Blue chip nima: yirik aksiyalar

Ta'rif

Blue chip - uzoq yillardan beri faoliyat yuritayotgan, bozor kapitalizatsiyasi katta va moliyaviy holati barqaror deb hisoblanadigan yirik kompaniya. Bunday kompaniyalarning aksiyalari blue chip aksiyalar deb ataladi.

Atama pokerdan olingan: u yerda ko'k fishka eng qimmat hisoblanadi.

Aniqroq ta'rif va chegaraviy holatlar

Blue chip uchun rasmiy yoki huquqiy ta'rif yo'q. Birja ham, regulyator ham kompaniyaga "blue chip" maqomini bermaydi. Atama odatda quyidagi belgilarga tayanadi:

Katta bozor kapitalizatsiyasi: aksiyalar soni ko'paytirilgan aksiya narxi.
Likvidlik: aksiya faol savdo qilinadi, spred odatda tor bo'ladi.
Uzoq tarix: kompaniya bir necha iqtisodiy tsikldan o'tgan (qarang: iqtisodiy tsikl).
Yirik indekslarga kirishi: masalan, Dow Jones Industrial Average yoki US100 (NAS100) tarkibiga.
Ko'pincha muntazam dividend to'lashi, lekin bu majburiy belgi emas.

Chegaraviy holatlar:

Blue chip kompaniya ham bankrot bo'lishi, default holatiga tushishi yoki indeksdan chiqarilishi mumkin. Maqom doimiy emas.
Har bir mamlakatda "yirik" tushunchasi o'zgacha. Rivojlanayotgan bozorlardagi blue chip global miqyosda o'rta kompaniya bo'lishi mumkin.
Blue chip "riski past" degani emas. Bear market davrida bunday aksiyalar ham keskin tushadi.

Faraziy misol

Faraz qilaylik, A kompaniya va B kompaniya bor. A kompaniyaning aksiyalari soni ham, aksiya narxi ham B kompaniyanikidan ancha katta. Demak A ning bozor kapitalizatsiyasi (aksiyalar soni × narx) ham ancha katta. A ko'p yillardan beri yirik indeks tarkibida turadi va uning aksiyalari kun bo'yi faol savdo qilinadi. Shu sababli tahlilchilar va yangiliklar A ni blue chip deb ataydi, B ni esa yo'q.

Endi treyder A kompaniyaning aksiyasiga yelka (leverage) bilan CFD pozitsiya ochdi, deylik. CFD - aksiyaning o'ziga egalik qilmasdan uning narx farqiga tuziladigan shartnoma. Foyda yoki zarar = narx o'zgarishi × pozitsiya hajmi. Agar A haqida yomon hisobot chiqsa va narx sezilarli tushsa, zarar marjaning katta qismini qisqa vaqt ichida yeb qo'yishi mumkin. "Blue chip" yorlig'i bundan himoya qilmaydi. Leverage bilan CFD savdosida pul tez yo'qotiladi. Raqamli hisob uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning, riskni nazorat qilish usullari risklarni boshqarish sahifasida.

Atama qayerda uchraydi

Yangiliklarda: "blue chip aksiyalar pasaydi", "blue chiplar indeksni yuqoriga tortdi" kabi iboralar.
Tahliliy hisobotlarda: portfelni yirik va kichik kompaniyalarga ajratganda.
Platformalarda: MetaTrader 5 kabi terminallarda aksiya va indeks instrumentlari alohida guruhlarda ko'rsatiladi. "Blue chip" degan alohida belgi odatda bo'lmaydi, kompaniyaning yirikligini o'zingiz aniqlaysiz.

O'zbekiston rezidentlari uchun: kapital harakati bilan bog'liq operatsiyalarga xorijdagi hisobvaraqlar va depozitlarga mablag' joylashtirish kiradi; rezidentlar tomonidan xorijiy valyutadagi qimmatli qog'ozlarni sotib olish qimmatli qog'ozlar regulyatori tomonidan CBU bilan birgalikda tartibga solinadi. Soliq bo'yicha: Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi.

Bog'liq atamalar

Ko'p beriladigan savollar

Blue chip nima degani?

Bozor kapitalizatsiyasi katta, uzoq yillardan beri faoliyat yuritayotgan va barqaror deb hisoblanadigan yirik kompaniya.

Blue chip aksiyalar ro'yxati rasmiy ravishda bormi?

Yo'q. Rasmiy ro'yxat mavjud emas. Ko'pincha yirik indekslar tarkibi mezon sifatida ishlatiladi.

Yirik kompaniyalar aksiyasi zarar keltirmaydimi?

Keltirishi mumkin. Blue chip aksiyalar narxi ham tushadi, leverage bilan esa zarar tezroq yig'iladi.

Blue chip dividend to'lashi shartmi?

Shart emas. Ko'p blue chip kompaniyalar dividend to'laydi, lekin bu maqomning majburiy belgisi emas.

Blue chip nima