Beta koeffitsient nima

Beta nima

Beta aktiv narxi bozor indeksi o'zgarganda o'rtacha qancha kuchli va qaysi yo'nalishda o'zgarishini ko'rsatadi.

Mezon sifatida bozorning o'zi olinadi. Masalan, AQSh texnologiya aksiyalari uchun bu US100 (NAS100) indeksi bo'lishi mumkin. Ko'rsatkichni o'qish quyidagicha:

• Beta bozor darajasida. Aktiv indeks bilan o'rtacha bir xil kuchda harakatlanadi.
• Beta bozordan yuqori. Aktiv indeksdan kuchliroq tebranadi. Bunday aktiv ko'pincha "agressiv" deb ataladi.
• Beta bozordan past, lekin musbat. Aktiv indeks yo'nalishida, ammo sustroq harakatlanadi. Bunday aktiv "himoyaviy" deb ataladi.
• Manfiy beta. Aktiv o'rtacha bozorga teskari yo'nalishda harakatlanadi.

Faraziy misol

Bu misol to'liq faraziy, raqamlarsiz tushuntirish uchun.

Bir texnologiya kompaniyasi aksiyasining betasi US100 ga nisbatan bozor darajasidan sezilarli yuqori deylik. Indeks kun davomida biroz tushsa, bu aksiya o'rtacha indeksdan chuqurroq tushishi kutiladi. Indeks ko'tarilganda ham aksiya undan kuchliroq ko'tarilishi kutiladi.

Kommunal xizmatlar kompaniyasining betasi esa past bo'lishi mumkin. Uning narxi indeks harakatiga sust javob beradi.

"Kutiladi" so'zi bu yerda muhim. Beta tarixiy o'rtacha bog'liqlikni bildiradi, aniq kunlik natijani emas. Leverajli CFD pozitsiyada yuqori betali aktiv bozor harakatini yanada kuchaytiradi va mablag' tez yo'qotilishi mumkin.

Rasmiy ta'rif va formula

Beta aktiv daromadliligi bilan bozor daromadliligi orasidagi kovariatsiyaning bozor daromadliligi dispersiyasiga nisbatidir:

β = Cov(Rᵢ, Rₘ) / Var(Rₘ)

Bu yerda:

• Rᵢ — aktivning davriy daromadliligi;
• Rₘ — bozor indeksining davriy daromadliligi.

Xuddi shu formulani boshqacha ham yozish mumkin:

β = ρ × (σᵢ / σₘ)

Bu yerda:

• ρ — korrelyatsiya koeffitsienti;
• σ — volatillik.

Amalda beta aktiv daromadliligini indeks daromadliligiga nisbatan chiziqli regressiya qilib topiladi. Beta shu regressiya chizig'ining qiyaligidir. Kesishish nuqtasi esa alpha bilan bog'liq. CAPM modelida beta aktivning tizimli, ya'ni diversifikatsiya bilan yo'qolmaydigan riskini ifodalaydi.

Chekka holatlar va cheklovlar

• Davr va chastota. Kunlik, haftalik yoki oylik ma'lumotlar bilan hisoblangan betalar bir-biridan farq qiladi.
• Mezon tanlovi. Bir aksiyaning turli indekslarga nisbatan betasi turlicha chiqadi.
• Past korrelyatsiya. Aktiv juda volatil bo'lsa ham, korrelyatsiya past bo'lsa beta kichik chiqadi. Bu aktivning riski kam degani emas.
• Barqaror emaslik. Inqirozlarda korrelyatsiyalar o'zgaradi va tarixiy beta noto'g'ri yo'l ko'rsatishi mumkin. Bu haqda fat tails sahifasida batafsilroq yozilgan.
• Assimetriya. Aktiv bozor tushganda va ko'tarilganda turlicha javob berishi mumkin. Shuning uchun ba'zi tahlilchilar "downside beta"ni alohida hisoblaydi.

Atama qayerda uchraydi

• Moliyaviy saytlardagi aksiya sahifalarida (blue chip, growth va value aksiyalar va boshqalar).
• Fondlar hisobotlarida va tahliliy sharhlarda.
• Hedge ratio va portfel ekspozitsiyasi hisob-kitoblarida.

Savdo terminallarida beta odatda tayyor maydon sifatida berilmaydi. Uni tarixiy narxlardan o'zingiz hisoblashingiz mumkin.

Bog'liq atamalar: alpha, korrelyatsiya, delta (optsion), fond indekslari, risklarni boshqarish, treyding lug'ati.

Ko'p beriladigan savollar

Beta koeffitsient va korrelyatsiya bir narsami?

Yo'q. Korrelyatsiya faqat bog'liqlik yo'nalishi va zichligini ko'rsatadi. Beta bunga qo'shimcha ravishda harakat kuchini ham hisobga oladi.

Aksiya betasi doimiy qoladimi?

Yo'q. Beta tanlangan davrga, ma'lumot chastotasiga va bozor sharoitiga qarab o'zgaradi.

Yuqori beta yaxshimi yoki yomonmi?

Beta baho emas, sezgirlik o'lchovi. Yuqori beta bozor harakati ikkala yo'nalishda ham kuchliroq aks etishini bildiradi.

Forex juftliklari uchun beta hisoblanadimi?

Hisoblash mumkin, lekin "bozor" mezonini aniqlash qiyin. Shuning uchun valyutalarda ko'proq korrelyatsiya ishlatiladi.