BoJ (Bank of Japan): Yaponiya banki va iyena kursi

BoJ nima

BoJ (Bank of Japan, Yaponiya banki) Yaponiyaning markaziy banki. U iyena (JPY) emissiyasini boshqaradi va pul-kredit siyosatini olib boradi. Pul-kredit siyosati deganda foiz stavkalari va pul massasi orqali inflyatsiya hamda iqtisodiy faollikka ta'sir qilish tushuniladi.

BoJ vazifasining asosiy qismi narxlar barqarorligi va moliya tizimining barqarorligi. Bank inflyatsiya bo'yicha aniq maqsad e'lon qilgan. Uning joriy qiymatini va rasmiy ifodasini BoJ rasmiy saytidagi pul-kredit siyosati bo'limida tekshiring. Markaziy banklar umuman qanday ishlashi haqida Markaziy banklar va valyuta sahifasida yozilgan.

Qarorlarni kim qabul qiladi va qachon

Siyosat bo'yicha qarorlarni BoJ Siyosat kengashi (Policy Board) qabul qiladi. Kengash tarkibiga bank boshqaruvchisi (Governor), uning o'rinbosarlari va kengash a'zolari kiradi. Qaror ovoz berish orqali chiqariladi. Kim qarshi ovoz bergani bayonotda ko'rsatiladi.

Pul-kredit siyosati yig'ilishlari (Monetary Policy Meeting, MPM) yil davomida bir necha marta o'tadi. Jadval oldindan BoJ rasmiy saytida e'lon qilinadi. Yig'ilish sanalarini taxmin qilmang: ularni BoJ saytidagi rasmiy kalendardan yoki iqtisodiy kalendardan oling. Kalendarni ham rasmiy jadval bilan solishtiring.

BoJ qarorni ko'pincha Tokio vaqti bilan yig'ilishning oxirgi kuni chiqaradi. Aniq soat oldindan belgilanmaydi. Shu sababli iyena juftliklarida harakat Osiyo sessiyasida, kutilmagan vaqtda boshlanishi mumkin. Keyin boshqaruvchining matbuot anjumani bo'ladi.

Siyosat stavkasi va vositalar

Qisqa muddatli siyosat stavkasi

BoJning asosiy orientiri overnayt chaqiriladigan pul bozori stavkasi (uncollateralized overnight call rate). Bu banklar bir-biriga bir kunga beradigan qarz stavkasi. BoJ bu stavka uchun daraja yoki oraliq belgilaydi.

Yaponiya uzoq vaqt juda past va hatto salbiy stavkalar rejimida yashagan. Shu sababli bozor uchun stavkaning darajasidan ko'ra uning o'zgarish yo'nalishi va tezligi muhimroq. Joriy stavkani faqat BoJ rasmiy saytidagi oxirgi bayonotdan oling.

Obligatsiya xaridlari va daromadlilik nazorati

BoJ Yaponiya davlat obligatsiyalarini (JGB) katta hajmda sotib olgan. Bu miqdoriy yumshatish deb ataladi. U haqida batafsil: QE va QT.

Bank ma'lum davrda uzoq muddatli obligatsiyalar daromadliligini ham boshqargan. Bu siyosat yield curve control (YCC, daromadlilik egri chizig'ini nazorat qilish) deb ataladi. Uning joriy holati va xaridlar rejasi rasmiy bayonotlarda yoziladi. Egri chiziq tushunchasi: Yield curve.

Valyuta interventsiyasi

Iyena bozorida interventsiya qilish haqidagi qaror Yaponiya Moliya vazirligiga tegishli. BoJ esa uni agent sifatida amalga oshiradi. Rasmiylarning og'zaki ogohlantirishlari ham kursga ta'sir qiladi. Batafsil: Valyuta interventsiyasi.

Bayonot, minutes va boshqa hujjatlarni o'qish

Hujjatlarni o'qishda asosiy qoida: matnni oldingi bayonot bilan solishtiring. Bozor yangi so'z, olib tashlangan ibora yoki kutilmagan qarshi ovozga javob beradi.

"Hawkish" ohang stavkani oshirish yoki yumshatishni qisqartirishga moyillikni bildiradi. "Dovish" ohang aksincha. Bu atamalar Hawkish va dovish sahifasida tushuntirilgan. BoJ kelajak haqida ishora berish orqali ham bozorni yo'naltiradi: Forward guidance.

BoJ yig'ilishidan oldin quyidagi ma'lumotlar muhim:

• Yaponiya inflyatsiyasi, jumladan Tokio iste'mol narxlari. Bu ma'lumot milliy ma'lumotdan oldinroq chiqadi. Indeks haqida: CPI indeksi.
• Ish haqi bo'yicha muzokaralar natijalari. Ular inflyatsiyaning barqarorligini baholash uchun kerak.
• Tankan so'rovnomasi. Bu BoJning o'zi o'tkazadigan biznes kayfiyati so'rovi.

Qaysi valyuta juftliklari javob beradi va nima uchun

Iyena kursi bir nechta kanal orqali harakatlanadi.

1. Foiz farqi. USDJPY, EURJPY, GBPJPY kabi juftliklarda kurs ko'p hollarda Yaponiya va boshqa mamlakat obligatsiyalari daromadliligi orasidagi farqqa bog'liq. Farq kengaysa, iyena odatda zaiflashadi. Farq torayganda iyena mustahkamlanishga moyil bo'ladi. Batafsil: Foiz stavkalari va Obligatsiya daromadliligi.
2. Carry trade. Treyderlar past stavkali iyenada qarz olib, yuqoriroq stavkali valyutaga joylashtiradi. BoJ kutilmaganda keskin ohangga o'tsa, bu pozitsiyalar yopilishi mumkin. Shunda iyena qisqa vaqtda kuchli mustahkamlanishi mumkin.
3. Safe-haven roli. Bozorda tavakkal kayfiyati pasayganda iyena ko'pincha himoya valyutasi sifatida talab topadi. Qarang: Safe-haven aktivlar, Risk-on va risk-off.
4. Fed omili. USDJPY ga AQSh stavkalari ham kuchli ta'sir qiladi, ba'zan BoJdan kuchliroq. Fed (AQSh) qarorlarini ham kuzatib boring.

AUDJPY va NZDJPY kabi kross juftliklar tavakkal kayfiyatiga ayniqsa sezgir. Juftliklarning umumiy xususiyatlari: Valyuta juftliklari.

Bozor odatda qanday javob beradi

Bozor qarorning o'ziga emas, kutilgan natijadan farqiga javob beradi. Agar qaror oldindan kutilgan bo'lsa, harakat cheklangan bo'lishi mumkin. Agar BoJ kutilmagan qadam qo'ysa yoki ohangni o'zgartirsa, iyena juftliklarida bir necha daqiqada keskin harakat bo'lishi mumkin.

Bunday paytlarda spred kengayishi mumkin. Spred sotish va sotib olish narxlari orasidagi farq. Buyurtmalar ham kutilgan narxdan boshqa narxda bajarilishi mumkin. Bu holat slippage deb ataladi.

Leverajli forex va CFD savdosida bunday harakatlar mablag'ni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Yangilik paytidagi xavflar haqida: Risklarni boshqarish.

Tez-tez beriladigan savollar

BoJ nima?

Bank of Japan, ya'ni Yaponiya banki. Bu Yaponiyaning markaziy banki: u iyenani boshqaradi va foiz stavkasi hamda pul-kredit siyosati bo'yicha qaror qabul qiladi.

BoJ yig'ilishlari qachon bo'ladi?

Yig'ilishlar oldindan e'lon qilingan jadval bo'yicha o'tadi. Aniq sanalarni BoJ rasmiy saytidagi kalendardan tekshiring.

Iyena kursiga BoJ dan boshqa nima ta'sir qiladi?

Iyena kursiga quyidagilar ta'sir qiladi:

• boshqa mamlakatlar, ayniqsa AQSh bilan foiz farqi;
• bozordagi tavakkal kayfiyati;
• Moliya vazirligining interventsiyasi;
• Yaponiya inflyatsiyasi va ish haqi ma'lumotlari.

Joriy BoJ stavkasini qayerdan bilsam bo'ladi?

BoJ rasmiy saytidagi oxirgi qaror bayonotidan bilasiz. Ikkilamchi manbalardagi raqamlarni rasmiy bayonot bilan solishtiring.

BoJ qarori iyena qaysi tomonga ketishini aniq ko'rsatadimi?

Yo'q. Natija qaror bozor kutganidan qanchalik farq qilishiga bog'liq. Boshqa omillar, masalan Fed siyosati, ta'sirni kuchaytirishi yoki zaiflashtirishi mumkin.