Crawling peg nima?

Qisqa ta'rif

Crawling peg (siljuvchi kurs) — milliy valyuta boshqa valyutaga yoki valyutalar savatiga bog'lanadigan, lekin bu bog'langan kurs vaqt o'tishi bilan kichik qadamlar bilan muntazam o'zgartirib boriladigan valyuta kursi rejimi.

Bu rejim qat'iy fiksatsiya bilan erkin suzuvchi kurs o'rtasida turadi. Kurs bog'langan, lekin harakatsiz emas. U oldindan belgilangan qoida bo'yicha asta-sekin siljiydi.

Faraziy misol

A mamlakati markaziy banki o'z valyutasini AQSh dollariga bog'lagan deb faraz qilaylik. Bank har hafta rasmiy kursni oldindan e'lon qilingan kichik foizga zaiflashtirib boradi. Sabab: mamlakatda inflyatsiya savdo hamkorlariga qaraganda yuqori va bank eksport raqobatbardoshligini saqlamoqchi.

Natija:

• har hafta milliy valyuta dollarga nisbatan oz-ozdan arzonlashadi;
• keskin bir martalik devalvatsiya bo'lmaydi;
• import qiluvchilar va qarz oluvchilar kursning yo'nalishini oldindan biladi.

Aniq raqamlar bilan hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Aniq ta'rif va turlari

Rasmiy tasniflarda crawling peg deganda kurs qat'iy belgilangan qiymatda ushlab turiladigan, lekin bu qiymat e'lon qilingan qoida asosida davriy o'zgartiriladigan rejim tushuniladi. Qoida ikki xil bo'ladi:

Chegaraviy holatlar:

• Crawling band — markaziy paritet siljiydi, kurs esa uning atrofidagi koridor ichida harakatlanadi.
• Crawl-like rejim — kurs rasmiy e'lonsiz, amalda trend bo'ylab tor oraliqda harakatlanadi. U boshqariladigan suzuvchi kursga yaqin turadi.
• Siljish qadami inflyatsiya farqidan sekin bo'lsa, valyuta real ifodada mustahkamlanadi. Bu bozorda keskin tuzatish kutilishiga va kapitalning chiqib ketishiga olib kelishi mumkin (hot money).
• Rejimni saqlash markaziy bankdan valyuta zaxiralarini talab qiladi. Zaxira yetmasa, rejimdan voz kechiladi.

Atama qayerda uchraydi

• Markaziy banklarning pul-kredit siyosati hisobotlarida va xalqaro tashkilotlarning kurs rejimlari tasniflarida.
• Rivojlanayotgan bozorlar valyutalari haqidagi yangiliklarda, ayniqsa rejim o'zgarishi e'lon qilinganda.
• Fundamental tahlil materiallarida, valyuta juftligi yo'nalishini tushuntirishda.

Treyding platformalarida bu atama alohida ko'rsatkich sifatida chiqmaydi. Siljuvchi rejimdagi valyuta juftligi grafigida u tor tebranishli barqaror trend ko'rinishida namoyon bo'ladi. O'zbekistonda so'mning rasmiy kursini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) e'lon qiladi. Manba: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar).

Leverajli forex va CFD savdosida bog'langan valyutalar ham rejim o'zgarganda keskin harakatlanishi mumkin. Bunday holatda mablag' tez yo'qotiladi. Batafsil: risklarni boshqarish, valyuta riski.

Bog'liq atamalar

• Currency board — qat'iyroq bog'lash rejimi
• Bretton-Vuds tizimi — tuzatiladigan fiksatsiyalangan kurslar tarixi
• Valyuta qadrsizlanishi
• Dollarizatsiya
• Qattiq valyuta
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Crawling peg nima, qisqacha?

Bu bog'langan valyuta kursi bo'lib, u qoida bo'yicha kichik qadamlar bilan muntazam o'zgartiriladi.

Siljuvchi kurs suzuvchi kursdan nimasi bilan farq qiladi?

Suzuvchi kursni bozor belgilaydi. Siljuvchi kursni esa markaziy bank e'lon qilingan qoida asosida o'zi belgilaydi.

Crawling peg bilan crawling band farqi nimada?

Crawling peg'da kurs siljiydigan nuqtada ushlab turiladi. Crawling band'da esa siljiydigan koridor ichida harakatlanadi.

Bu rejim kurs harakatini kafolatlaydimi?

Yo'q. Markaziy bank rejimni istalgan vaqtda o'zgartirishi yoki undan voz kechishi mumkin.