Broker tanlash: chop etiladigan tekshiruv ro'yxati

Ro'yxatdan qanday foydalanish kerak

Sahifani chop eting yoki nusxa oling. Har bir bandni rasmiy manba orqali tekshirgandan keyingina belgilang. Faqat broker saytidagi yozuvga tayanmang.

"Yaxshi broker" degan umumiy baho yo'q. Broker tekshiruvidan ko'zlangan maqsad oddiy: kompaniya kimligini, kim nazorat qilishini va pulingiz qanday shartlar bilan saqlanishini aniqlash. Birorta band tasdiqlanmasa, bu to'xtab, qo'shimcha tekshirish uchun sabab bo'ladi.

Leverijli CFD va forex savdosida pulni tez yo'qotish mumkin. Leverij — o'z mablag'ingizdan kattaroq pozitsiya ochish imkoniyati. U foydani ham, zararni ham kattalashtiradi. Ishonchli broker bu xavfni yo'q qilmaydi.

Kompaniya: shartnomani kim bilan tuzasiz

• Kompaniyaning to'liq yuridik nomi topildi. Bu brend nomi emas, aynan yuridik shaxs nomi bo'lishi kerak.
• Ro'yxatdan o'tgan davlati va manzili ko'rsatilgan.
• Bitta brend ostida bir nechta kompaniya ishlasa, sizning hisobingiz qaysi kompaniyada ochilishi aniq.
• Sayt pastidagi yuridik matn va mijoz shartnomasidagi kompaniya nomi bir xil.

Ko'pchilik brokerlar turli mamlakatlarda alohida yuridik shaxslar orqali ishlaydi. Har birining nazoratchisi va himoya darajasi boshqacha bo'lishi mumkin. Batafsil: Offshor va onshor regulyatsiya.

Litsenziya: kim nazorat qiladi

• Saytda regulyator nomi va litsenziya raqami ko'rsatilgan.
• Litsenziya aynan sizning hisobingiz ochiladigan yuridik shaxsga tegishli.
• Litsenziya qaysi faoliyat turini qamrab olishi tushunarli.

Regulyator — moliya kompaniyalariga litsenziya beradigan va ularni nazorat qiladigan davlat organi. Litsenziya nima beradi va nima bermaydi, bu yerda tushuntirilgan: Regulyatsiya nimani himoya qiladi.

Reestr: litsenziyani rasmiy ro'yxatda tekshiring

• Litsenziya regulyatorning rasmiy reestrida topildi.
• Reestrdagi kompaniya nomi, manzili va veb-sayt domeni brokernikiga mos keladi.
• Reestrda ogohlantirish, litsenziyani to'xtatish yoki "klon" (boshqa kompaniya nomidan ishlayotgan soxta firma) haqida yozuv yo'q.

Reestrga har doim regulyatorning o'z saytidan kiring. Broker yuborgan havola orqali kirmang. Har bir regulyator uchun qo'llanmalar:

• FCA ro'yxatini tekshirish
• CySEC ro'yxatini tekshirish
• FSCA ro'yxati
• FSA Seyshel ro'yxati
• FSC Mavrikiy ro'yxati
• CMA Keniya ro'yxati
• Boshqa regulyatorlar

Umumiy tartib: Brokerni tekshirish.

Shartlar: mijoz shartnomasini o'qing

• Mijoz shartnomasi, risk haqida ogohlantirish va maxfiylik siyosati ochiq e'lon qilingan.
• Mijoz mablag'lari qanday saqlanishi yozilgan. Ular kompaniya pulidan alohida hisobda turishi kerak: Alohida saqlanadigan mablag'lar.
• Kompensatsiya tizimi bor-yo'qligi va u sizning hisobingizga tegishlimi, aniq: Kompensatsiya tizimlari.
• Manfiy balansdan himoya, ya'ni hisob noldan pastga tushmasligi haqidagi qoida bor yoki yo'qligi aniqlandi.
• Margin call va stop-out darajalari yozilgan. Margin call — marja yetishmayotgani haqidagi ogohlantirish. Stop-out — pozitsiyalarning majburiy yopilishi.
• Leverij chegaralari va ularni kim belgilashi tushunarli: Leverij cheklovlari.

Xarajatlar: savdo qancha turadi

• Spred (sotib olish va sotish narxi orasidagi farq) har bir hisob turi uchun ko'rsatilgan.
• Savdo komissiyasi bor-yo'qligi yozilgan.
• Svop, ya'ni pozitsiyani tundan keyinga qoldirish uchun hisoblanadigan to'lov, qanday hisoblanishi tushunarli.
• Depozit, yechib olish, valyuta konvertatsiyasi va faol bo'lmagan hisob uchun to'lovlar aniqlandi.

Bir savdoning taxminiy narxini oldindan hisoblash uchun kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Yechib olish: pulni qaytarish tartibi

• Depozit va yechib olish usullari ro'yxati e'lon qilingan.
• Mablag' qaysi usul bilan kiritilgan bo'lsa, o'sha usul orqali qaytarilishi kerakmi, shu yozilgan.
• Yechib olish uchun shaxsni tasdiqlash talab qilinadimi, aniq: KYC va AML.
• Pulni chiqarish uchun "soliq", "sug'urta" yoki "ochish to'lovi" kabi oldindan to'lov so'ralmaydi.

Bunday oldindan to'lov talabi firibgarlikning keng tarqalgan belgisi. Batafsil: Firibgarlik belgilari va Kafolatlangan daromad aldovi.

Sharhlar: ehtiyotkorlik bilan o'qing

• Sharhlar bir nechta mustaqil joydan o'qildi.
• Ommaviy maqtov yoki ommaviy tanqid alohida dalil sifatida qabul qilinmadi.
• Shikoyatlarning mazmuni tekshirildi: yechib olish, ijro sifati yoki hisobning bloklanishi haqidami.
• Biror kompaniyani "firibgar" deb atashdan oldin regulyatorning rasmiy ogohlantirishi bor-yo'qligi ko'rildi.

Sharh rasmiy manba emas. Faqat regulyator reestri yoki uning rasmiy ogohlantirishi bunday xulosa uchun asos bo'la oladi.

O'zbekistondagi huquqiy jihatlar

• Qonunga ko'ra, qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Bu nazoratni NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi.
• Mahalliy litsenziyalarni tekshirish manbai: NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri.
• «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonun (ZRU-573) 12-moddasi: rezident jismoniy shaxslar O‘zbekiston banklarida va chet eldagi banklarda xorijiy valyutada hisobvaraq va omonatlar ochishga haqli.
• Soliq bo'yicha: Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Xorijiy broker orqali olingan daromadga bu qanday qo'llanishini soliq organidan aniqlang.

Batafsil: Qonun va xavfsizlik.

Hisobni ochgandan keyin

• Saytga faqat saqlab qo'yilgan to'g'ri manzil orqali kirasiz: Fishing va soxta sahifalar.
• Kirish uchun qo'shimcha tasdiqlash yoqilgan: kirishni qo'shimcha himoyalash.
• Hisobingizni boshqa birovga boshqarishga bermaysiz: Menejer va boshqaruv xavfi.
• Risk qoidalaringiz yozib qo'yilgan: Risklarni boshqarish.

Tez-tez beriladigan savollar

Ishonchli broker belgilari qaysilar?

Yuridik shaxs aniq, litsenziya regulyatorning rasmiy reestrida tasdiqlanadi, shartlar va to'lovlar ochiq e'lon qilingan, yechib olish tartibi tushunarli. Bu belgilar savdodagi zarar xavfini kamaytirmaydi.

Saytdagi litsenziya raqami yetarlimi?

Yo'q. Raqamni regulyatorning o'z saytidagi reestrda tekshiring va kompaniya nomi bilan domen mos kelishini solishtiring.

Broker tekshiruvini qancha vaqtda bir takrorlash kerak?

Aniq muddat yo'q. Shartnoma yangilanganda, hisobingiz boshqa yuridik shaxsga o'tkazilganda yoki shubhali xabar olganingizda qayta tekshiring.

Broker bilan muammo chiqsa, nima qilaman?

Avval brokerning rasmiy shikoyat tartibidan foydalaning, keyin regulyatorga murojaat qiling: Brokerga shikoyat, Firibgarlik haqida xabar.

Bonus taklifi brokerni tanlashda hisobga olinadimi?

Bonus shartlari ko'pincha yechib olishni cheklaydi. Ular haqida bu yerda o'qing: Bonuslar va shartlar.