Yuqori chastotali savdo (HFT) nima

HFT nima: qisqa ta'rif

Yuqori chastotali savdo (high frequency trading, HFT) dasturlar juda ko'p buyurtmani soniyaning mayda ulushlarida, odam aralashuvisiz yuboradigan, o'zgartiradigan va bekor qiladigan avtomatlashtirilgan savdo turidir.

HFT algoritmik savdoning tor qismi. Har qanday algoritm HFT bo'lavermaydi. Bu yerda asosiy omil tezlik, ya'ni kechikish (latency) imkon qadar kam bo'lishi kerak.

Rasmiy ta'rif va belgilar

Regulyatorlar HFTni odatda quyidagi belgilar orqali ta'riflaydi. Masalan, Yevropa Ittifoqining MiFID II qoidalarida shunday yondashuv bor:

• kechikishni kamaytiruvchi infratuzilma: serverni birja ma'lumotlar markazida joylashtirish (co-location) yoki unga yaqin joyda saqlash;
• buyurtmani yuborish, o'zgartirish va bekor qilish haqidagi qarorni tizim o'zi qabul qiladi;
• kun davomida juda ko'p xabar yuboriladi: buyurtmalar, ularning o'zgarishi va bekor qilinishi.

Asosiy HFT strategiyalari:

• market making: doimiy ravishda bid va ask narxlarini qo'yib, spreaddan daromad olishga urinish (qarang: dealer);
• latency arbitraji: narx turli maydonlarda bir vaqtda yangilanmagan qisqa paytdan foydalanish (qarang: arbitraj);
• statistik arbitraj: o'zaro bog'liq instrumentlar o'rtasidagi qisqa muddatli nomutanosiblikni topish.

Faraziy misol

Quyidagi misol to'liq faraziy. A va B maydonlarida bir xil valyuta juftligi savdo qilinadi. A maydonida narx ko'tariladi, B maydonidagi kotirovka esa mikrosoniyalar davomida eski holatda qoladi.

HFT dasturi A dagi o'zgarishni sezadi va B dagi eski narx bo'yicha sotib olish buyurtmasini yuboradi. Narx yangilanishi bilan pozitsiyani yopadi. Farq pipning kichik qismiga teng bo'ladi, shuning uchun natija faqat juda ko'p takrorlanganda sezilarli bo'ladi. Raqib tezroq bo'lsa yoki buyurtma qisman bajarilsa (fill va partial fill), bu farq zararga aylanadi.

Chegaraviy holatlar

• Qo'lda tez-tez kirib-chiqish (skalping) HFT emas, chunki qarorni odam qabul qiladi.
• Uy kompyuteri yoki VPS'da ishlaydigan oddiy savdo roboti avtomatlashtirilgan bo'lsa ham, rasmiy ma'nodagi HFT tezligiga yetmaydi.
• Bozorga zarar yetkazuvchi usullar alohida baholanadi. Masalan, bajarish niyatisiz buyurtma qo'yish (spoofing) yoki front running. Bunday harakatlar ko'p yurisdiksiyalarda taqiqlangan.

Atama qayerda uchraydi

• Yangiliklarda: flash crash va birjalarning circuit breaker mexanizmlari muhokamasida.
• Birja hisobotlarida: buyurtma va bajarilgan bitimlar nisbati, likvidlik ta'minotchilari haqidagi ma'lumotlarda.
• Broker shartlarida: ba'zi brokerlar o'z shartnomalarida juda qisqa muddatli avtomatik savdoni cheklaydi. Exness'dagi amaldagi shartlarni Exness shaxsiy kabinetida yoki rasmiy saytida tekshiring.
• Platformalarda: MetaTrader'dagi savdo robotlari (Expert Advisors) avtomatlashtirilgan savdoga misol bo'ladi, lekin HFT emas. Batafsil: Platformalar va ilovalar.

Leverajli CFD va forex savdosida, ayniqsa avtomatik tizimlarda, xato yoki uzilish tufayli mablag' tez yo'qotilishi mumkin. Bu haqda Risklarni boshqarish sahifasiga qarang.

Bog'liq atamalar

API trading · Arbitraj · Fill or kill, IOC · Fat finger xatosi · Ochilish va yopilish auksioni · A-book va B-book · Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

HFT nima va algoritmik savdodan farqi bormi?

HFT algoritmik savdoning juda past kechikishga va juda ko'p buyurtmaga tayanadigan turi. Har qanday HFT algoritmik savdo hisoblanadi, lekin har qanday algoritmik savdo HFT emas.

Xususiy treyder HFT bilan shug'ullana oladimi?

Rasmiy ma'nodagi HFT birjaga yaqin joylashgan infratuzilmani talab qiladi va odatda yirik firmalar tomonidan qo'llanadi. Oddiy savdo robotlari bu toifaga kirmaydi.

HFT bozorga zararlimi?

Fikrlar turlicha. HFT spreadlarni toraytirishi mumkin. Shu bilan birga, u keskin harakatlarni kuchaytirishi ham mumkin. Shuning uchun regulyatorlar bu sohani alohida nazorat qiladi.

Yuqori chastotali savdo daromad kafolatlaydimi?

Yo'q. Raqobat, kechikish va xarajatlar natijani zararga aylantirishi mumkin.