Mark-to-market nima

Qisqa ta'rif

Mark-to-market (MTM, bozor bahosida baholash) ochiq pozitsiya yoki aktivni sotib olingan narxida emas, hozirgi bozor narxida qayta baholashdir.

Natijada hisobda qog'ozdagi foyda yoki zarar paydo bo'ladi. U pozitsiya yopilmaguncha "suzuvchi" (floating, ya'ni hali qayd etilmagan) natija hisoblanadi.

Misol

Faraz qiling, treyder XAUUSD bo'yicha xarid (buy) pozitsiyasini ochdi:

• Narx kirish narxidan yuqoriga chiqsa, pozitsiya joriy narxda baholanadi va terminalda suzuvchi foyda ko'rinadi. Equity (mablag', ya'ni balans va suzuvchi natija yig'indisi) oshadi.
• Narx kirish narxidan pastga tushsa, suzuvchi zarar paydo bo'ladi, equity kamayadi va bo'sh marja (free margin) qisqaradi.
• Equity broker belgilagan stop-out darajasiga tushsa, pozitsiyalar avtomatik yopilishi mumkin. Shu paytda suzuvchi zarar haqiqiy zararga aylanadi.

Aniq summalarni o'zingizning hajm va narxlaringiz bilan kalkulyatorlar sahifasida hisoblashingiz mumkin.

Leveredj bilan CFD va forex savdosida mark-to-market zararlari tez to'planadi. Hisobdagi pulni qisqa vaqt ichida yo'qotish mumkin. Bu haqda batafsil: risklarni boshqarish.

Atama qayerda uchraydi

• MetaTrader 4 va MetaTrader 5. "Savdo" (Trade) oynasida har bir pozitsiyaning foydasi yoki zarari, Balance, Equity, Margin va Free margin qatorlari ko'rsatiladi. Ular har bir yangi narx kotirovkasida qayta hisoblanadi. Qarang: MetaTrader 5.
• Hisob vypiskasi. Hisobotda yopilgan bitimlar natijasi alohida, ochiq pozitsiyalarning suzuvchi natijasi alohida beriladi (hisob vypiskasi).
• Fyuchers birjalari. Kliring markazi pozitsiyalarni har kuni hisob-kitob narxida baholaydi va variatsion marjani hisobdan yechadi yoki hisobga qo'shadi (kliring va hisob-kitob).
• Banklar va fondlar hisoboti. Yangiliklarda "MTM zararlari" iborasi uchraydi. Bu obligatsiya yoki boshqa aktivlar narxi tushgani sababli hisobdagi qiymat kamayganini bildiradi.

Rasmiy ta'rif va chekka holatlar

Buxgalteriyada MTM adolatli qiymat (fair value) bo'yicha hisobga olishning bir ko'rinishi sanaladi. Adolatli qiymat — baholash sanasida bozor ishtirokchilari o'rtasidagi oddiy bitimda aktivni sotishda olinadigan narx.

Chekka holatlar:

• Bid va ask. Terminallarda xarid pozitsiyasi odatda bid narxida, sotuv (sell) pozitsiyasi esa ask narxida baholanadi. Shuning uchun yangi ochilgan pozitsiya spred hisobiga darhol kichik zararda ko'rinadi.
• Bozor yopiqligi. Dam olish kunlarida pozitsiya oxirgi narxda baholanadi. Ochilishdagi gep (narx sakrashi) bahoni keskin o'zgartirishi mumkin.
• Likvidligi past aktivlar. Ishonchli bozor narxi bo'lmasa, model asosida baholanadi (mark-to-model). Bu sub'ektiv taxminlarga bog'liq bo'ladi.
• Prosikliklik. Inqirozda narxlar tushadi, MTM zararlari marja talablarini oshiradi. Bu majburiy sotuvlarga olib kelishi va narxni yana pasaytirishi mumkin.

Bog'liq atamalar

• Garov (collateral) va haircut
• Markaziy kontragent
• Fyuchers kontrakt va derivativlar
• Capital gain va loss
• Balans qiymati
• Equity curve
• Boshqa atamalar: treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Mark-to-market ma'nosi oddiy so'z bilan nima?

Pozitsiyani hozirgi bozor narxida qayta baholash. Shu baho bo'yicha hozir qancha foyda yoki zarar borligi ko'rinadi.

Suzuvchi foyda haqiqiy foydami?

Yo'q. Pozitsiya yopilgunga qadar natija narx bilan birga o'zgaradi va qayd etilmagan hisoblanadi.

Nega yangi pozitsiya darhol zararda ko'rinadi?

Xarid pozitsiyasi bid narxida, sotuv pozitsiyasi ask narxida baholanadi. Ular orasidagi farq — spred.

Mark-to-market bilan mark-to-model farqi nima?

Mark-to-market haqiqiy bozor narxidan foydalanadi. Mark-to-model esa bozor narxi bo'lmaganda hisob-kitob modeli orqali qiymat chiqaradi.