Dealer nima

Dealer nima: qisqa ta'rif

Dealer (diler) o'z hisobidan va o'z mablag'i bilan savdo qiladigan firma. U sotib olish (bid) va sotish (ask) narxlarini e'lon qiladi va mijozlar bilan shu narxlarda bitim tuzadi.

Diler mijozning orderini boshqa joyga uzatmaydi. Bitimda uning o'zi mijozning qarshi tomoni, ya'ni kontragenti bo'ladi.

Rasmiy ta'rif va chegaraviy holatlar

Ko'p yurisdiksiyalarda dilerlik faoliyati quyidagicha ta'riflanadi: moliyaviy vositalarni o'z nomidan va o'z hisobidan oldi-sotdi qilish, narxlarni ochiq e'lon qilish va shu narxlarda bitim tuzish majburiyatini olish.

Chegaraviy holatlar:

• Broker-diler. Firma ba'zi bitimlarda vositachi, boshqalarida diler bo'lishi mumkin. Har bir bitimda uning qaysi rolda ishlagani shartnomada ko'rsatiladi.
• Market-meyker. Doimiy ravishda narx e'lon qilish majburiyatini olgan diler. Har qanday market-meyker diler hisoblanadi, lekin har qanday diler market-meyker emas.
• Proprietary trading. Firma o'z hisobidan savdo qiladi, lekin mijozlarga narx bermaydi. Qat'iy ma'noda bu dilerlik emas.
• Internalizatsiya. Diler mijozlarning qarama-qarshi orderlarini ichkarida o'zaro moslashtiradi va qolgan riskini bozorda xedjlaydi. Bu A-book va B-book modellari bilan bog'liq.

Dilerning brokerdan farqi

Mijozlarni jalb qiladigan, lekin bitim tuzmaydigan vositachi haqida Introducing broker (IB) sahifasida yozilgan.

Faraziy misol

Diler EUR/USD juftligi bo'yicha bid va ask narxlarini e'lon qildi. Mijoz ask narxida sotib oladi. Bu bitimda diler sotuvchi bo'ladi va uning hisobida qisqa pozitsiya qoladi.

• Narx tushsa, diler spread va pozitsiyadan foyda ko'radi.
• Narx ko'tarilsa, diler pozitsiyadan zarar ko'radi. Shu sababli u riskni bozorda xedjlashi yoki boshqa mijozning qarama-qarshi bitimi bilan yopishi mumkin.

Aniq summalarni hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning. Leverajli CFD va forex savdosida mijoz mablag'ini tez yo'qotishi mumkin. Qarshi tomon kim ekanidan qat'i nazar bu risk saqlanib qoladi.

Atama qayerda uchraydi

• Platformalarda. MetaTrader'dagi "Instant Execution" rejimida ijro narxini diler beradi. Narx o'zgarganda requote, ya'ni yangi narx taklifi chiqishi mumkin. Batafsil: Fill va partial fill.
• Hujjatlarda. Mijoz shartnomasida firma "principal" (o'z hisobidan ishlovchi tomon) yoki "agent" (vositachi) sifatida ko'rsatiladi.
• Yangiliklarda. "Primary dealer" iborasi davlat obligatsiyalari auksionlarida qatnashadigan banklarni bildiradi. Qarang: obligatsiya auksioni.

Dilerlik markazi nima

"Dilerlik markazi" MDH davlatlarida tarqalgan ibora. U mijozlarga forex va CFD savdosini taklif qiladigan va bitimlarda o'zi qarshi tomon bo'ladigan kompaniyani bildiradi. Bunday kompaniyalarning ba'zilari hech qanday litsenziyasiz ishlaydi.

O'zbekistonda qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Bu sohani tartibga soluvchi organ: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi. Litsenziyani tekshirish uchun manba: NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri. Batafsil: Tartibga solish va xavfsizlik.

Bog'liq atamalar

• Kontragent
• A-book va B-book
• Markaziy kontragent
• Exposure
• Front running
• Derivativlar
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Diler kim?

O'z hisobidan narx e'lon qilib, mijozlar bilan bevosita bitim tuzadigan firma.

Dilerning brokerdan asosiy farqi nimada?

Broker mijoz orderini bozorga uzatadi. Diler esa bitimda o'zi qarshi tomon bo'ladi.

Diler bilan savdo qilish xavfliroqmi?

Diler modelida manfaatlar to'qnashuvi yuzaga kelishi mumkin. Asosiy risk esa leverajli savdoning o'zida: mablag' tez yo'qotilishi mumkin. Qarang: Risklarni boshqarish.

Market-meyker va diler bir xil narsami?

Market-meyker dilerning bir turi. U doimiy ravishda narx berish majburiyatini oladi.