Sof aktivlar qiymati (NAV)

NAV nima

Sof aktivlar qiymati (NAV, net asset value) fond aktivlari qiymatidan uning majburiyatlarini ayirib, natijani muomaladagi ulushlar soniga bo'lishdan chiqadigan qiymatdir.

Matnda "NAV" ikki xil ma'noda keladi. Ba'zan u fondning umumiy sof aktivlarini bildiradi, ko'pincha esa bitta ulushga to'g'ri keladigan NAVni (NAV per share/unit). Hisobotda qaysi ma'no ishlatilganini har doim tekshiring.

Formula

NAV (ulushga) = (Aktivlar − Majburiyatlar) / Muomaladagi ulushlar

• Aktivlar: aksiyalar, obligatsiyalar, pul mablag'lari, olinishi kerak bo'lgan dividendlar va hisoblangan foizlar.
• Majburiyatlar: hali to'lanmagan boshqaruv komissiyasi, custodian xarajatlari, qarzlar, hisob-kitobi tugallanmagan xaridlar.
• Ulushlar: investorlar qo'lidagi fond ulushlari.

Misol (shartli holat)

Shartli fondni olamiz: aktivlari A, majburiyatlari L, muomaladagi ulushlari N.

1. Ulushga NAV = (A − L) / N.
2. Portfel narxi oshsa, L va N esa o'zgarmasa, A kattalashadi va NAV ham oshadi.
3. Yangi investor ulushni NAV bo'yicha sotib olsa, A va N bir xil nisbatda o'sadi. Ulushga NAV o'zgarmaydi.
4. Fond dividend to'lasa, pul fonddan chiqadi va A kamayadi. Ex-dividend sanasida NAV to'lov miqdoriga kamayadi. Investor bu pulni yo'qotmaydi, u investorga o'tadi.
5. Komissiya har kuni majburiyat sifatida hisoblanadi. Shu sababli L doim oshib boradi va NAVni sekin pasaytiradi.

O'z raqamlaringiz bilan hisoblash uchun Kalkulyatorlar bo'limidagi umumiy vositalardan foydalanishingiz mumkin.

Aniq ta'rif va chekka holatlar

• Baholash vaqti. NAV odatda kunda bir marta, belgilangan vaqtdagi yopilish narxlari bo'yicha hisoblanadi. Kun ichidagi narx harakati keyingi hisobgacha NAVda ko'rinmaydi.
• Bozor narxi bilan farq. Yopiq fond va ETF ulushlari birjada sotiladi. Ularning narxi NAVdan yuqori bo'lishi mumkin (premium) yoki past bo'lishi mumkin (diskont). Ochiq fond ulushlari esa to'g'ridan-to'g'ri NAV bo'yicha chiqariladi va qaytarib olinadi.
• iNAV. ETFlar uchun kun davomida taxminiy NAV (indicative NAV) e'lon qilinadi. U rasmiy NAV emas.
• Likvid bo'lmagan aktivlar. Bozor narxi bo'lmagan aktivlar "adolatli qiymat" modeli bilan baholanadi. Bunday holatda NAV taxminga bog'liq bo'ladi. Bu hedge fondlarda ko'p uchraydi.
• Swing pricing. Ba'zi fondlar katta kirim yoki chiqimda NAVni savdo xarajatlariga qarab tuzatadi.
• NAV va daromadlilik. NAVning o'zgarishi investorning to'liq natijasi emas. To'langan dividendlarni qo'shib hisoblash kerak (total return). Batafsil: yillik daromadlilik va CAGR.
• NAV va balans qiymati. Kompaniyaning balans qiymati mantiq jihatidan NAVga yaqin. Lekin u buxgalteriya qiymatiga tayanadi, kunlik bozor bahosiga emas.

Qayerda uchraydi

• Fondning faktsheeti, kunlik e'lonlari va yillik hisobotlari.
• ETF provayderlari sahifalari: NAV, iNAV, premium yoki diskont.
• Moliyaviy yangiliklar: "yopiq fond NAVga nisbatan diskont bilan savdo qilmoqda" kabi iboralar.
• Fond yoki ETFga bog'liq instrumentlarni ko'rsatadigan treyding platformalari. Bunda platformadagi kotirovka NAV emas, bozor narxi ekanini yodda tuting.

Fond ulushlari, ayniqsa leveraj bilan CFD orqali savdo qilinsa, qiymati tez tushishi va pul yo'qotilishi mumkin. Bu haqda: Risklarni boshqarish.

Bog'liq atamalar

• Ochiq va yopiq fond
• Birja mahsulotlari (ETF, ETN), ETN nima
• Nominal qiymat
• Aktiv klassi
• Jamg'arma, investitsiya, kredit
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

NAV nima, qisqacha?

Fondning aktivlaridan majburiyatlari ayirilgan qiymat. Ko'pincha u bitta ulushga hisoblanadi.

NAV oshsa, fond yaxshi degani-mi?

Yo'q. NAV dividend to'lovi va komissiyalar ta'sirida ham o'zgaradi. Natijani baholash uchun to'liq daromadlilikka va risklarga qarang.

Nega ETF narxi NAVga teng emas?

ETF birjada talab va taklif asosida savdo qilinadi. Shu sababli uning narxi NAVdan biroz farq qilishi mumkin, ya'ni premium yoki diskont paydo bo'ladi.

Sof aktivlar qiymati qanchalik tez-tez hisoblanadi?

Bu fond qoidalariga bog'liq, ko'pincha har savdo kuni hisoblanadi. Aniq tartib fond prospektida ko'rsatiladi.