Spot bozor nima
Spot bozor aktiv joriy narxda sotib olinadigan yoki sotiladigan va darhol yetkazib beriladigan bozor. Amalda «darhol» deganda aktivlar va pul shu bozor uchun belgilangan standart qisqa muddatda almashinadi.
Spot narx aktivning shu daqiqadagi narxi. Uning bo'yicha bitimni hozir tuzish va yetkazib berishni yaqin muddatda olish mumkin.
Spot savdo valyuta, metallar, xomashyo, aksiyalar va kriptovalyutalarda uchraydi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Aniqroq ta'rif
Rasmiy tilda spot bitimning hisob-kitobi (pul va aktiv almashinuvi) standart hisob-kitob muddatida bajariladi. Bu muddat aktiv turiga va bozor qoidalariga qarab farq qiladi. Undan uzoqroq muddatga kelishilgan bitim forvard yoki fyuchers hisoblanadi.
Chegaraviy holatlar:
- Dam olish kunlari va bayramlar. Hisob-kitob sanasi ish kunlari bo'yicha hisoblanadi, shuning uchun yetkazib berish kalendar bo'yicha kechroq bo'lishi mumkin.
- CFD va rolling spot. Ko'pgina brokerlarda «spot» deb atalgan instrumentlar haqiqiy yetkazib berishga olib kelmaydi. Bu spot narxga bog'langan derivativ: pozitsiya ochiq qolsa, keyingi kunga o'tkaziladi va buning uchun svop hisoblanadi.
- Rasmiy kurs. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) e'lon qiladigan rasmiy kurs belgilangan sana uchun rasmiy ma'lumot hisoblanadi. U har bir bankdagi spot sotib olish yoki sotish kursi bilan bir xil bo'lishi shart emas.
Spot va futures farqi
| Belgi | Spot | Futures |
|---|---|---|
| Yetkazib berish | standart qisqa muddatda | kelishilgan kelajakdagi sanada |
| Narx | joriy bozor narxi | kelajakdagi yetkazib berish uchun bugun kelishilgan narx |
| Savdo joyi | birja yoki birjadan tashqari | asosan birja, markaziy kontragent orqali |
| Garov | odatda to'liq to'lov | margin (garov) |
Futures narxi spot narxdan saqlash, moliyalash va sug'urta xarajatlari hamda aktivdan olinadigan daromad hisobiga farq qiladi.
Misol (faraziy)
Oltinning spot narxini S, kelajakdagi oy uchun fyuchers narxini F deb belgilaymiz.
- Oltinni saqlash va unga ketgan pulni moliyalash xarajat talab qiladi. Shu sababli odatda F narx S dan yuqori bo'ladi. Bu holat contango deyiladi.
- Bozorda aktiv hozir tanqis bo'lsa, F narx S dan past bo'lishi mumkin. Bu backwardation deyiladi.
- Yetkazib berish sanasi yaqinlashgan sari F va S orasidagi farq qisqaradi.
Aniq raqamlar bilan hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.
Atama qayerda uchraydi
- Platformalar. MetaTrader 5 da XAUUSD kabi belgi spot oltin narxiga bog'langan bo'ladi. Fyuchers belgilarida esa odatda muddat ko'rsatiladi.
- Yangiliklar. «Spot oltin», «spot neft», «spot kurs» degan iboralar joriy narxni bildiradi. Ular fyuchers kotirovkalaridan alohida keltiriladi.
- Hisobotlar. Banklar va markaziy banklar spot kurslar bilan bir qatorda forvard kurslarni ham e'lon qiladi.
Spot narxga bog'langan leverajli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Bu haqda Risklarni boshqarish sahifasini o'qing.
Bog'liq atamalar
- Fyuchers kontrakt, Forvard kontrakt, Forward points
- Derivativlar, Cash settlement va delivery
- Kliring va hisob-kitob, Front month
- Commodity, Oltin, Valyuta juftliklari
- To'liq ro'yxat: Treyding lug'ati
Ko'p beriladigan savollar
Spot savdo nima?
Aktivni joriy narxda sotib olish yoki sotish. Bunda yetkazib berish standart qisqa muddatda bajariladi.
Spot narx bilan futures narxi nega farq qiladi?
Futures narxida saqlash, moliyalash xarajatlari va aktivdan olinadigan daromad hisobga olinadi. Yetkazib berish sanasiga yaqinlashgan sari bu farq qisqaradi.
Brokerdagi «spot» instrument haqiqiy spotmi?
Ko'pincha yo'q. Bu spot narxga bog'langan CFD bo'lib, unda yetkazib berish bo'lmaydi. Shartlarni brokerning rasmiy hujjatlaridan tekshiring.
Markaziy bank kursi spot kursmi?
Bu belgilangan sana uchun e'lon qilingan rasmiy kurs. Bankdagi amaldagi spot kurs undan farq qilishi mumkin.