamayadi. Shunda kreditor qo'shimcha garov talab qilishi mumkin. Bu talab margin call deb ataladi.
Atama qayerda uchraydi
| Joy | Ma'nosi |
|---|---|
| Repo bitimlari | Qimmatli qog'oz garovi evaziga qisqa muddatli qarz; garov qiymatiga haircut qo'llanadi |
| Kliring va markaziy kontragent | Ishtirokchilar topshirgan garov haircut bilan baholanadi (kliring) |
| Brokerlik hisobotlari | Garov hisobotlarida bozor qiymati, haircut va qabul qilingan qiymat alohida ustunlarda ko'rsatiladi |
| Yangiliklar | "Obligatsiya egalariga haircut" iborasi uchraydi |
Yangiliklardagi ma'no boshqacha. Qarz restrukturizatsiyasida haircut investorlar talabining nominal qiymati kamaytirilishini anglatadi, ya'ni ular qarzning bir qismidan voz kechadi. Bu bail-in va defolt mavzulariga yaqin. Garov diskonti bilan adashtirmang.
Chegaraviy holatlar
- Prosiklik ta'sir. Bozor stressida kreditorlar haircutni oshiradi. Qarz oluvchilar garov yetishmasligini qoplash uchun aktiv sotadi, bu esa narxlarni yana tushiradi. Credit crunch va moliyaviy yuqumlanish shu yo'l bilan kuchayishi mumkin.
- Wrong-way risk. Garov qiymati qarzdorning ahvoli bilan birga yomonlashsa, haircut kattaroq qo'yiladi. Masalan, qarzdor o'zi chiqargan qog'ozni garovga qo'ygan holatda.
- Konsentratsiya. Garov bitta aktivdan iborat bo'lsa, unga qo'shimcha diskont qo'llanishi mumkin.
- Marja bilan farqi. Haircut garovni baholaydi, boshlang'ich marja esa pozitsiya uchun talab qilinadigan ta'minotni bildiradi. Ikkalasi bir xil vazifani bajaradi, lekin hisob asosi turlicha.
Leveraj (kreditga olingan mablag') bilan qilinadigan CFD va forex savdosida narx keskin o'zgarsa, mablag' tez yo'qotilishi mumkin. Garov va marja mexanizmlari bu riskni yo'q qilmaydi. Batafsil ma'lumot: Risklarni boshqarish.
Bog'liq atamalar: Kontragent, Derivativlar, Treyding lug'ati.
Ko'p beriladigan savollar
Haircut nima, qisqacha?
Kreditor garovni hisobga olishda uning bozor qiymatidan ayiradigan ulush.
Garov diskonti va haircut bir narsami?
Ha, garov kontekstida ular bir xil tushunchani bildiradi.
Nega aksiyalarga haircut kattaroq bo'ladi?
Aksiya narxi odatda yuqori sifatli davlat obligatsiyalariga qaraganda ko'proq o'zgaradi va likvidligi pastroq bo'lishi mumkin.
Yangiliklardagi "qarzga haircut" nimani bildiradi?
Restrukturizatsiyada kreditorlar talabining nominal qiymati kamaytirilishini. Bu garov diskontidan farq qiladigan tushuncha.
Haircut doimiymi?
Yo'q. Kreditor yoki kliring tashkiloti uni bozor sharoitiga qarab o'zgartirishi mumkin.