Valyuta mustahkamlanishi: appreciation

Appreciation nima

Valyuta mustahkamlanishi (inglizcha appreciation) valyutaning boshqa valyutaga yoki valyutalar savatiga nisbatan qimmatlashishidir. Natijada o'sha valyutaning birligiga oldingidan ko'proq xorijiy valyuta olish mumkin bo'ladi.

Teskari jarayon valyuta qadrsizlanishi (depreciation) deb ataladi.

Aniq ta'rif va chegaraviy holatlar

Bozor kuchlari va rasmiy qaror. Appreciation odatda suzib yuruvchi kurs rejimida talab va taklif ta'sirida yuz beradi. Qat'iy belgilangan kursni markaziy bank rasman oshirsa, bu revalvatsiya deyiladi.
Nominal va real mustahkamlanish. Nominal mustahkamlanish kotirovkadagi kurs o'zgarishidir. Real mustahkamlanishda mamlakatlar o'rtasidagi inflyatsiya farqi ham hisobga olinadi. Nominal kurs o'zgarmasa ham, ichki inflyatsiya yuqori bo'lsa, valyuta real ma'noda mustahkamlanishi mumkin.
Nisbiylik. Valyuta doim nimagadir nisbatan mustahkamlanadi. So'm bir vaqtning o'zida dollarga nisbatan mustahkamlanib, yevroga nisbatan qadrsizlanishi mumkin. Umumiy holatni ko'rsatish uchun samarali kurs (valyutalar savatiga nisbatan kurs) ishlatiladi.
Kotirovka yo'nalishi. EUR/USD kabi juftlikda narx o'sishi bazaviy valyuta (EUR) mustahkamlanganini bildiradi. USD/UZS ko'rinishidagi kotirovkada esa narx pasayishi so'mning mustahkamlanganini bildiradi. Bu haqda valyuta juftliklari sahifasida batafsil yozilgan.

Misol (faraziy)

Faraz qilaylik, kecha USD/UZS kursi A so'm edi, bugun esa B so'm, bunda B qiymati A dan kichik.

Dollar sotib olish uchun endi kamroq so'm kerak. Demak, so'm dollarga nisbatan mustahkamlandi, dollar esa so'mga nisbatan qadrsizlandi.
Xorijdan mahsulot import qiluvchi uchun xarid arzonlashadi, eksportchi esa har bir dollar tushumidan kamroq so'm oladi.

Treyderga ta'siri: bazaviy valyutasi mustahkamlanayotgan juftlikda sotib olish (long) pozitsiyasi foyda ko'rsatadi, sotish (short) pozitsiyasi esa zarar ko'rsatadi. Pip qiymati va pozitsiya natijasini kalkulyatorlar yordamida hisoblash mumkin. Leveraj bilan forex/CFD savdosida kurs kutilmagan tomonga harakatlansa, mablag' tez yo'qotilishi mumkin. Bu haqda risklarni boshqarish sahifasini o'qing.

Atama qayerda uchraydi

Savdo platformalari. MetaTrader 5 va boshqa terminallarda atama alohida ko'rsatilmaydi. Mustahkamlanishni juftlik narxining yo'nalishidan bilib olasiz.
Rasmiy kurslar. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) kunlik kurslarni e'lon qiladi: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar). Maydonlardagi Diff kurs o'zgarishini kuzatishda ishlatiladi. Uning aniq ma'nosini CBU sahifasida tekshiring.
Yangiliklar va hisobotlar. «So'm mustahkamlandi», «dollar zaiflashdi» kabi iboralar shu jarayonni bildiradi. Markaziy bank qarorlari ham kursga ta'sir qiluvchi omillardan biri sifatida tilga olinadi: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Bunday omillar fundamental tahlil sahifasida ko'rib chiqilgan.

Bog'liq atamalar

Ko'p beriladigan savollar

Valyuta qadri oshishi va revalvatsiya bir narsami?

Yo'q. Appreciation bozordagi kurs o'zgarishini bildiradi. Revalvatsiya esa belgilangan kursni rasmiy qaror bilan oshirishdir.

USD/UZS kursi tushsa, qaysi valyuta mustahkamlanadi?

So'm. Endi dollar sotib olish uchun kamroq so'm kerak bo'ladi.

Valyuta bir vaqtda ham mustahkamlanib, ham qadrsizlanishi mumkinmi?

Ha, turli valyutalarga nisbatan mumkin. Shuning uchun qaysi valyutaga nisbatan o'zgarish bo'lganini doim aniqlashtiring.

Mustahkamlanish davom etadimi yoki yo'qmi, oldindan bilish mumkinmi?

Kurs yo'nalishini ishonchli bashorat qilib bo'lmaydi. Bu sahifa faqat atamani tushuntiradi va savdo tavsiyasi bermaydi.

Valyuta mustahkamlanishi (appreciation)