Kechikuvchi indikator nima: yetakchi farqi

Qisqa ta'rif

Yetakchi indikator iqtisodiyotdagi burilishdan oldin, kechikuvchi indikator esa burilish sodir bo'lgandan keyin yo'nalishini o'zgartiradigan ko'rsatkichdir.

Ular orasida mos keluvchi (coincident) indikatorlar ham bor. Bular iqtisodiyot bilan bir vaqtda o'zgaradi. Shu sababli iqtisodiy ko'rsatkichlar turlari odatda shu uch guruhga ajratiladi.

Formal ta'rif va guruhlar

Bu tasnif iqtisodiy tsikl burilish nuqtalariga, ya'ni cho'qqi va tubga nisbatan vaqtga asoslanadi. AQShda Conference Board shu uch guruh bo'yicha kompozit indekslar e'lon qiladi: LEI (yetakchi), CEI (mos keluvchi) va LAG (kechikuvchi).

Guruh	Odatiy misollar
Yetakchi	Biznes faolligi so'rovlari (PMI), yangi buyurtmalar, qurilish ruxsatnomalari, iste'molchi kayfiyati, ishsizlik nafaqasiga yangi arizalar, daromadlilik egri chizig'i, fond indekslari
Mos keluvchi	YaIM, sanoat ishlab chiqarishi, chakana savdo, ish bilan bandlik
Kechikuvchi	Ishsizlik darajasi, asosiy inflyatsiya, kredit qoldiqlari, bank foiz stavkalari

Misol (shartli holat)

Faraz qilaylik, biror mamlakatda bir necha oy davomida PMI pasaymoqda va yangi buyurtmalar kamaymoqda. Bu yetakchi signal: zavodlar hali ishlab chiqarishni qisqartirmagan, lekin talab sustlashgan.

Keyingi choraklarda sanoat ishlab chiqarishi va YaIM o'sishi sekinlashadi. Bu mos keluvchi ko'rsatkichlar. Ishsizlik darajasi esa ancha keyin oshadi, chunki kompaniyalar xodimlarni oxirgi navbatda qisqartiradi. Bu kechikuvchi ko'rsatkich.

Markaziy bank stavkasi ham ko'pincha kechikuvchi hisoblanadi. U inflyatsiya ma'lumotlari chiqqandan keyin o'zgartiriladi. O'zbekistonda stavka bo'yicha qarorlar O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) tomonidan e'lon qilinadi: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng.

Qayerda uchraydi

Iqtisodiy kalendarlar. Yangilik saytlarida va MetaTrader 5 terminalidagi kalendarda PMI, bandlik, inflyatsiya e'lonlari sanasi, prognozi va oldingi qiymati bilan beriladi.
Tahliliy hisobotlar. Banklar va tahlilchilar "leading indicators point to slowdown" kabi iboralarni ishlatadi.
Yangiliklar. Bunday iboralar ko'pincha valyuta juftliklari va fond indekslari haqidagi xabarlarda uchraydi.

Batafsil kontekst uchun fundamental tahlil sahifasiga qarang.

Chekka holatlar

Noto'g'ri signal. Yetakchi indikator pasayishi har doim retsessiyaga olib kelmaydi. Fond bozori ko'p marta tushgan, lekin iqtisodiyot o'sishda davom etgan.
Bir mavzu, turli guruh. Ishsizlik darajasi kechikuvchi ko'rsatkich. Ishsizlik nafaqasiga yangi arizalar esa yetakchi ko'rsatkichga yaqin.
Qayta ko'rib chiqish. YaIM kabi ma'lumotlar keyinchalik o'zgartiriladi, shuning uchun dastlabki qiymat to'liq emas.
Texnik indikatorlar bilan adashtirmang. Texnik tahlilda ham "kechikuvchi" atamasi ishlatiladi. Masalan, sirg'aluvchi o'rtacha narxdan keyin harakat qiladi. Lekin bu iqtisodiy tasnif emas.

Makro ma'lumotlar e'lon qilinganda narx keskin o'zgarishi mumkin. Leverajli CFD va forex savdosida bu tez zararga olib kelishi mumkin. Bu haqda risklarni boshqarish sahifasida yozilgan.

Bog'liq atamalar

Ko'p beriladigan savollar