Share buyback nima: aksiyani qaytarib olish

Share buyback (aksiyalarni qaytarib sotib olish) - kompaniya ilgari o'zi chiqargan aksiyalarni bozordan yoki aksiyadorlardan pulga qaytarib sotib olishidir.

Qaytarib olingan aksiyalar odatda ikki yo'ldan biriga boradi: kompaniya balansida xazina aksiyalari (treasury stock) sifatida saqlanadi yoki bekor qilinadi. Har ikki holatda ham ular muomaladagi aksiyalar soniga kirmaydi, ovoz bermaydi va dividend olmaydi.

Rasmiy ta'rif va usullar

Moliyaviy hisobotda buyback kapitalni aksiyadorlarga qaytarish usuli hisoblanadi, dividendga muqobil. Asosiy usullar:

Ochiq bozorda sotib olish (open market repurchase) - kompaniya oddiy birja savdosi orqali, vaqt o'tishi bilan sotib oladi.
Tender taklif (tender offer) - aksiyadorlarga belgilangan narxda yoki narx oralig'ida (Dutch auction) aksiyalarni sotish taklif qilinadi.
Tezlashtirilgan buyback (accelerated share repurchase) - kompaniya bankdan aksiyalar paketini darhol oladi, bank esa keyin ularni bozordan yig'adi.
To'g'ridan-to'g'ri kelishuv - yirik aksiyadordan alohida kelishilgan narxda sotib olish.

Shartli misol

Faraz qilaylik, "A" kompaniyasining sof foydasi yil davomida o'zgarmadi, lekin u buyback orqali aksiyalarining bir qismini qaytarib oldi va bekor qildi.

Aksiyaga to'g'ri keladigan foyda (EPS) quyidagicha hisoblanadi:

EPS = sof foyda / muomaladagi aksiyalar soni

Surat o'zgarmadi, maxraj kamaydi - demak, EPS oshdi. Biznes o'smagan bo'lsa ham, ko'rsatkich mexanik ravishda yaxshilandi. O'z raqamlaringizni shu formulaga qo'yib tekshirishingiz mumkin.

Chekka holatlar

E'lon qilish va bajarish boshqa-boshqa narsa. Kengash ruxsat bergan dastur (authorization) to'liq bajarilmasligi mumkin.
Xodimlar opsionlari. Kompaniya aksiya sotib olsa ham, xodimlarga yangi aksiyalar berilsa, muomaladagi aksiyalar soni kamaymasligi mumkin. Shuning uchun "sof" (net) buyback'ga qarash kerak.
Qarz hisobiga buyback. Agar sotib olish kreditga qilinsa, EPS oshadi, lekin qarz yuki ham ortadi.
Free float qisqaradi. Erkin muomaladagi aksiyalar kamayishi likvidlikka ta'sir qilishi mumkin.
Cheklov davrlari. Ko'p bozorlarda hisobot e'lonidan oldingi davrda buyback cheklanadi.

Atama qayerda uchraydi

Yangiliklarda: "Kompaniya buyback dasturini e'lon qildi" yoki "buyback hajmini kengaytirdi" kabi sarlavhalar.
Hisobotlarda: pul oqimlari hisobotining moliyaviy faoliyat bo'limida "Repurchase of common stock" qatori, balansda "Treasury stock" qatori.
Platformalarda: savdo terminalining yangiliklar lentasida. Aksiya yoki indeks CFD narxi bunday e'longa keskin reaksiya qilishi mumkin. Leveraged CFD savdosida narx yangilik ortidan tez harakatlanadi va mablag' tez yo'qotilishi mumkin - risklarni boshqarish sahifasini ko'ring.

Bog'liq atamalar

Ko'p beriladigan savollar

Buyback ma'nosi qisqacha nima?

Kompaniya o'z aksiyalarini qaytarib sotib oladi va muomaladagi aksiyalar soni kamayadi.

Buyback e'loni aksiya narxi oshishini anglatadimi?

Yo'q. Narx reaksiyasi bozor kutishlari, buyback hajmi va moliyalash usuliga bog'liq. Bu prognoz yoki signal emas.

Buyback va dividend farqi nima?

Dividendda pul barcha aksiyadorlarga to'lanadi. Buyback'da pulni faqat aksiyasini sotgan aksiyadorlar oladi, qolganlarning ulushi esa nisbatan ortadi.

Buyback'da aksiya sotishdan olingan daromad soliqqa tortiladimi?

O'zbekistonda Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Shaxsiy holatingizni soliq organida aniqlashtiring.

Xazina aksiyalari nima?

Kompaniya qaytarib olgan, lekin bekor qilmagan aksiyalar. Ular ovoz bermaydi va dividend olmaydi.

Share buyback nima: aksiyalarni qaytarib sotib olish