Soxta broker sayt nima
Soxta broker sayt (inglizcha "fake broker") haqiqiy kompaniyaga o'xshab ko'rinadigan, lekin unga aloqasi yo'q sahifa. Uning maqsadi login va parolni, karta ma'lumotlarini yoki to'g'ridan-to'g'ri depozitni olish.
Bunday saytlarning asosiy turlari:
- Klon sayt. Taniqli brokerning dizayni, logotipi, matnlari va hatto litsenziya raqami ko'chirib olinadi. Faqat domen boshqa bo'ladi.
- O'ylab topilgan "broker". Nomi ham, litsenziyasi ham to'qima. Ko'pincha "regulyatsiya qilingan" degan yozuv bor, lekin u hech qaysi rasmiy reestrda yo'q.
- Fishing sahifa. Faqat kirish oynasi ko'chiriladi. Kiritilgan login va parol firibgarlarga ketadi. Batafsil: Fishing va soxta sahifalar.
Leverijli CFD va forex savdosi halol brokerda ham pulni tez yo'qotishi mumkin. Soxta saytda esa savdo umuman bo'lmasligi mumkin: ekrandagi "foyda" shunchaki raqam, pulni yechib olib bo'lmaydi.
- Kompaniyaning yuridik nomi va litsenziya raqamini uning saytidan toping.
- Shu raqamni regulyatorning rasmiy reyestridan qidiring.
- Nomi, sayt manzili va kontaktlarni reyestrdagi yozuv bilan solishtiring.
- Sizning mamlakatingizdagi mijozlarga aslida qaysi kompaniya xizmat ko'rsatishini tekshiring.
- Kompaniya nomi va saytini regulyatorlarning ogohlantirish ro'yxatlaridan qidiring.
Klon saytni qanday tanish mumkin
Domen nomidagi nozik farqlar
Firibgarlar ko'pincha shunday usullardan foydalanadi:
- o'xshash harflarni almashtirish: lotincha "l" o'rniga katta "I", "rn" o'rniga "m";
- nomga qo'shimcha so'z qo'shish: "-login", "-secure", "-official", "-uz", "-support";
- boshqa domen zonasini olish: haqiqiy domen ".com" bo'lsa, klon boshqa zonada bo'ladi;
- subdomen hiylasi: haqiqiy nom manzilning boshida turadi, lekin asosiy domen boshqa. Brauzer manzil satrida oxirgi nuqtadan oldingi qism asosiy domen hisoblanadi.
Manzilni qo'lda tering yoki ilgari o'zingiz saqlagan xatcho'pdan oching. Reklama, SMS, Telegram yoki elektron xatdagi havolaga ishonmang.
Sahifadagi belgilar
| Belgi | Nimaga e'tibor berish kerak |
|---|---|
| Litsenziya | Raqam va kompaniya nomi regulyator reestrida aynan shu domen bilan ko'rsatilganmi |
| Aloqa | Faqat messenjer va shaxsiy telefon raqami bo'lsa, bu xavf belgisi |
| To'lov | Pulni shaxsiy kartaga, shaxsiy hamyonga yoki "menejer"ga o'tkazishni so'rash |
| Va'dalar | Kafolatlangan daromad, "risksiz" savdo, shoshiltirish |
| Huquqiy matnlar | Mijoz shartnomasi yo'q yoki boshqa saytdan ko'chirilgan, kompaniya nomi mos emas |
HTTPS qulfchasi saytning haqiqiyligini isbotlamaydi. U faqat ulanish shifrlanganini bildiradi. Firibgar saytlarda ham qulfcha bo'ladi.
Boshqa belgilar haqida: Firibgarlik belgilari va Kafolatlangan daromad.
Rasmiy domenni qanday tekshirish kerak
Saytning o'zida yozilgan narsa dalil emas. Tekshiruvni mustaqil manbadan boshlang:
- Brokerning litsenziyasini regulyatorning rasmiy reestridan toping. Qanday qilishni Brokerni tekshirish sahifasi tushuntiradi.
- Reestrdagi yozuvda ko'rsatilgan veb-sayt manzili siz ochgan domen bilan bir xilmi, solishtiring.
- Ko'plab regulyatorlar klon firmalar haqida ogohlantirish ro'yxatini ham yuritadi. Aniq reestrlar uchun: FCA ro'yxati, CySEC ro'yxati, FSCA ro'yxati, FSA Seyshel ro'yxati, FSC Mavrikiy ro'yxati, CMA Keniya ro'yxati, Boshqa regulyatorlar.
- Reestrga regulyatorning o'z sayti orqali kiring. Qidiruv tizimidagi reklama havolasi orqali kirmang, chunki regulyator saytining ham klonlari bo'lishi mumkin.
O'zbekistonda qimmatli qog'ozlar bozoridagi professional faoliyat bo'yicha holat shunday: qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Vakolatli organ haqida: «Qimmatli qog'ozlar bozori to'g'risida»gi Qonun 55-modda: qimmatli qog'ozlar bozorining vakolatli regulyatori Prezident tomonidan belgilanadi; u professional faoliyatni litsenziyalaydi. Hozirgi nazoratchi: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi. Mahalliy ro'yxat: NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri. Bu reestr xorijiy forex va CFD brokerlarini qamrab olishi shart emas. Shuning uchun xorijiy kompaniyani u litsenziya olgan mamlakat regulyatori reestridan tekshiring.
Hech qaysi kompaniyani faqat taxmin asosida firibgar deb atamang. Rasmiy reestr yoki regulyator ogohlantirishi bo'lmasa, "tekshirib bo'lmadi" deb hisoblang va pul o'tkazmang.
Soxta ilova va APK fayllar
Soxta ilova haqiqiy savdo ilovasi nomi va belgisini ko'chiradi. U login va parolni o'g'irlashi, SMS kodlarni o'qishi yoki telefonni masofadan boshqarishga ruxsat so'rashi mumkin.
Xavfli holatlar
- APK faylni Telegram, WhatsApp yoki elektron xat orqali yuborishadi.
- "Ilova do'konda yo'q, shu yerdan o'rnating" deyishadi.
- O'rnatishda SMS, kontaktlar yoki maxsus imkoniyatlar (accessibility) ruxsati so'raladi.
- Ilova ichida pulni kartaga yoki shaxsiy hamyonga o'tkazish so'raladi.
Ilova nashriyotchisini tekshirish
- Ilovani faqat rasmiy do'kondan (Google Play, App Store) yoki brokerning rasmiy saytidagi havola orqali o'rnating.
- Do'kondagi sahifada ishlab chiquvchi (developer) nomini oching. U regulyator reestridagi kompaniya nomiga yoki brokerning ma'lum guruhiga mos bo'lishi kerak.
- Ishlab chiquvchi sahifasidagi veb-sayt va elektron pochta rasmiy domenga olib boradimi, tekshiring.
- Nomi o'xshash, lekin ishlab chiquvchisi boshqa bo'lgan nusxalarga e'tibor bering.
- MetaTrader kabi platformalarda server nomini faqat brokerning rasmiy shaxsiy kabinetidan oling.
Rasmiy ilovalar va platformalar haqida umumiy ma'lumot: Platformalar va ilovalar. Agar Exness bilan ishlasangiz, kirishning rasmiy yo'llari Exness kirish sahifasida tushuntirilgan.
Agar soxta saytga ma'lumot kiritgan bo'lsangiz
- Haqiqiy hisobingiz parolini darhol rasmiy sayt orqali o'zgartiring.
- Kirishni qo'shimcha tasdiqlash himoyasini yoqing.
- Karta ma'lumotlarini kiritgan bo'lsangiz, bankingizga murojaat qiling.
- Soxta ilovani o'chiring va telefonni tekshiring.
- Hodisa haqida xabar bering: Firibgarlik haqida xabar.
- "Pulni qaytarib beramiz" degan takliflardan ehtiyot bo'ling: Pulni qaytarish aldovi.
Mahalliy qonunchilikda litsenziyasiz faoliyat bo'yicha umumiy modda bor: Jinoyat kodeksining 190-moddasi — litsenziyasiz yoki ruxsat hujjatisiz yoxud xabarnoma yubormasdan faoliyat bilan shug‘ullanish (javobgarlik daromadning o‘ta katta miqdori bilan bog‘liq). Bu modda forex yoki aniq bir saytga xos emas. Huquqiy baho faqat vakolatli organlarga tegishli.
Ko'p beriladigan savollar
Klon sayt va fishing sahifa bir xil narsami?
Yo'q. Klon sayt butun kompaniyani ko'chiradi va depozit qabul qiladi. Fishing sahifa odatda faqat kirish oynasini ko'chiradi va login hamda parolni o'g'irlaydi.
Saytda litsenziya raqami bor, demak u haqiqiymi?
Shart emas. Raqamni regulyatorning rasmiy reestridan tekshiring va reestrdagi domen siz ochgan sayt bilan mos kelishiga ishonch hosil qiling.
APK faylni o'rnatish har doim xavflimi?
Fayl Telegram yoki notanish odamdan kelgan bo'lsa, xavf yuqori. Ilovani faqat rasmiy do'kondan yoki brokerning rasmiy saytidagi havoladan o'rnating.
Soxta ilovani qanday farqlayman?
Do'kondagi ishlab chiquvchi nomini, uning veb-saytini va so'ralayotgan ruxsatlarni tekshiring. SMS o'qish yoki telefonni boshqarish ruxsatini so'rayotgan savdo ilovasi shubhali.
Reklamadagi havola orqali kirsam bo'ladimi?
Bunday qilmagan ma'qul. Firibgarlar reklamani rasmiy saytdan yuqoriga chiqarishi mumkin. Manzilni qo'lda tering yoki saqlangan xatcho'pdan foydalaning.
Brokerni yana qanday tekshirish mumkin?
Broker tekshiruv ro'yxati va Tartibga solish va xavfsizlik bo'limidan foydalaning.