Front running ma'nosi
Front running (o'zbekchada "oldindan savdo qilish") — broker, diler yoki boshqa vositachi mijozning hali bajarilmagan yirik buyurtmasi haqidagi maxfiy ma'lumotdan foydalanib, o'sha buyurtmadan oldin o'z hisobidan savdo qilishi. Ko'pchilik yurisdiksiyalarda bu bozorni suiiste'mol qilish hisoblanadi va taqiqlanadi.
Bunda vositachi bozor narxini o'zgartiradigan ma'lumotni mijozdan oladi. Uni mijoz manfaati uchun emas, o'z foydasi uchun ishlatadi. Mijoz esa yomonroq narxda bajariladi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Gipotetik misol
Quyidagi holat o'ylab topilgan, raqamlarsiz soddalashtirilgan:
- Fond mijozi brokerga A kompaniyasi aksiyalaridan juda katta hajmda sotib olish buyurtmasini beradi.
- Broker xodimi bu buyurtma narxni yuqoriga surishini tushunadi.
- Mijoz buyurtmasini joylashtirishdan oldin xodim o'z shaxsiy hisobidan shu aksiyani sotib oladi.
- Mijozning yirik buyurtmasi bajariladi va narx ko'tariladi. Mijoz kutganidan qimmatroq narxda oladi.
- Xodim oldin olgan aksiyasini yuqoriroq narxda sotadi.
Xodimning foydasi mijozning qo'shimcha xarajati hisobidan keladi. Front runningni oddiy spekulyatsiyadan ajratib turadigan asosiy belgi shu.
Rasmiy ta'rif va chegaraviy holatlar
Regulyatorlar ta'riflarida odatda quyidagi belgilar bo'ladi:
- mijozning hali bajarilmagan buyurtmasi haqida ommaga oshkor qilinmagan ma'lumot;
- bu ma'lumotdan o'z hisobi yoki yaqin shaxs hisobi uchun foydalanish;
- savdo mijoz buyurtmasidan oldin va uning narxga ta'siridan foyda olish maqsadida amalga oshiriladi.
Chegaraviy holatlar:
| Holat | Front runningmi? |
|---|---|
| Ochiq e'lon qilingan indeks qayta balanslashuvidan oldin savdo | Odatda yo'q, ma'lumot ommaviy |
| Diler mijoz bilan kelishilgan yirik bitimdan oldin xavfini cheklaydi (pre-hedging) | Bahsli; mijozning roziligi va qoidalarga bog'liq |
| Mijoz buyurtmasidan keyin xuddi shu yo'nalishda savdo (tailgating) | Front running emas, lekin qoidabuzarlik bo'lishi mumkin |
| Tahliliy hisobot e'lon qilinishidan oldin savdo (research front running) | Ko'p qoidalarda taqiqlangan |
| Blokcheynda tasdiqlanmagan tranzaksiyani ko'rib, undan oldin tranzaksiya qo'yish | "Front running" deb ataladi; DeFi da maxfiy buyurtma tushunchasi boshqacha |
O'zbekistonda qimmatli qog'ozlar bozoridagi professional faoliyat bo'yicha: qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Nazorat organi: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi. Front running bo'yicha aniq mahalliy qoidalarni regulyatorning rasmiy manbalaridan tekshiring.
Atama qayerda uchraydi
- Yangiliklar: regulyatorlarning jarima va sud qarorlari haqidagi xabarlarida.
- Brokerlar hujjatlari: buyurtmalarni bajarish siyosati va manfaatlar to'qnashuvi siyosatida.
- Compliance hisobotlari: xodimlarning shaxsiy savdosini nazorat qilish bo'limlarida.
- Kripto tahlillari: blokcheyn tranzaksiyalarini tartiblash haqidagi maqolalarda.
MetaTrader kabi savdo platformalarida front running alohida ko'rsatkich sifatida chiqmaydi. Bu ijro sifati va vositachining halolligi bilan bog'liq masala. Exness ham, boshqa har qanday broker ham, buyurtmalaringiz qanday bajarilishini rasmiy hujjatlarida tushuntirishi kerak. Ularni broker saytida o'qing.
Leverajli CFD va forex savdosida pulni tez yo'qotish mumkin. Ijro sifati bu riskni yo'qotmaydi. Batafsil: Risklarni boshqarish.
Bog'liq atamalar
- Dealer va Kontragent
- A-book va B-book
- Compliance
- HFT savdo
- Fill va partial fill
- Introducing broker (IB)
- Tartibga solish va xavfsizlik
- Treyding lug'ati
Ko'p beriladigan savollar
Front running nima, qisqacha?
Vositachi mijozning bajarilmagan buyurtmasi haqidagi maxfiy ma'lumotdan foydalanib, undan oldin o'zi uchun savdo qilishi.
Front running insayder savdosi bilan bir xilmi?
Yo'q. Insayder savdosi kompaniya haqidagi oshkor qilinmagan ma'lumotga asoslanadi. Front running esa mijozning buyurtmasi haqidagi ma'lumotga asoslanadi.
Oddiy treyder front running qila oladimi?
Odatda yo'q, chunki u boshqalarning buyurtmalarini oldindan ko'rmaydi. Bu atama asosan vositachilarga va mijoz ma'lumotiga kirish huquqi bor shaxslarga tegishli.
HFT front runningmi?
O'z-o'zidan yo'q. Ommaviy bozor ma'lumotlariga tez javob berish qonuniy bo'lishi mumkin. Mijozning maxfiy buyurtma ma'lumotidan foydalanish esa front running hisoblanadi.