Firibgarlik haqida xabar berish tartibi

Umumiy tartib

Investitsiya firibgarligi bo'yicha shikoyat qilishda tezlik va tartib muhim. Pul o'tkazilgan bo'lsa, uni qaytarish imkoniyati vaqt o'tgan sari kamayadi. Quyidagi tartibga amal qiling:

dalillarni saqlang;
bank yoki to'lov xizmatiga darhol xabar bering;
vakolatli regulyatorga murojaat qiling;
politsiyaga firibgarga qarshi ariza yozing;
firibgar bilan aloqani to'xtating va unga yangi pul o'tkazmang.

Firibgarlik belgilarini oldindan bilish uchun Firibgarlik belgilari sahifasini o'qing.

Barcha to'lovlarni to'xtating va boshqa pul yubormang.
Dalillarni saqlab qo'ying: yozishmalar, kvitansiyalar, sayt manzillari va hamyon raqamlari.
Darhol bankingiz yoki to'lov xizmati bilan bog'laning.
Politsiyaga va moliyaviy regulyatorga xabar bering.
Pulingizni haq evaziga qaytarib berish takliflariga e'tibor bermang: ular ko'pincha ikkinchi firibgarlik bo'ladi.

Firibgarlikdan keyin nima qilish kerak, tartib bilan. Umumiy qadamlar; ekranlar va tugma nomlari broker va ilovaga qarab farq qiladi.

Dalillarni saqlang

Shikoyat yoki ariza dalillar asosida ko'rib chiqiladi. Hech narsani o'chirmang, firibgar so'rasa ham.

Yozishmalar: messenjer chatlari, elektron xatlar, SMS. Skrinshotlarda sana, vaqt va jo'natuvchi ko'rinsin.
To'lov hujjatlari: bank ko'chirmasi, kvitansiyalar, karta yoki hamyon raqamlari, kripto tranzaksiya identifikatorlari.
Sayt va ilova: sayt manzili, ilova nomi, shaxsiy kabinetdagi balans va operatsiyalar tarixi skrinshotlari.
Shaxslar: "menejer" yoki "maslahatchi" ismi, telefon raqami, profillar havolasi.
Shartnoma va hujjatlar: sizga yuborilgan har qanday "litsenziya", "shartnoma" yoki "kafolat xati".

Hammasini bitta papkaga yig'ing va voqealarni sana bo'yicha qisqa yozib chiqing: qachon tanishdingiz, qancha va qayerga o'tkazdingiz, nima va'da qilingan.

Bank yoki to'lov xizmatiga murojaat qiling

Pul karta yoki bank o'tkazmasi orqali ketgan bo'lsa, bankingizga darhol qo'ng'iroq qiling yoki filialga boring.

Kartani bloklang, agar uning ma'lumotlari firibgarda bo'lsa.
O'tkazma firibgarlik natijasida qilinganini yozma ravishda bildiring va murojaat raqamini oling.
Bankdan operatsiya bo'yicha qanday choralar mumkinligini so'rang.
Internet-bank, pochta va boshqa hisoblarning parollarini almashtiring va qo'shimcha kirish himoyasini yoqing.

Kripto orqali yuborilgan pulni qaytarish odatda ancha qiyin. Batafsil: Kripto firibgarliklar.

O'zbekistonda kimga murojaat qilish mumkin

Qimmatli qog'ozlar va kapital bozori regulyatori

«Qimmatli qog'ozlar bozori to'g'risida»gi Qonun 55-modda: qimmatli qog'ozlar bozorining vakolatli regulyatori Prezident tomonidan belgilanadi; u professional faoliyatni litsenziyalaydi. Hozirgi holat bo'yicha bu vazifa quyidagi idoraga tegishli: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi.

Qonunga ko'ra, qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Kompaniya o'zini mahalliy litsenziyali deb tanishtirgan bo'lsa, uni NAPP rasmiy saytidagi reestrda tekshiring: NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri. Murojaat yuborish tartibini NAPP ning rasmiy saytidan bilib oling.

Markaziy bank

Bank, karta yoki to'lov bilan bog'liq masalada bankingiz javob bermasa, quyidagi idoraning rasmiy saytida murojaat tartibini tekshiring: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz).

Huquqni muhofaza qilish organlari

Pul aldov yo'li bilan olingan bo'lsa, yashash joyingizdagi ichki ishlar organiga ariza bering. Arizada quyidagilarni ko'rsating:

voqeaning qisqa bayoni sana bo'yicha;
yo'qotilgan summa va o'tkazma usuli;
firibgarning ma'lum ma'lumotlari;
ilova qilingan dalillar ro'yxati.

Ariza qabul qilinganini tasdiqlovchi hujjat yoki raqamni oling. Umumiy huquqiy asos sifatida bunday modda bor: Jinoyat kodeksining 190-moddasi — litsenziyasiz yoki ruxsat hujjatisiz yoxud xabarnoma yubormasdan faoliyat bilan shug‘ullanish (javobgarlik daromadning o‘ta katta miqdori bilan bog‘liq). Bu modda forexga xos emas va harakatingizni qanday baholash huquqni muhofaza qilish organlarining ishi.

Rasmiy kontaktlar o'zgarishi mumkin, shuning uchun telefon va manzillarni har bir idoraning rasmiy saytidan oling. Qonunlar haqida ko'proq: Qonun va xavfsizlik.

Chet el kompaniyasi bo'lsa

Ko'p soxta "brokerlar" o'zini chet el regulyatori litsenziyasiga ega deb ko'rsatadi. Litsenziya raqamini o'sha regulyatorning rasmiy reestrida tekshiring va sayt manzili reestrdagi bilan mos kelishiga qarang:

Ko'p regulyatorlar saytida o'zini ularning nomidan tanishtirgan soxta kompaniyalar haqida scam xabar berish shakli bo'ladi. Haqiqiy litsenziyali kompaniya bilan nizo bo'lsa, avval kompaniyaning o'ziga yozing, keyin regulyatorga: Brokerga shikoyat. Soxta sayt va ilovalarni ajratish: Soxta saytlar va ilovalar.

Ikkinchi aldovdan saqlaning

Shikoyatdan keyin sizga "pulingizni qaytarib beramiz" deb yozadigan "advokatlar", "agentliklar" yoki "regulyator xodimlari" paydo bo'lishi mumkin. Ular oldindan to'lov so'raydi. Bu ko'pincha o'sha firibgarlarning o'zi. Rasmiy idoralar xizmat uchun messenjerda pul so'ramaydi. Batafsil: Pulni qaytarish aldovi.

Ayblov qilishda ehtiyot bo'ling

Ijtimoiy tarmoqlarda biror kompaniya yoki shaxsni rasmiy manbasiz "firibgar" deb atamang. Faktlarni yozing: nima va'da qilindi, nima bo'ldi, qanday hujjatlar bor. Qaror rasmiy idoralarning ishi.

Shuni ham yodda tuting: litsenziyali kompaniyada ham leverijli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Bozordagi zarar firibgarlik emas, lekin kafolatlangan daromad va'dasi firibgarlik belgisi. Qarang: Kafolatlangan daromad va Risklarni boshqarish.

Tez-tez beriladigan savollar

Firibgarlik haqida shikoyatni qayerdan boshlash kerak?

Dalillarni saqlashdan va bankka xabar berishdan. Keyin regulyator va politsiyaga murojaat qiling.

Pul o'tkazmagan bo'lsam ham xabar berishim mumkinmi?

Ha. Shubhali taklif yoki soxta sayt haqida xabar boshqalarni himoya qilishga yordam beradi. Regulyator saytidagi murojaat tartibini tekshiring.

Firibgar bilan yozishmani davom ettirsam bo'ladimi?

Yangi pul o'tkazmang va shaxsiy ma'lumot bermang. Mavjud yozishmalarni o'chirmasdan saqlang.

Pulim albatta qaytariladimi?

Buni hech kim kafolatlay olmaydi. Qanchalik tez murojaat qilsangiz, imkoniyat shunchalik yaxshi bo'ladi.

Kompaniyaning litsenziyasi borligini qanday bilaman?

Regulyatorning rasmiy reestrida tekshiring. Qadamlar: Brokerni tekshirish.

Firibgarlik haqida xabar berish tartibi: bosqichlar