Ta'rif
Likvidsiz bozor (inglizcha illiquid market) – xaridor va sotuvchilar kam bo'lgan, shuning uchun aktivni narxni sezilarli o'zgartirmasdan tez sotib olish yoki sotish qiyin bo'lgan bozor.
Likvidlik nima? Likvidlik – aktivni joriy narxga yaqin narxda, tez va kerakli hajmda almashtirish imkoniyati. Likvidlik qancha past bo'lsa, savdo shuncha qimmat va noaniq bo'ladi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Aniqroq ta'rif
Tajribali treyderlar likvidlikni bir nechta o'lchov bilan baholaydi:
- Spred (sotib olish va sotish narxi orasidagi farq): likvidsiz bozorda u keng.
- Bozor chuqurligi (order book'dagi buyurtmalar hajmi): har bir narx darajasida hajm kam.
- Narx ta'siri (market impact): o'rtacha hajmdagi buyurtma ham narxni siljitadi.
- Bajarilish vaqti va sifati: buyurtma qisman bajariladi yoki sirpanish (slippage) bilan bajariladi.
Bozor doim likvidsiz bo'lishi shart emas. Odatda likvid bo'lgan bozor ham ma'lum vaqtda likvidsiz bo'lib qolishi mumkin: sessiyalar almashadigan soatlarda, bayramlarda, muhim yangilik oldidan va keyin. Aksincha, kichik bozorda ham alohida kunlarda faollik oshishi mumkin.
Taxminiy misol
Taxminiy holat: kam savdo qilinadigan aksiya order book'ida eng yaxshi sotish narxida faqat kichik hajm turibdi, keyingi narx darajalari esa ancha yuqorida.
- Treyder katta market buyurtma beradi.
- Buyurtmaning kichik qismi eng yaxshi narxda bajariladi.
- Qolgan qismi keyingi, qimmatroq darajalarda bajariladi.
- Natijada o'rtacha kirish narxi ekrandagi narxdan sezilarli yuqori bo'ladi.
Likvid bozorda xuddi shu hajm deyarli bitta narx darajasida bajarilardi. Spred va pozitsiya hajmining natijaga ta'sirini o'z raqamlaringiz bilan Kalkulyatorlar sahifasida hisoblab ko'rishingiz mumkin.
Leveraj bilan CFD va forex savdosida likvidsizlik zararni tezlashtiradi: stop-loss e'lon qilingan darajada emas, undan yomonroq narxda bajarilishi mumkin. Batafsil: Risklarni boshqarish.
Atama qayerda uchraydi
- Platformalarda: spredning kengayishi, qisman bajarilish (partial fill), sirpanish haqidagi xabarlar.
- Hisobotlarda: fond va emitent hisobotlarida "likvidlik riski" bandi, aktivlarning likvidlik bo'yicha tasnifi.
- Yangiliklarda: "yupqa bozor" (thin market), "bayram oldidan past likvidlik", "likvidlik inqirozi" kabi iboralar.
Broker bo'yicha aniq savdo shartlari (spred, bajarilish tartibi) o'zgarishi mumkin, ularni brokerning rasmiy saytida tekshiring.
Bog'liq atamalar
- Fill va partial fill, Fill or kill, IOC
- Flash crash, Circuit breaker
- Free float, Delisting
- Dealer, HFT savdo
- Credit crunch, Rivojlanayotgan bozorlar
- O'rtacha kunlik diapazon
- Boshqa atamalar: Treyding lug'ati
Ko'p beriladigan savollar
Likvidsiz bozor va volatil bozor bir narsami?
Yo'q. Volatillik narx o'zgarishining kattaligini, likvidlik esa savdo qilish qulayligini bildiradi. Ammo likvidsizlik keskin narx sakrashlariga olib kelishi mumkin.
Forex bozori likvidsiz bo'lishi mumkinmi?
Asosiy valyuta juftliklari odatda likvid. Lekin ekzotik juftliklarda va kam faol soatlarda likvidlik pasayadi. Qarang: Valyuta juftliklari.
Likvidsizlikni qanday sezish mumkin?
Odatda spred kengayadi, order book'da hajm kamayadi, buyurtmalar sirpanish bilan yoki qisman bajariladi.
Limit buyurtma likvidsizlikdan himoya qiladimi?
Limit buyurtma yomonroq narxda bajarilishga yo'l qo'ymaydi. Biroq bu holda buyurtma umuman bajarilmasligi yoki qisman bajarilishi mumkin.