Capital gain va capital loss: kapital daromad va zarar

Capital gain nima

Capital gain (kapital daromad) aktivni sotib olingan narxidan yuqoriroq narxda sotishdan olingan foyda. Capital loss (kapital zarar) esa aktivni sotib olingan narxidan pastroq narxda sotishdan kelgan zarar.

Aktiv deganda aksiya, obligatsiya, oltin, valyuta, ko'chmas mulk yoki boshqa qiymatli narsa tushuniladi.

Faraziy misol

Faraz qilaylik, investor aksiyani bir narxda sotib oldi va brokerga komissiya to'ladi. Keyinroq u aksiyani yuqoriroq narxda sotdi va yana komissiya to'ladi.

• Kapital daromad = sotish narxi − sotib olish narxi − ikkala komissiya.
• Agar sotish narxi sotib olish narxi va xarajatlar yig'indisidan past bo'lsa, natija manfiy chiqadi. Bu kapital zarar.

O'z raqamlaringiz bilan hisoblash uchun Kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Aniq ta'rif va chekka holatlar

• Realizatsiya qilingan va qilinmagan natija. Kapital daromad yoki zarar odatda aktiv sotilganda, ya'ni pozitsiya yopilganda yuzaga keladi. Ochiq pozitsiyadagi foyda yoki zarar faqat "qog'ozda" bo'ladi (unrealized P/L).
• Xarajatlar bazasi (cost basis). Natija aktivning to'liq qiymatidan hisoblanadi: sotib olish narxi, komissiya va boshqa xarajatlar. Daromad bilan solishtiring: dividend, kupon yoki foiz kapital daromad hisoblanmaydi. Ular alohida daromad turi.
• Valyuta ta'siri. Aktiv xorijiy valyutada bo'lsa, so'mdagi natija kurs o'zgarishiga qarab boshqacha chiqishi mumkin. Rasmiy kurslarni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) e'lon qiladi (Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar)). Batafsil: Valyuta riski.
• CFD va derivativlar. Derivativ yoki CFD bo'yicha aktivga egalik qilinmaydi. Natija ochilish va yopilish narxlari farqi, shuningdek komissiya va svoplardan iborat bo'ladi. Leveraj bilan CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Zarar hatto boshlang'ich depozitning katta qismiga yetishi mumkin.

Capital gain solig'i: O'zbekistonda

Ko'p mamlakatlarda "capital gains tax" alohida soliq sifatida mavjud. O'zbekistonda quyidagi qoidalar bor:

• Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi.
• Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka).

Bu qoidalar xorijiy CFD brokeridagi foydaga qanday qo'llanishi va deklaratsiya tartibi rasmiy soliq sahifasida tasdiqlanmagan. Aniq javobni soliq organidan yoki soliq maslahatchisidan oling. Huquqiy tomoni haqida: Tartibga solish va xavfsizlik.

Atama qayerda uchraydi

• Platformalarda. MetaTrader 5 va MetaTrader 4 da yopilgan bitimlar "History" bo'limida, foyda yoki zarar ustuni bilan ko'rinadi.
• Hisobotlarda. Hisob vypiskasi yopilgan pozitsiyalar natijasini va xarajatlarni ko'rsatadi.
• Yangiliklarda. "Capital gains tax" iborasi soliq islohotlari va investorlar xatti-harakati haqidagi xabarlarda tez-tez uchraydi.

Bog'liq atamalar

• Yillik daromadlilik
• CAGR
• Balans qiymati
• Equity curve
• Risklarni boshqarish
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Capital gain nima, qisqacha?

Aktivni sotib olingan narxidan qimmatroq sotishdan kelgan foyda.

Kapital zarar qachon yuzaga keladi?

Aktiv sotib olish narxi va xarajatlar yig'indisidan arzonroq sotilganda.

Ochiq pozitsiyadagi foyda kapital daromad hisoblanadimi?

Odatda yo'q. Pozitsiya yopilmaguncha natija realizatsiya qilinmagan hisoblanadi.

Dividend kapital daromadmi?

Yo'q. Dividend alohida daromad turi hisoblanadi.

Capital gain solig'ini qanday to'lash kerak?

Umumiy qoidalar yuqorida keltirilgan. Sizning holatingizga qanday qo'llanishini soliq organidan aniqlang.