FSCA nima va u kimni nazorat qiladi
FSCA (Financial Sector Conduct Authority, FSCA South Africa) Janubiy Afrika Respublikasining moliya xizmatlari bozoridagi xatti-harakat nazoratchisi. U moliyaviy xizmat ko'rsatuvchilarga ruxsat beradi. Ular FSP (Financial Services Provider) deb ataladi.
Reklamada "FSCA broker" yoki "FSCA litsenziya" degan yozuv ko'rsangiz, bu da'vo FSCA reestrida tasdiqlanishi kerak. Brokerning o'z sayti yoki reklamasi dalil hisoblanmaydi.
Brokerni tekshirishning umumiy tartibi Brokerni tekshirish sahifasida yozilgan. Bu sahifa FSCA'ning o'ziga xos jihatlari haqida.
Reestrni qayerdan topish
FSP qidiruvi FSCA rasmiy saytida joylashgan. Saytni broker yuborgan havola orqali ochmang. Qidiruv tizimidagi reklama natijalaridan ham ochmang. Firibgarlar regulyator saytining nusxasini yasashi mumkin. Bu haqda Fishing va soxta sahifalar sahifasida o'qing.
Rasmiy manzilni bir nechta mustaqil manbadan solishtiring. Keyin uni brauzerga o'zingiz yozing.
FSCA tekshirish: bosqichma-bosqich
- Ma'lumot to'plang. Brokerning to'liq yuridik nomini va FSP raqamini yozib oling. Ular odatda sayt pastida yoki mijoz shartnomasida bo'ladi. Savdo belgisi (brend) va yuridik nom ko'pincha farq qiladi.
- Raqam bo'yicha qidiring. FSP qidiruvida raqamni kiriting. Raqam bo'yicha qidiruv nom bo'yicha qidiruvdan aniqroq natija beradi.
- Nom bo'yicha ham qidiring. Raqam va nom bir kompaniyaga tegishli bo'lishi kerak. Raqam boshqa firmaniki bo'lib chiqsa, bu jiddiy ogohlantirish belgisi.
- Holatni o'qing. Faqat faol ruxsat ma'noga ega. Ruxsat bekor qilingan, to'xtatilgan yoki muddati o'tgan bo'lishi ham mumkin.
- Toifa va mahsulotlarni ko'ring. Ruxsat aniq xizmat turlari va mahsulotlar uchun beriladi. Firma sizga taklif qilayotgan xizmat shu ro'yxatda bo'lishi kerak.
- Aloqa ma'lumotlarini solishtiring. Reestrdagi manzil, telefon va veb-sayt brokerning o'zi ko'rsatgan ma'lumotlarga mos kelishi kerak.
- Ogohlantirishlarni tekshiring. FSCA ruxsatsiz faoliyat yurituvchi shaxslar haqida ogohlantirishlar e'lon qiladi. Firma nomini shu ro'yxatda ham qidiring.
Reestr natijasini qanday o'qish kerak
| Reestrda ko'rgan narsangiz | Bu nimani bildiradi |
|---|---|
| Faol (authorised) holat | Firma hozir shu toifalarda ruxsatga ega |
| Bekor qilingan yoki to'xtatilgan | Firma hozir bu xizmatni ko'rsatish huquqiga ega emas |
| Vakil (representative) sifatida qayd | Firma o'z ruxsati bilan emas, boshqa FSP nomidan ishlaydi |
| Firma umuman topilmadi | Saytdagi FSCA da'vosi tasdiqlanmadi |
CFD (narx farqiga shartnoma) kabi birjadan tashqari derivativlarni taklif qilish uchun Janubiy Afrikada odatda alohida ruxsat turi kerak bo'ladi. Uning nomi ODP (OTC derivative provider). Faqat maslahat yoki vositachilik ruxsati bo'lsa, bu firma CFD savdosini o'zi ijro etishi mumkinligini anglatmaydi. Aniq tafsilotni FSCA rasmiy materiallaridan tekshiring.
Guruh va klon xavfi
Bitta brend bir nechta yuridik shaxs orqali ishlashi mumkin. Ulardan biri FSCA ruxsatiga ega bo'lishi, sizning hisobingiz esa boshqa davlatda ro'yxatdan o'tgan shaxsda ochilishi mumkin. Shartnomada qaysi yuridik shaxs ko'rsatilganiga qarang. Himoya darajasi o'sha shaxsning regulyatoriga bog'liq. Batafsil: Offshor va onshor.
Klon firma haqiqiy FSP raqami va nomini ko'chirib oladi, lekin o'z saytini ishlatadi. Shuning uchun reestrdagi veb-sayt va aloqa ma'lumotlarini albatta solishtiring. Klon belgilari haqida Soxta saytlar va ilovalar sahifasida o'qing.
Firma reestrda yo'q bo'lsa, bu o'z-o'zidan uni firibgar degani emas. Bu faqat FSCA da'vosi tasdiqlanmaganini bildiradi. Biror firmani aldovda ayblash uchun regulyatorning rasmiy ogohlantirishi kerak.
FSCA ruxsati va O'zbekiston
FSCA ruxsati Janubiy Afrika qonunlari doirasida amal qiladi. U O'zbekistondagi mijozga Janubiy Afrika mijozi bilan bir xil himoyani avtomatik ravishda bermaydi.
O'zbekistonda kapital bozorini nazorat qiluvchi organ: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi. Mahalliy qoidaga ko'ra, qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Mahalliy ishtirokchilar ro'yxati: NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri.
Boshqa regulyatorlar reestrlari:
Risk haqida
Reestrda tasdiqlangan ruxsat yo'qotishdan himoya qilmaydi. Leverijli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Regulyatsiya nimani qamrab olishi haqida: Regulyatsiya nimani himoya qiladi va Alohida saqlanadigan mablag'lar.
Ko'p beriladigan savollar
FSCA litsenziyani qanday tekshiraman?
FSCA rasmiy saytidagi FSP qidiruvida brokerni raqam va to'liq yuridik nom bo'yicha qidiring. Keyin holat, toifalar va aloqa ma'lumotlarini solishtiring.
Saytda FSP raqami bor, bu yetarlimi?
Yo'q. Raqam reestrda shu yuridik nomga va shu veb-saytga tegishli ekanini tekshirish kerak.
"Representative" yozuvi nimani bildiradi?
Firma o'z ruxsati bilan emas, boshqa ruxsat egasining vakili sifatida ishlaydi. Qaysi FSP uchun ishlayotganini ham tekshiring.
FSCA ruxsati O'zbekistondagi mijozni himoya qiladimi?
To'liq emas. Himoya qaysi yuridik shaxs bilan shartnoma tuzganingizga va o'sha regulyatorning qoidalariga bog'liq.
Shubhali firmani ko'rsam nima qilaman?
Unga pul o'tkazmang va dalillarni saqlang. Qayerga murojaat qilish mumkinligi Firibgarlik haqida xabar sahifasida yozilgan.
