Valyuta qadrsizlanishi: depreciation

Valyuta qadrsizlanishi nima

Valyuta qadrsizlanishi (depreciation) deganda valyutaning boshqa valyutaga yoki valyutalar savatiga nisbatan bozor kursida arzonlashishi tushuniladi.

Qisqacha aytganda, qadrsizlangan valyutaning bir birligiga avvalgidan kamroq xorijiy valyuta olinadi. Teskari jarayon valyuta mustahkamlanishi deb ataladi.

Misol: so'm qadrsizlanishi

Quyidagi holat faraziy. Kecha bir AQSh dollari uchun ma'lum miqdorda so'm berilgan. Bugun bir dollar uchun undan ko'proq so'm berish kerak bo'lmoqda.

USD/UZS kotirovkasi oshdi.
Demak, dollarga nisbatan so'm qadrsizlandi, dollar esa so'mga nisbatan mustahkamlandi.
Dollar bilan to'lanadigan import tovari so'mda qimmatroq bo'ladi, hatto dollardagi narxi o'zgarmagan bo'lsa ham.

Foizdagi o'zgarishni hisoblash uchun ikki kursni kalkulyatorlar bo'limidagi vositalarga kiritish mumkin. Hisoblash formulasi: (yangi kurs − eski kurs) ÷ eski kurs.

Atama qayerda uchraydi

Rasmiy kurslar. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) kurslarni ochiq e'lon qiladi: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar). Kursning kunlik o'zgarishi alohida maydonda ko'rsatiladi.
Savdo platformalari. MT4 va MT5 da valyuta juftligi narxi bazaviy valyutaning kotirovka valyutasidagi bahosini bildiradi. EUR/USD tushsa, yevro dollarga nisbatan qadrsizlangan bo'ladi.
Yangiliklar va hisobotlar. Yangiliklarda "kurs tushishi" yoki "milliy valyuta zaiflashdi" degan iboralar ishlatiladi. Markaziy bank hisobotlari va fundamental tahlil sharhlarida qadrsizlanish inflyatsiya va foiz stavkalari bilan birga ko'rib chiqiladi.

Aniq ta'rif va chekka holatlar

Depreciation va devalvatsiya. Depreciation suzuvchi kursda bozor talabi va taklifi natijasida yuz beradi. Devalvatsiya esa qat'iy yoki boshqariladigan rejimda rasmiy kursni qaror orqali pasaytirishdir. Crawling peg rejimi bu ikkisining oralig'ida turadi.
"Kurs tushishi" iborasi ikki ma'noli. USD/UZS ko'rsatkichining oshishi so'mning qadrsizlanishini bildiradi. Shuning uchun qaysi valyuta bazaviy ekanini har safar tekshiring.
Nominal va real qadrsizlanish. Nominal qadrsizlanish faqat kursga qaraydi. Real qadrsizlanish esa mamlakatlar orasidagi inflyatsiya farqini ham hisobga oladi.
Ikki tomonlama va samarali kurs. Valyuta bir valyutaga nisbatan qadrsizlanib, savdo hamkorlari valyutalari savatiga nisbatan mustahkamlanishi mumkin.
Ichki xarid qobiliyati. Inflyatsiya pulning mamlakat ichidagi xarid qobiliyatini kamaytiradi. Bu xorijiy kurs bo'yicha qadrsizlanish bilan bog'liq, lekin ular bir xil tushuncha emas.

Kurs o'zgarishi hisob valyutasi boshqa valyutada bo'lgan treyder natijasiga ham ta'sir qiladi. Leveraj bilan forex yoki CFD savdosida bunday harakatlar mablag'ni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Batafsil ma'lumot valyuta riski va risklarni boshqarish sahifalarida berilgan.

Yaqin atamalar

Ko'p beriladigan savollar

Depreciation nima, qisqa qilib?

Depreciation valyutaning boshqa valyutaga nisbatan bozor kursida arzonlashishidir.

So'm qadrsizlanishini qayerdan kuzatish mumkin?

Buni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) e'lon qiladigan rasmiy kurslar orqali kuzatish mumkin. Kunlik o'zgarish o'sha ma'lumotlarda ko'rsatiladi.

Kurs tushishi har doim valyuta qadrsizlanishini bildiradimi?

Yo'q. Bu qaysi valyuta bazaviy ekaniga bog'liq. USD/UZS ko'rsatkichining oshishi so'mning qadrsizlanishini bildiradi.

Qadrsizlanish va devalvatsiya bir narsami?

Yo'q. Qadrsizlanish bozor natijasida yuz beradi. Devalvatsiya esa rasmiy kursni qaror orqali pasaytirishdir.

Qadrsizlanish kelajakdagi kurs haqida nimani aytadi?

Hech narsani aytmaydi. Bu atama faqat sodir bo'lgan o'zgarishni tasvirlaydi va kursning keyingi yo'nalishini bildirmaydi.

Valyuta qadrsizlanishi (depreciation)