Qisqa ta'rif
Circuit breaker (savdoni to'xtatish, trading halt) - narx qisqa vaqtda juda katta o'zgarganda birja savdoni vaqtincha to'xtatadigan yoki cheklaydigan qoida.
Maqsadi - vahimali sotuvni sekinlashtirish va ishtirokchilarga ma'lumotni hazm qilishga vaqt berish. Birja savdosi to'xtashi narx yo'nalishini o'zgartirmaydi, faqat bitimlarni vaqtincha to'xtatadi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Rasmiy ta'rif va turlari
Rasmiy ma'noda circuit breaker - birja yoki regulyator qoidalarida oldindan belgilangan mexanizm. Narx yoki indeks belgilangan chegaraga yetsa, savdo avtomatik ravishda to'xtatiladi yoki cheklanadi. Chegaralar va to'xtash muddati har bir birjaning qoidalarida yoziladi.
| Turi | Nima bo'ladi |
|---|---|
| Butun bozor bo'yicha to'xtash | Asosiy indeks chegaraga tushsa, barcha aksiyalar bo'yicha savdo to'xtaydi |
| Alohida aksiya bo'yicha to'xtash | Bitta qog'oz narxi ruxsat etilgan narx koridoridan chiqsa, faqat shu qog'oz to'xtaydi |
| Narx limiti (limit up / limit down) | Asosan fyucherslarda qo'llanadi: savdo davom etadi, lekin chegaradan tashqaridagi narxda bitim tuzilmaydi |
| Volatillik auksioni | Uzluksiz savdo o'rniga qisqa auksion o'tkaziladi va yangi narx aniqlanadi |
| Regulyator to'xtatishi | Narxga bog'liq emas: muhim yangilik e'lon qilinishi kutilganda yoki savollar paydo bo'lganda qo'llanadi |
Faraziy misol
Faraz qilaylik, birja qoidasi shunday: indeks oldingi yopilish narxidan belgilangan foizga tushsa, savdo belgilangan daqiqalarga to'xtaydi.
- Ertalab yomon makro yangilik chiqadi va indeks tez tusha boshlaydi.
- Indeks chegaraga yetadi va birja savdoni to'xtatadi. Ekrandagi kotirovkalar "muzlaydi".
- To'xtash vaqtida yangi buyurtmalar bajarilmaydi. Ba'zi birjalarda buyurtmalar navbatga yig'iladi.
- Savdo odatda auksion orqali qayta ochiladi. Ochilish narxi to'xtash oldidagi narxdan ancha farq qilishi, ya'ni grafikda gep paydo bo'lishi mumkin.
Muhim jihat: to'xtash oldidan qo'yilgan stop-buyurtma o'sha narxda emas, qayta ochilishdagi birinchi mavjud narxda bajarilishi mumkin. Leverajli CFD va forex savdosida bunday gep pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Batafsil: Risklarni boshqarish.
Chekka holatlar
- Agar chegaraga savdo kuni oxirida yetilsa, ba'zi qoidalarga ko'ra savdo o'sha kun uchun butunlay yopiladi.
- Narx limiti savdoni to'xtatmaydi. Narx chegarada "yopishib" qoladi, buyurtmalar esa bajarilmasdan turaveradi.
- Halt (vaqtincha to'xtatish), suspension (uzoqroq muddatga to'xtatish) va delisting (qog'ozni birjadan chiqarish) - turli tushunchalar.
- Asosiy bozor to'xtaganda shu aktivga bog'langan CFD bo'yicha kotirovka ham to'xtashi yoki kengaygan spred bilan davom etishi mumkin. Bu provayderning shartlariga bog'liq, shuning uchun aniq shartni brokeringiz saytida tekshiring.
- Flash crash va fat finger xatosi ko'pincha aynan circuit breaker ishga tushishiga sabab bo'ladi.
Atama qayerda uchraydi
- Yangiliklarda: "trading halted", "circuit breaker triggered", "savdo to'xtatildi" kabi iboralar.
- Birja e'lonlarida: to'xtash sababi, vaqti va qayta ochilish tartibi ko'rsatiladi.
- Platformada: MetaTrader'da instrument bo'yicha kotirovka yangilanmaydi, buyurtma yuborishda "Market closed" yoki "Trade disabled" xabari chiqishi mumkin. Platformalar haqida: MetaTrader 5.
- Grafik va hisobotlarda: shamlar orasidagi bo'shliq (gep) ko'rinadi, hisob vypiskasida esa stop-buyurtma kutilganidan boshqa narxda bajarilgani aks etadi.
Bog'liq atamalar
- Flash crash
- Black swan
- HFT savdo
- Ochilish va yopilish auksioni
- Fill va partial fill
- Capitulation
- Bozor korreksiyasi
- Fond indekslari
- Treyding lug'ati
Ko'p beriladigan savollar
Circuit breaker nima, oddiy so'z bilan?
Narx haddan tashqari tez o'zgarganda birja savdoni vaqtincha to'xtatadigan avtomatik qoida.
Savdoni to'xtatish narxni tushishdan saqlab qoladimi?
Yo'q. U faqat pauza beradi. Savdo qayta ochilgandan keyin narx yana tushishi yoki ko'tarilishi mumkin.
To'xtash vaqtida buyurtmam nima bo'ladi?
Bu birja qoidalariga bog'liq: buyurtma navbatda qolishi, bekor qilinishi yoki qayta ochilishdagi narxda bajarilishi mumkin.
Forex bozorida circuit breaker bormi?
Forex markazlashgan birja emas, shuning uchun umumiy circuit breaker yo'q. Lekin valyuta fyucherslarida narx limitlari bo'lishi mumkin.
Birja savdosi to'xtashi bilan delisting bir xilmi?
Yo'q. To'xtash vaqtinchalik bo'ladi. Delisting esa qog'ozni birja ro'yxatidan chiqarishni anglatadi.