Delta nima: optsion delta koeffitsiyenti

Delta nima: qisqa ta'rif

Delta bazaviy aktiv narxi kichik miqdorga o'zgarganda optsion narxi taxminan qancha o'zgarishini ko'rsatadi.

Optsion bu ma'lum muddatgacha aktivni belgilangan narxda (strike) sotib olish yoki sotish huquqini beruvchi kontrakt. Sotib olish huquqi call optsion deyiladi, sotish huquqi esa put optsion deyiladi. Optsionlar derivativlar guruhiga kiradi.

Call optsion deltasi musbat: aktiv qimmatlashsa, call ham qimmatlashadi.
Put optsion deltasi manfiy: aktiv qimmatlashsa, put arzonlashadi.

Faraziy misol

Faraz qiling, call optsionning deltasi Δ ga teng. Bazaviy aktiv narxi kichik ΔS miqdorga oshdi. Unda optsion narxining o'zgarishi taxminan quyidagicha bo'ladi:

Optsion narxi o'zgarishi ≈ Δ × ΔS

Pozitsiya darajasida bu formula kontraktlar soni va kontrakt hajmiga ko'paytiriladi. Natija "dollar delta" deb ataladi va pozitsiyaning bazaviy aktivga nisbatan haqiqiy ekspozitsiyasini ko'rsatadi. Aniq raqamlar bilan hisoblash uchun kalkulyatorlar bo'limiga qarang.

Delta faqat kichik narx o'zgarishlarida aniq ishlaydi. Narx katta harakat qilsa, deltaning o'zi ham o'zgaradi va hisob xato beradi.

Formal ta'rif va chegaraviy holatlar

Formal ko'rinishda delta optsion qiymatining (V) bazaviy aktiv narxi (S) bo'yicha birinchi hosilasi: Δ = ∂V/∂S. Black–Scholes modelida call deltasi N(d₁) ga teng, ya'ni d₁ nuqtadagi standart normal taqsimot funksiyasining qiymati.

Muhim xususiyatlar:

Pul ichidagi (in-the-money) chuqur optsion. Delta o'zining maksimal mutlaq qiymatiga yaqinlashadi. Bunday optsion narxi bazaviy aktiv kabi harakat qiladi.
Pul tashqarisidagi (out-of-the-money) uzoq optsion. Delta nolga yaqin bo'ladi, ya'ni aktiv narxiga deyarli ta'sir qilmaydi.
Pul ustidagi (at-the-money) optsion. Delta o'rtacha qiymatga yaqin turadi.
Muddat tugashiga yaqin. Pul ustidagi optsion deltasi keskin sakraydi, chunki optsion yo pul ichida, yo pul tashqarisida tugaydi. Deltaning bu o'zgarish tezligini gamma o'lchaydi. Muddat haqida: amal qilish muddati.
Volatillik. Volatillik oshsa, deltalar o'rtacha qiymatga qarab siljiydi.
Put-call pariteti. Bir xil strike va muddatdagi call va put deltalari orasidagi farq bazaviy aktivning o'z deltasiga teng. Bu dividendsiz Yevropa optsionlari uchun to'g'ri.
Ehtimol bilan aralashtirmang. Deltani ko'pincha "pul ichida tugash ehtimoli" deb talqin qilishadi. Bu faqat taxminiy yaqinlashish, aniq ehtimol emas.

Delta qayerda uchraydi

Optsion doskalari (option chain). Birja va tahlil platformalarida har bir strike yonida "Greeks" ustunida ko'rsatiladi.
Broker hisobotlari. Optsion portfelining umumiy deltasi beriladi.
Yangiliklar. "Dilerlarning delta-hedjingi" iborasi uchraydi. Bu optsion sotgan dilerlar riskini bazaviy aktivni sotib olish yoki sotish orqali neytrallashini bildiradi. Delta bu yerda hedge ratio vazifasini bajaradi.

Valyutaga bog'liq optsionlar O'zbekiston qonunchiligida ham tilga olinadi: Valyutani tartibga solish to'g'risidagi qonun 4-moddasida valyuta derivativlari (valyutaga bog'liq hosila moliyaviy vositalar) ta'riflangan.

Optsionlar, ayniqsa leverage bilan savdo qilinganda, pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Delta faqat riskning bir o'lchovi. Batafsil ma'lumot: risklarni boshqarish.

Bog'liq atamalar

Ko'p beriladigan savollar

Delta nima, oddiy so'z bilan?

Bazaviy aktiv narxi ozgina o'zgarganda optsion narxi qancha o'zgarishini ko'rsatuvchi koeffitsiyent.

Delta koeffitsiyenti manfiy bo'lishi mumkinmi?

Ha. Put optsionlarda delta manfiy bo'ladi. Put sotib olingan pozitsiyada ham, call sotilgan pozitsiyada ham pozitsiya deltasi manfiy.

Delta doimiy qiymatmi?

Yo'q. Delta aktiv narxi, qolgan muddat va volatillik o'zgarishi bilan o'zgaradi. Uning o'zgarish tezligini gamma o'lchaydi.

Delta-neytral pozitsiya nima?

Umumiy deltasi nolga yaqin bo'lgan portfel. U aktiv narxining kichik o'zgarishlariga deyarli sezgir emas, lekin boshqa risklar (gamma, volatillik, vaqt) saqlanib qoladi.

Delta (optsion) nima