Commodity nima?

Qisqa ta'rif

Commodity (tovar aktivi, xom ashyo) standart birliklarda va standart sifat talablari bilan savdo qilinadigan xom ashyodir: neft, gaz, oltin, mis, bug'doy, qahva va boshqalar.

Asosiy belgisi: bir xil navdagi tovarni qaysi ishlab chiqaruvchi bergani muhim emas. Ma'lum navdagi neftning bir barreli shu navdagi boshqa barrelga teng hisoblanadi.

Rasmiy ta'rif va chegaraviy holatlar

Moliyada commodity deganda almashinuvchan (fungible), standartlashtirilgan va birjada yoki kontraktlar orqali savdo qilinadigan xom ashyo tushuniladi. Narx sifat (nav), yetkazib berish joyi va muddati bilan birga belgilanadi.

Odatda quyidagi guruhlarga bo'linadi:

Chegaraviy holatlar:

• Oltin ham xom ashyo, ham pulga yaqin zaxira aktivi sifatida qaraladi. Shuning uchun uning narxi faqat sanoat talabiga bog'liq bo'lmaydi.
• Elektr energiyasi tovar hisoblanadi, lekin uni saqlab bo'lmaydi. Shu sababli uning narxi oddiy tovarlarga qaraganda keskinroq o'zgaradi.
• Commodity currencies (masalan, AUD, CAD) tovarning o'zi emas. Bu iqtisodiyoti xom ashyo eksportiga bog'liq mamlakatlar valyutalarining nomi.
• Ko'pchilik treyderlar tovarning o'zini emas, unga bog'liq derivativlarni sotib oladi: fyuchers, forvard yoki CFD.

Hisob-kitob misoli (shartli holat)

Faraz qilaylik, treyder XAUUSD (oltinning AQSh dollaridagi narxi) bo'yicha CFD pozitsiya ochdi.

1. Pozitsiya qiymati = lot hajmi × kontrakt hajmi × narx.
2. Foyda yoki zarar = narx o'zgarishi × lot hajmi × kontrakt hajmi.
3. Narx treyder kutgan yo'nalishning teskarisiga ketsa, zarar ham xuddi shu formula bo'yicha o'sadi.

Aniq raqamlarni qo'lda hisoblamang, kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning. Kontrakt hajmi va marja talablari instrument hamda brokerga qarab farq qiladi. Ularni broker shaxsiy kabinetida yoki rasmiy saytida tekshiring.

Leverajli CFD savdosida tovar narxlarining keskin harakati hisobdagi mablag'ni tez kamaytirishi mumkin. Shuning uchun risklarni boshqarish qoidalarini oldindan bilib oling.

Atama qayerda uchraydi

• Platformalarda. MT4 va MT5 dagi instrumentlar ro'yxatida "Commodities", "Energies", "Metals" kabi bo'limlar bo'ladi.
• Hisobotlarda. Neft zaxiralari, hosil prognozlari va ishlab chiqarish ma'lumotlari tovar narxiga ta'sir qiladi. Bu haqda: Fundamental tahlil.
• Yangiliklarda. "Commodity prices", "xom ashyo bozori", "tovar indekslari" iboralari inflyatsiya va eksport mavzularida tez-tez ishlatiladi.

Bog'liq atamalar

• Aktiv klassi: commodity alohida aktiv klassi hisoblanadi.
• Contango va Backwardation: fyuchers egri chizig'ining shakli.
• Front month va Futures roll: eng yaqin kontrakt va keyingisiga o'tish.
• Cash settlement va delivery: kontrakt pul bilan hisob-kitob qilinadimi yoki tovar yetkazib beriladimi.
• Amal qilish muddati va Birja mahsulotlari.
• Boshqa atamalar: Treyding lug'ati.

Ko'p beriladigan savollar

Commodity va aksiya o'rtasida qanday farq bor?

Aksiya kompaniyadagi ulush, commodity esa jismoniy xom ashyo. Tovar dividend bermaydi.

Xom ashyo bozorida tovarni jismonan olish shartmi?

Yo'q. CFD va pul bilan hisob-kitob qilinadigan fyucherslarda tovar yetkazib berilmaydi, faqat narx farqi hisoblanadi.

Tovar aktivlari nega keskin o'zgaradi?

Ob-havo, siyosiy voqealar, zaxiralar va talab o'zgarishi taklifga tez ta'sir qiladi. Leveraj bu harakatning hisobga ta'sirini kuchaytiradi.

Kriptovalyuta commodity hisoblanadimi?

Odatiy ma'noda xom ashyo emas. Kripto CFD haqida alohida sahifa bor: Kripto CFD.