Yield (daromadlilik) nima

Yield nima: qisqa ta'rif

Yield (daromadlilik) aktivdan olinadigan daromadning shu aktiv narxiga nisbati. Odatda foizda va yillik hisobda ifodalanadi.

Current yield (joriy daromadlilik) obligatsiyaning yillik kupon to'lovini uning hozirgi bozor narxiga bo'lish natijasi:

Current yield = yillik kupon to'lovi ÷ joriy bozor narxi

Aksiyalarda xuddi shu mantiq dividend yield deb ataladi: yillik dividend ÷ aksiya narxi.

Misol (faraziy holat)

A va B obligatsiyalari bor. Ularning nominal qiymati va kuponi teng.

• A obligatsiyasi bozorda nominaldan arzon sotilmoqda.
• B obligatsiyasi bozorda nominaldan qimmat sotilmoqda.

Kupon to'lovi teng, lekin maxraj, ya'ni narx har xil. Shu sababli A ning current yield ko'rsatkichi kupon stavkasidan yuqori, B niki esa kupon stavkasidan past bo'ladi.

Bundan asosiy qoida kelib chiqadi: narx tushsa, yield oshadi; narx oshsa, yield tushadi. Aniq raqamlar bilan hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Atama qayerda uchraydi

• Moliyaviy yangiliklarda davlat obligatsiyalari daromadliligi tilga olinadi. Masalan, "AQSh obligatsiyalari daromadliligi oshdi" degan gap obligatsiya narxlari tushganini bildiradi. O'zgarish ko'pincha bazis punktlarda beriladi.
• Makro tahlilda markaziy bank stavkasi obligatsiyalar va depozitlar daromadliligiga ta'sir qiladi. O'zbekistonda bu stavka haqidagi ma'lumot O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) saytida: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Batafsil: fundamental tahlil.
• Fond hisobotlari va broker vypiskalarida "yield", "dividend yield" yoki "YTM" ustunlari ko'rinishi mumkin.
• Savdo platformalarida obligatsiya daromadliligi odatda iqtisodiy kalendar va yangiliklar bo'limida ko'rsatiladi. Uni CFD (narx farqiga tuziladigan shartnoma) hisobidagi svop bilan aralashtirmang: svop pozitsiyani tunga qoldirish uchun hisoblanadigan to'lov, yield emas.

Aniq ta'rif va chekka holatlar

• Current yield va YTM farqi. Current yield faqat kupon va narxga qaraydi. Yield to maturity (YTM, so'ndirilguncha daromadlilik) esa narxning so'ndirish paytida nominalga qaytishini va kuponlarning qayta investitsiyasini ham hisobga oladi. Nominaldan arzon obligatsiyada YTM current yield'dan yuqori bo'ladi, qimmat obligatsiyada esa past.
• Kuponsiz obligatsiya. Kupon to'lanmagani uchun current yield ma'noga ega emas. Daromad faqat narx bilan nominal orasidagi farqdan keladi, shuning uchun YTM ishlatiladi.
• Jamg'arilgan foiz. Kotirovka "toza" narxda (jamg'arilgan foizsiz) yoki "to'liq" narxda berilishi mumkin. Formulaga qaysi narx qo'yilganini tekshiring: accrued interest.
• Manfiy yield. Narx kelajakdagi barcha to'lovlar yig'indisidan yuqori bo'lsa, YTM manfiy bo'ladi.
• Nominal va real yield. Inflyatsiyani chegirgandan keyingi daromadlilik real yield deyiladi.
• Dividend yield. O'tgan davrdagi (trailing) yoki kutilayotgan (forward) dividendga asoslanishi mumkin. Ular farq qiladi. Dividend kesilsa, yuqori yield tezda yo'qoladi.
• Soliq. Yield odatda soliqdan oldingi ko'rsatkich. Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka)

Yuqori yield yuqori risk belgisi bo'lishi mumkin: emitentning to'lovga layoqatsizlik ehtimoli narxni tushiradi, narx tushishi esa yield'ni oshiradi. Bu haqda: credit spread. Obligatsiya yoki indekslar bo'yicha leveragli CFD savdosi pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Batafsil: risklarni boshqarish.

Bog'liq atamalar

• Yillik daromadlilik
• CAGR
• Duration (obligatsiya)
• Ex-dividend sana
• Jamg'arma, investitsiya, kredit
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Yield ma'nosi nima?

Daromadning narxga nisbati, ya'ni aktiv o'z narxiga nisbatan qancha daromad keltirishi.

Current yield nima?

Yillik kupon to'lovining obligatsiyaning joriy bozor narxiga nisbati.

Nega yield oshsa, obligatsiya narxi tushadi?

Kupon o'zgarmaydi, formuladagi maxraj esa narx. Narx kamaysa, nisbat kattalashadi.

Daromadlilik va kupon stavkasi bir narsami?

Yo'q. Kupon stavkasi nominal qiymatga nisbatan belgilanadi va o'zgarmaydi. Daromadlilik esa bozor narxiga bog'liq va har kuni o'zgarishi mumkin.

Yuqori yield yaxshi degani-mi?

Yo'q. Yuqori yield ko'pincha yuqori riskni aks ettiradi. U daromad kafolati emas.