Qisqa ta'rif
Imtiyozli aksiya (preferred shares) dividend olishda va kompaniya tugatilganda mol-mulkdan ulush olishda oddiy aksiyadan oldin turadigan aksiya turi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Aniq ta'rif
Imtiyozli aksiya kompaniya kapitalining alohida sinfi. U kompaniya mulkiga egalik ulushini bildiradi, lekin uning shartlari obligatsiyaga yaqin:
- Dividend. Odatda oldindan belgilanadi. Shart nominal qiymatga nisbatan foiz yoki qat'iy summa bo'lishi mumkin. Imtiyozli aksiya egalariga dividend to'lanmaguncha oddiy aksiyadorlarga dividend to'lanmaydi.
- Tugatishdagi navbat. Imtiyozli aksiyadorlar kreditorlar va obligatsiya egalaridan keyin, oddiy aksiyadorlardan oldin pul oladi.
- Ovoz huquqi. Ko'pincha cheklangan yoki umuman yo'q.
Asosiy turlari:
| Tur | Mazmuni |
|---|---|
| Kumulyativ | To'lanmagan dividend yig'iladi va keyinroq oddiy aksiyadorlardan oldin to'lanadi |
| Nokumulyativ | O'tkazib yuborilgan dividend qaytarilmaydi |
| Konvertatsiya qilinadigan | Belgilangan shartda oddiy aksiyaga almashtirilishi mumkin |
| Qaytarib olinadigan (callable) | Emitent aksiyani belgilangan narxda qaytarib sotib olishi mumkin |
| Ishtirokchi (participating) | Belgilangan dividenddan tashqari qo'shimcha foydadan ulush oladi |
Taxminiy misol
Bu misol to'qima, real kompaniya emas.
"A" kompaniyasi imtiyozli aksiyalar uchun nominal qiymatga nisbatan qat'iy dividend stavkasini belgilagan. Bir yili foyda kam bo'ldi:
- Kompaniya avval imtiyozli aksiyadorlarga belgilangan dividendni to'laydi.
- Qolgan foyda yetmasa, oddiy aksiyadorlar shu yili dividend olmaydi.
- Aksiyalar kumulyativ bo'lsa va imtiyozli dividend ham to'lanmasa, qarz keyingi yillarga o'tadi. Oddiy aksiyalarga dividend faqat shu qarz yopilgandan keyin to'lanadi.
Summani o'zingiz hisoblash uchun nominal qiymat va dividend stavkasini kalkulyatorlar bo'limidagi foiz hisoblagichiga kiriting.
Atama qayerda uchraydi
- Moliyaviy hisobotlarda imtiyozli aksiyalar balansning kapital bo'limida alohida qatorda ko'rsatiladi. Aksiya boshiga foyda (EPS) hisoblanganda imtiyozli dividendlar sof foydadan ayirib tashlanadi.
- Birja kotirovkalarida imtiyozli aksiya ko'pincha oddiy aksiyadan alohida tikerga ega. Tikerga "P", "PR" yoki "pref" kabi qo'shimcha qo'shiladi. Rus tilidagi manbalarda «привилегированные акции» deb yoziladi.
- Yangiliklarda atama dividend e'lonlari, ex-dividend sana, qayta moliyalash va bank kapitali haqidagi xabarlarda uchraydi.
Savdo platformalarida aksiyalar CFD (narx farqiga tuzilgan shartnoma) shaklida ham taklif qilinishi mumkin. Leverajli CFD savdosida zarar tez yuzaga kelishi mumkin.
Chekka holatlar
- Imtiyozli dividend obligatsiya kuponi kabi majburiy qarz emas. Ko'p hollarda uni to'lamaslik default hisoblanmaydi.
- Ayrim yurisdiksiyalarda dividend uzoq vaqt to'lanmasa, imtiyozli aksiyadorlarga ovoz huquqi qaytadi. Bu shart emissiya hujjatida yoziladi.
- Qat'iy dividendli imtiyozli aksiya narxi foiz stavkalariga sezgir. Bu jihatdan u duration tushunchasi bilan tavsiflanadigan obligatsiyaga o'xshaydi.
- Bank inqirozida imtiyozli aksiyalar bail-in orqali hisobdan chiqarilishi yoki konvertatsiya qilinishi mumkin.
Bog'liq atamalar
- Kupon (obligatsiya)
- Growth va value aksiyalar
- Blue chip
- Balans qiymati
- Credit spread
- ADR va GDR
- Treyding lug'ati
Ko'p beriladigan savollar
Preferred shares nima?
Bu imtiyozli aksiyaning inglizcha nomi. U dividend va tugatishdagi to'lovlar bo'yicha oddiy aksiyadan oldin turadi.
Oddiy va imtiyozli aksiya o'rtasida asosiy farq nima?
Oddiy aksiya odatda ovoz huquqi beradi va dividendi o'zgaruvchan bo'ladi. Imtiyozli aksiyada ovoz huquqi cheklangan, dividendi esa belgilangan va oldin to'lanadi.
Imtiyozli aksiya dividendi kafolatlanganmi?
Yo'q. Kompaniya uni to'lamasligi mumkin. Kumulyativ turda to'lanmagan dividend yig'ilib boradi, nokumulyativ turda esa yo'qoladi.
Imtiyozli aksiyalar xavfsizmi?
Ular oddiy aksiyalardan oldin, lekin kreditorlardan keyin turadi. Narxi tushishi va qiymatini yo'qotishi mumkin.