ROI nima: daromadlilik darajasi

ROI nima

ROI (return on investment), ya'ni daromadlilik darajasi (inglizcha rate of return), kiritilgan mablag'ga nisbatan olingan foyda yoki zararning ulushi.

Ko'rsatkich odatda foizda yoziladi. Ijobiy ROI foydani, salbiy ROI zararni bildiradi.

ROI hisoblash formulasi

Umumiy ko'rinishi:

ROI = (Yakuniy qiymat − Boshlang'ich qiymat + Olingan to'lovlar − Xarajatlar) / Boshlang'ich qiymat

Olingan to'lovlar: dividend, kupon, foiz.
Xarajatlar: spred, komissiya, svop, o'tkazma to'lovlari, soliq.

Natija foiz ko'rinishida yoziladi.

Misol (shartli)

Treyder hisobga K miqdorda kapital kiritdi. Bir oydan keyin yopilgan bitimlardan F yalpi foyda oldi va C miqdorida komissiya hamda svop to'ladi. Davr davomida hisobga qo'shimcha pul kiritilmadi va hisobdan pul yechilmadi.

Sof natija: F − C
ROI: (F − C) / K

Agar C miqdori F dan katta bo'lsa, ROI salbiy chiqadi. Bitimlar zararli bo'lmagan taqdirda ham shunday bo'lishi mumkin. Aniq raqamlar bilan hisoblash uchun Kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Atama qayerda uchraydi

Platformalarda. MetaTrader 5 va MetaTrader 4 hisobotlarida foyda, o'sish (growth) va balans dinamikasi ko'rsatiladi. Bu ma'lumotlardan ROI hisoblanadi.
Hisobotlarda. Hisob vypiskasi depozit, yechib olish va sof natijani ko'rsatadi. Aniq ROI hisoblash uchun shu ma'lumotlar kerak bo'ladi.
Yangiliklarda. Fondlar, aksiyalar va loyihalar daromadliligi ko'pincha yillik ko'rinishda beriladi. Taqqoslash uchun ko'pincha O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng ma'lumotlaridan foydalaniladi.

Aniq ta'rif va chekka holatlar

Tajribali treyder ROI bilan ishlaganda quyidagilarni hisobga oladi.

Davr. Davr ko'rsatilmagan ROI bilan taqqoslash qilib bo'lmaydi. Turli muddatli natijalar yillik daromadlilik yoki CAGR ko'rinishiga keltiriladi.
Pul oqimlari. Davr ichida depozit yoki yechib olish bo'lsa, oddiy formula natijani buzib ko'rsatadi. Bunday holatda vaqtga tortilgan (time-weighted) daromadlilik savdo natijasini, pulga tortilgan (money-weighted) daromadlilik esa investorning haqiqiy natijasini o'lchaydi.
O'rtacha qiymat. Ketma-ket davrlar uchun arifmetik o'rtacha natijani oshirib ko'rsatadi. To'g'ri yo'l geometrik o'rtacha daromad hisoblash.
Leverej. ROI marjaga nisbatan hisoblansa, katta chiqadi. Hisob kapitaliga nisbatan hisoblansa, kichikroq chiqadi. Asosni doim aniq ko'rsatish kerak. Leverejli CFD va forex savdosida kapital tez yo'qotilishi mumkin: kichik narx harakati ham ROIni keskin salbiy qiladi.
Nominal va real. Inflyatsiya hisobga olinmagan ROI nominal hisoblanadi. Real daromadlilikni bilish uchun inflyatsiya ayiriladi.
Soliq. Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Sof ROI soliqdan keyingi natija bo'ladi. Shaxsiy holatingizga qaysi tartib qo'llanishini soliq organidan aniqlang.
Valyuta. Natija qaysi hisob valyutasida o'lchanayotganiga bog'liq. Kurs o'zgarishi alohida valyuta riski hisoblanadi.

O'tgan davrdagi ROI kelajakdagi natijani kafolatlamaydi.

Bog'liq atamalar

Ko'p beriladigan savollar

ROI va daromadlilik darajasi bir narsami?

Amalda ha. Ikkalasi ham kiritilgan mablag'ga nisbatan natijani o'lchaydi. Farq odatda kontekstda: ROI ko'proq loyiha va biznesda, rate of return esa aktiv va portfellarda ishlatiladi.

ROI salbiy bo'lishi mumkinmi?

Ha. Xarajatlar va zararlar foydadan katta bo'lsa, ROI salbiy chiqadi.

Nega ikki xil manbada ROI har xil chiqadi?

Odatda davr, hisoblash asosi (marja yoki kapital), xarajatlar va pul oqimlarini hisobga olish usuli farq qiladi.

ROIni qayerda hisoblasam bo'ladi?

Hisob vypiskasidagi ma'lumotlarni olib, Kalkulyatorlar sahifasida yoki yuqoridagi formula bo'yicha hisoblang.

Daromadlilik darajasi va ROI