Institutsional investor nima

Qisqa ta'rif

Institutsional investor (institutional investor) ko'p odam yoki tashkilotning pulini yig'ib, uni professional tarzda qimmatli qog'oz, obligatsiya, valyuta va boshqa aktivlarga joylashtiradigan tashkilotdir. Bularga investitsiya fondlari, banklar, sug'urta kompaniyalari va pensiya fondlari kiradi.

Ularning qarama-qarshisi chakana investor. Chakana investor o'z shaxsiy pulini o'zi boshqaradigan jismoniy shaxs.

Taxminiy misol

Quyidagi holat o'ylab topilgan va faqat tushuntirish uchun berilgan.

Pensiya fondi har oy minglab ishchidan badal oladi. Fond bu mablag'ni bitta portfelga yig'adi va uni obligatsiyalar hamda yirik kompaniyalar aksiyalariga taqsimlaydi.

Fond biror kompaniya aksiyalarining katta qismini sotishga qaror qildi, deylik. Agar butun hajmni birdaniga bozorga chiqarsa, narx fondga qarshi tomonga siljiydi. Shu sababli u buyurtmani kichik qismlarga bo'ladi va ularni bir necha kun davomida bajaradi. Bunday harakatdan keyin yangiliklarda "institutsional sotuvlar" degan ibora paydo bo'ladi.

Misolning asosiy xulosasi: yirik investorlarning buyurtma hajmi bozor likvidligi va narx harakatiga ta'sir qiladi. Chakana investorning savdosi bunday ta'sir ko'rsatmaydi.

Atama qayerda uchraydi

• Yangiliklar va sharhlar. "Institutsional talab", "yirik o'yinchilar" va "smart money" kabi iboralar ko'p ishlatiladi. Odatda ular fondlar va banklarning umumiy harakatini anglatadi.
• Hisobotlar. Fyuchers bozorlarida COT hisoboti (Commitments of Traders) ishtirokchilarni toifalarga ajratadi. Ulardan biri yirik fondlar va dilerlar toifasi.
• Kompaniya hisobotlari. Aksiyadorlar tarkibida institutsional egalik ulushi ko'rsatiladi. Bu ko'rsatkich free float bilan birga o'qiladi.
• Savdo platformalari. MetaTrader kabi terminallar savdoni qaysi turdagi investor qilganini ko'rsatmaydi. Grafikdagi hajm odatda brokerning tik hajmi bo'ladi, institutsional oqim emas.

Rasmiy ta'rif va chegaraviy holatlar

Rasmiy tilda institutsional investor yuridik shaxs hisoblanadi. U boshqalarning yoki o'zining katta kapitalini ishonchli boshqaruvchi sifatida investitsiya qiladi va moliyaviy regulyator nazoratida bo'ladi. Ko'p yurisdiksiyalarda "professional" yoki "malakali investor" toifasi alohida belgilanadi. Bu toifadagi investorlarga chakana mijozlarga beriladigan himoyaning bir qismi qo'llanmaydi. Toifa mezonlari har bir mamlakatda boshqacha.

Chegaraviy holatlar:

• Suveren fondlar va universitet endaumentlari odatda institutsional investor deb hisoblanadi.
• Hedge fondlar institutsional investor bo'ladi, lekin ularning strategiyasi va nazorat darajasi boshqa fondlardan farq qiladi.
• Oilaviy ofislar va kompaniya g'aznachiliklari mezonga qarab goh u, goh bu toifaga kiritiladi.
• Juda boy jismoniy shaxs institutsional investor emas, hatto u katta hajmda savdo qilsa ham.

O'zbekistonda qimmatli qog'ozlar bozoriga oid qoida shunday: qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Bu sohani nazorat qiluvchi organ: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi. Batafsil ma'lumot Tartibga solish va xavfsizlik sahifasida.

Bozorda yirik investorlar borligi xavfni kamaytirmaydi. Leverajli CFD va forex savdosida mablag'ni tez yo'qotish mumkin. Bu haqda Risklarni boshqarish sahifasini o'qing.

Bog'liq atamalar

• Ochiq va yopiq fond
• Custodian (saqlovchi)
• Dealer
• Kontragent
• HFT savdo
• Front running
• Flight to quality
• Hot money
• Blue chip

Boshqa atamalar Treyding lug'ati sahifasida jamlangan.

Ko'p beriladigan savollar

Institutsional investor nima, qisqacha?

Bu boshqalarning pulini yig'ib, professional boshqaradigan tashkilot. Masalan, fond, bank, sug'urta kompaniyasi yoki pensiya fondi.

Yirik investorlar narxni belgilaydimi?

Ularning katta buyurtmalari narxga ta'sir qiladi. Lekin narx barcha ishtirokchilarning talab va taklifidan shakllanadi.

Institutsional investorlarni kuzatib, ularga ergashish mumkinmi?

Hisobotlar kechikib e'lon qilinadi va ular faqat umumiy holatni ko'rsatadi. Ular savdo signali emas. Bu sahifada savdo bo'yicha tavsiya berilmaydi.

Boy jismoniy shaxs institutsional investor hisoblanadimi?

Yo'q. Ba'zi mamlakatlarda u professional yoki malakali investor toifasiga kirishi mumkin, lekin bu boshqa tushuncha.