Principal (asosiy summa) nima?

Principal nima

Principal — qarzga olingan yoki investitsiya qilingan asosiy summa. Unga foiz, daromad va komissiyalar kirmaydi.

Kreditda principal asosiy qarz summasi deyiladi. Investitsiya va treydingda u ko'pincha boshlang'ich kapital deb ataladi.

Aniq ta'rif va chegaraviy holatlar

Rasmiy ma'noda principal — foiz hisoblanadigan va qaytarilishi kerak bo'lgan qarz qoldig'i yoki kiritilgan kapital. Quyidagi holatlarda uni boshqa summalar bilan adashtirish oson:

• Amortizatsiya. Kredit qism-qism to'langanda principal kamayadi, foiz esa qolgan qoldiqqa hisoblanadi. Batafsil: Amortizatsiya.
• Kapitallashgan foiz. To'lanmagan foiz qarzga qo'shilsa, principal ko'payadi. Keyingi foiz shu katta summaga hisoblanadi.
• Obligatsiyalar. Principal odatda nominal qiymatga teng bo'ladi. Muddat oxirida emitent aynan shu summani qaytaradi. Bozor narxi esa nominaldan farq qilishi mumkin.
• Leverajli savdo. Hisobga kiritgan depozitingiz sizning kapitalingizdir. Ochilgan pozitsiyaning nominal hajmi esa undan ancha katta bo'lishi mumkin. Pozitsiya hajmi sizning principalingiz emas, lekin zarar aynan principaldan chiqadi.

Misol

Faraz qilaylik, siz bankdan kredit oldingiz. Shartnomadagi kredit summasi sizning principalingizdir.

Har oylik to'lov ikki qismdan iborat: foiz va asosiy qarzni qaytarish. Muddatning boshida foiz ulushi katta bo'ladi, chunki qoldiq hali katta. Har bir to'lovdan keyin principal kamayadi, shuning uchun keyingi foiz ham kamroq hisoblanadi.

O'z summalaringiz bilan hisoblab ko'rish uchun Kalkulyatorlar bo'limidan foydalaning.

Atama qayerda uchraydi

• Kredit jadvallari va bank vypiskalari. Odatda "asosiy qarz", "principal" yoki "qarz qoldig'i" ustuni bo'ladi.
• Obligatsiya shartlari. "Principal amount" yoki "face value" yoziladi. Kupon to'lovlari shu summaga nisbatan hisoblanadi.
• Treyding hisobotlari. Platformalarda "principal" so'zi kam ishlatiladi. Uning o'rniga balans, depozit va equity ko'rsatiladi. Kiritilgan mablag'ni hisob vypiskasidan ko'rish mumkin.
• Yangiliklar. "Davlat qarzining asosiy qismi to'landi" yoki "principal va foiz bo'yicha default" kabi iboralarda uchraydi.

"Asosiy stavka" bilan adashtirmang

Principal — bu summa. Asosiy stavka esa markaziy bank belgilaydigan foiz stavkasi. O'zbekistonda bu stavkani O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) belgilaydi. Rasmiy manba: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng.

Stavka o'zgarsa, sizning kreditingizdagi foiz o'zgarishi mumkin. Principal esa faqat qarzni qaytarganda yoki qarzga yangi summa qo'shilganda o'zgaradi.

Risk haqida

Leverajli CFD va forex savdosida zarar tez yuzaga kelishi mumkin. Bunday zarar boshlang'ich kapitalning katta qismini yoki hammasini yo'qotishga olib keladi. Batafsil: Risklarni boshqarish.

Bog'liq atamalar

• Accrued interest
• Future va present value
• Capital gain va loss
• Garov (collateral)
• Exposure
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Principal ma'nosi qisqacha nima?

Qarzga olingan yoki investitsiya qilingan asosiy summa. Unga foiz va daromad kirmaydi.

Asosiy qarz summasi bilan principal bir xil narsami?

Kredit kontekstida ha. Investitsiyada esa principal kiritilgan kapitalni anglatadi.

Boshlang'ich kapital savdo davomida o'zgaradimi?

Kiritilgan summa o'zgarmaydi. Hisobdagi balans esa foyda va zararga qarab o'zgaradi.

Foiz principalga qo'shiladimi?

Foiz to'lanmay qolsa va shartnomada kapitallashtirish nazarda tutilgan bo'lsa, qo'shiladi.