Qisqa ta'rif
Initial margin (boshlang'ich marja) - fyuchers pozitsiyasini ochish uchun hisobda bo'lishi shart bo'lgan garov. Maintenance margin (qo'llab-quvvatlash marjasi) - pozitsiyani ochiq ushlab turish uchun hisobda qolishi kerak bo'lgan eng past daraja. U har doim initial margindan past bo'ladi.
Marja to'lov ham, komissiya ham emas. Bu garov (collateral) bo'lib, kontragent majburiyatni bajarmasligi riskini qoplaydi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Aniq ta'rif
Marja talabini birjaning markaziy kontragenti, ya'ni kliring palatasi belgilaydi. U kontraktning narx o'zgaruvchanligi va kontrakt hajmiga asoslangan risk modelidan foydalanadi. Broker birja talabidan yuqori marja so'rashi mumkin, past marja so'rashi esa mumkin emas.
Har savdo kunidan keyin pozitsiya joriy narx bo'yicha qayta baholanadi (mark-to-market). Kunlik foyda hisobga qo'shiladi, zarar esa hisobdan yechiladi. Bu pul oqimi variation margin deb ataladi. Jarayon haqida batafsil: kliring va hisob-kitob.
Misol (shartli holat)
Kalkulyatorsiz, harflar bilan ko'rib chiqamiz:
- Birja kontrakt uchun initial margin IM va maintenance margin MM belgilagan. Bunda MM har doim IM dan kichik.
- Treyder hisobga IM miqdorida pul qo'yib, pozitsiya ochadi.
- Narx unga qarshi harakat qiladi. Kunlik hisob-kitobda zarar hisobdan yechiladi va hisob qiymati (equity) kamayadi.
- Equity hali MM dan yuqori bo'lsa, qo'shimcha talab qo'yilmaydi.
- Equity MM dan pastga tushsa, margin call keladi. Bu hisobni to'ldirish haqidagi talab. Odatda equity MM ga emas, IM ga qaytguncha pul qo'shish kerak bo'ladi.
- Pul belgilangan muddatda qo'shilmasa, broker pozitsiyani majburan yopishi mumkin.
Aniq summalarni hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.
| Ko'rsatkich | Qachon tekshiriladi | Buzilsa nima bo'ladi |
|---|---|---|
| Initial margin | Pozitsiya ochilayotganda | Pozitsiya ochilmaydi |
| Maintenance margin | Pozitsiya ochiq turgan paytda | Margin call, keyin majburiy yopish |
Chekka holatlar
- Marjaning o'zgarishi. Volatillik oshganda birja marja talabini ochiq pozitsiyalar uchun ham ko'tarishi mumkin. Narx o'zgarmasa ham margin call kelishi mumkin.
- Intraday va overnight. Ba'zi brokerlar kun ichida pastroq marja talab qiladi, sessiya yopilishiga yaqin esa to'liq marja so'raydi.
- Spread pozitsiyalar. O'zaro bog'liq kontraktlardagi qarama-qarshi pozitsiyalar uchun marja kamaytirilishi mumkin.
- Gap. Narx keskin sakrasa, zarar hisobdagi pulning hammasidan oshib ketishi mumkin. Shunda treyder qarzdor bo'lib qoladi.
- CFD hisoblari. Ko'p CFD brokerlarida bu ikki daraja o'rniga "margin level" va "stop-out" qo'llanadi. Shartlarni har bir brokerning o'z sahifasida tekshiring.
Leverajli derivativlar savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Marja zarar chegarasi emas. Mavzu bo'yicha batafsil: risklarni boshqarish.
Bu atamalar qayerda uchraydi
- Birja saytlaridagi marja jadvallarida, "Initial" va "Maintenance" ustunlarida.
- Broker hisobotlari va hisob vypiskasida, marja talabi va margin call xabarlarida.
- Yangiliklarda: "birja marja talabini oshirdi" kabi xabarlarda.
- MetaTrader platformalarida "Margin", "Free margin" va "Margin level" maydonlarida. Bular CFD uchun yaqin tushunchalar.
Bog'liq atamalar
Derivativlar, haircut, exposure, kontragent. Boshqa atamalar uchun treyding lug'atiga qarang.
Ko'p beriladigan savollar
Initial margin nima?
Fyuchers pozitsiyasini ochish uchun hisobda bo'lishi talab qilinadigan boshlang'ich garov.
Maintenance margin nima?
Pozitsiya ochiq turishi uchun hisob qiymati tushmasligi kerak bo'lgan minimal daraja.
Margin call kelganda hisobni qaysi darajagacha to'ldirish kerak?
Fyuchers bozorida odatda initial margin darajasigacha. Aniq qoidani brokeringiz shartlarida tekshiring.
Marja talabi o'zgarishi mumkinmi?
Ha. Birja ham, broker ham uni o'zgartirishi mumkin, ochiq pozitsiyalar uchun ham.
Marja yo'qotishni cheklaydimi?
Yo'q. Zarar qo'yilgan marjadan katta bo'lishi mumkin.