Valyuta interventsiyasi

Valyuta interventsiyasi nima

Valyuta interventsiyasi (inglizcha currency intervention yoki FX intervention) deganda davlat organi, odatda markaziy bank, milliy valyuta kursiga ta'sir qilish uchun bozorda xorijiy valyutani sotishi yoki sotib olishi tushuniladi.

Maqsadlar har xil bo'ladi:

• kursdagi keskin tebranishni yumshatish;
• milliy valyutaning haddan tashqari tez qadrsizlanishi yoki qimmatlashishini sekinlashtirish;
• tanlangan kurs rejimini saqlab turish (bu haqda: Valyuta kursi rejimlari);
• zaxiralarni to'ldirish yoki boshqarish.

Markaziy bank interventsiyasi kursni uzoq muddat bozor muvozanatiga qarshi ushlab turishga har doim ham qodir emas. Natija zaxiralar hajmiga, kapital oqimlariga va foiz siyosatiga bog'liq.

Bevosita (to'g'ridan-to'g'ri) interventsiya

Bevosita interventsiyada markaziy bank real bitim tuzadi.

Zaxiralar - markaziy bank ixtiyoridagi xorijiy valyuta, oltin va boshqa likvid aktivlar. Milliy valyutani himoya qilish uchun zaxira sarflanadi, shuning uchun bu imkoniyat cheklangan. Qimmatlashishga qarshi interventsiyada esa markaziy bank milliy valyutani o'zi chiqaradi, shuning uchun bu yo'nalishda imkoniyati kengroq, lekin inflyatsiya xavfi paydo bo'ladi.

Ba'zan interventsiya bir nechta markaziy bank bilan birgalikda o'tkaziladi. Bunday kelishilgan harakat yolg'iz bankning harakatiga qaraganda bozorga odatda kuchliroq ishora hisoblanadi.

Og'zaki interventsiya

Og'zaki interventsiya - bitimsiz, faqat bayonotlar orqali bozorga ta'sir qilish. Rasmiylar "kursdagi harakatlar haddan tashqari tez", "spekulyativ harakatlarni kuzatyapmiz", "zarur choralarni ko'rishga tayyormiz" kabi iboralarni ishlatadi.

Bozor bunday so'zlarni haqiqiy interventsiya ehtimoli oshganining belgisi sifatida qabul qilishi mumkin. Ammo so'zlar amalda bitim bilan tasdiqlanmasa, ularning ta'siri tez so'nadi. Bayonotlar ohangini o'qish haqida: Hawkish va dovish.

Sterilizatsiya

Interventsiya pul massasini o'zgartiradi. Markaziy bank xorijiy valyuta sotib olsa, muomalaga milliy valyuta chiqadi. Sotsa, aksincha, milliy valyuta muomaladan chiqadi.

Sterilizatsiya - bu ta'sirni boshqa operatsiyalar bilan muvozanatlash: masalan, ortiqcha likvidlikni markaziy bank obligatsiyalari yoki depozit operatsiyalari orqali yig'ib olish. Shunda kurs bilan ishlanadi, lekin foiz stavkasi va pul massasi kam o'zgaradi.

Sterilizatsiya qilinmagan interventsiya pul siyosatiga ham ta'sir qiladi, shuning uchun u kursga kuchliroq ta'sir qilishi mumkin. Bog'liq mavzular: Pul massasi, Foiz stavkalari.

Bozor odatda qanday javob beradi

Har bir holat alohida, lekin ko'p uchraydigan ko'rinishlar quyidagicha:

• Keskin harakat. Kutilmagan bevosita interventsiyadan keyin juftlik qisqa vaqt ichida katta masofani bosib o'tishi mumkin.
• Likvidlikning yupqalashi. Interventsiya paytida spredlar kengayadi, narx "sakraydi", stop-buyruqlar e'lon qilingan narxdan farqli narxda bajarilishi mumkin.
• Qisman qaytish. Asosiy omillar (foiz farqi, savdo balansi, kapital oqimi) o'zgarmasa, kurs vaqt o'tib avvalgi yo'nalishiga qaytishi mumkin.
• Tasdiq kutish. Ko'p davlatlar interventsiyani keyinroq rasmiy statistika orqali e'lon qiladi, ba'zilari umuman oldindan aytmaydi.

Leverajli forex va CFD savdosida bunday harakatlar hisobdagi pulni juda tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Pozitsiya hajmi va himoya buyruqlari haqida: Risklarni boshqarish.

Tarixdan misollar

• Yaponiya. Yaponiyada interventsiya qarorini Moliya vazirligi qabul qiladi, Yaponiya banki uni bajaradi. Iyena keskin zaiflashgan davrlarda og'zaki ogohlantirishlardan keyin bevosita interventsiya o'tkazilgan holatlar bo'lgan. Batafsil: BoJ (Yaponiya).
• Shveytsariya. Shveytsariya milliy banki frankning qimmatlashishiga qarshi uzoq vaqt valyuta sotib olgan va EURCHF bo'yicha kurs chegarasini ushlab turgan. Chegara bekor qilinganda bozorda juda keskin harakat bo'lgan. Batafsil: SNB (Shveytsariya).
• Xitoy. Xitoy kursni kundalik ma'lumot kursi va boshqariladigan diapazon orqali nazorat qiladi. Batafsil: PBoC (Xitoy).

Bu misollar mexanizmni tushuntirish uchun keltirildi, kelajakdagi harakatlar haqida xulosa emas.

O'zbekistonda nimaga qarash kerak

O'zbekistonda pul-kredit siyosati va rasmiy kurs uchun O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) mas'ul. Asosiy stavka bo'yicha: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Yig'ilish sanalarini taxmin qilmang, ularni rasmiy jadvaldan oling.

Kurs ma'lumotlari ham faqat rasmiy manbadan olinishi kerak: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar). Kursning kunlik o'zgarishi shu manbadagi maydonlarda ko'rsatiladi. So'mning dollarga nisbatan rasmiy kursi haqida: Markaziy bank kursi.

Markaziy bankning valyuta bozoridagi operatsiyalari haqidagi rasmiy ma'lumotni cbu.uz saytidagi hisobot va e'lonlardan tekshiring. Bu sahifada ular haqida raqam keltirilmaydi. Kontekst uchun: To'lov balansi, Kapital nazorati, O'zbekiston: kurslar va iqtisodiyot.

Kalendar bilan ishlash

Bevosita interventsiya kalendarda e'lon qilinmaydi. Ammo uning ehtimoliga ta'sir qiladigan voqealar kalendarda bor: markaziy bank yig'ilishlari, inflyatsiya ma'lumotlari, rasmiylarning chiqishlari. Sanalarni markaziy banklarning rasmiy jadvallaridan oling. Batafsil: Iqtisodiy kalendar, Markaziy banklar va valyuta.

Ko'p beriladigan savollar

Interventsiya va foiz stavkasini o'zgartirish bir xil narsami?

Yo'q. Interventsiya valyuta bozoridagi bitim, stavka esa pul siyosati vositasi. Lekin sterilizatsiya qilinmagan interventsiya likvidlik orqali stavkalarga ham ta'sir qiladi.

Interventsiya bo'lganini qanday bilish mumkin?

Ba'zi davlatlar rasmiy tasdiq yoki keyinroq statistika e'lon qiladi. Taxminlarga emas, rasmiy e'longa tayaning.

Og'zaki interventsiya ishlaydimi?

Qisqa muddatda ta'sir qilishi mumkin. Agar so'z amalda tasdiqlanmasa, ta'siri odatda so'nadi.

Markaziy bank kursni cheksiz ushlab tura oladimi?

Milliy valyutani himoya qilish zaxiralar bilan cheklangan. Qimmatlashishga qarshi harakat inflyatsiya xavfi bilan cheklangan.

Interventsiya kuni savdo qilish xavfliroqmi?

Odatda o'zgaruvchanlik oshadi, spredlar kengayadi va narx sakrashi mumkin. Leverajli savdoda bu tez zararga olib kelishi mumkin.

Atamalarni qayerdan tekshiraman?

Treyding lug'ati va Fundamental tahlil bo'limlariga qarang.