PBoC nima: Xitoy Xalq banki

PBoC nima

PBoC (People's Bank of China, Xitoy Xalq banki) Xitoyning markaziy banki. U pul-kredit siyosatini yuritadi, bank tizimini qo'llab-quvvatlaydi va yuan (renminbi) kursini boshqaradi.

Qonunda bankning vazifasi shunday belgilangan: valyuta qiymatining barqarorligini saqlash va shu orqali iqtisodiy o'sishga ko'maklashish. Amalda PBoC bir vaqtning o'zida bir nechta maqsadni ko'zlaydi: o'sish, bandlik, narxlar barqarorligi va kurs barqarorligi.

Boshqa markaziy banklar bilan umumiy taqqoslash uchun Markaziy banklar va valyuta sahifasini ko'ring.

Qarorni kim qabul qiladi

PBoC to'liq mustaqil emas. Bu uni Fed yoki ECBdan ajratib turadigan asosiy farq.

Davlat kengashi (hukumat) bank faoliyatini nazorat qiladi. Foiz stavkalari va pul massasi bo'yicha muhim qarorlar uning roziligi bilan qabul qilinadi.
Pul-kredit siyosati qo'mitasi maslahat organi hisoblanadi. U vaziyatni muhokama qiladi va yig'ilishdan keyin qisqa bayonot e'lon qiladi.
Bank rahbariyati (boshqaruvchi va uning o'rinbosarlari) siyosatni amalda yuritadi va matbuot anjumanlarida izoh beradi.

Fed'da FOMC yig'ilishlari jadvali oldindan e'lon qilinadi. PBoC'da stavka o'zgarishi oldindan ma'lum bo'lgan sanaga bog'lanmagan: qaror istalgan kuni, ba'zan dam olish kunlari ham e'lon qilinishi mumkin. Muntazam sanalardan faqat LPR e'lon qilinadigan oylik kun va choraklik hisobotlar bor. Aniq sanalarni PBoC rasmiy saytidan va iqtisodiy kalendardan tekshiring.

Taqqoslash uchun: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) qarorlari oldindan e'lon qilingan jadval asosida qabul qilinadi (O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng). Batafsil ma'lumot O'zbekiston: kurslar va iqtisodiyot sahifasida.

Siyosat stavkasi va vositalar

PBoC'ning vositalari ko'p. Ularning har biri bozorga turli darajada ta'sir qiladi.

Vosita	Nima	Bozor uchun ahamiyati
Qisqa muddatli teskari repo stavkasi	Banklarga qisqa muddatga likvidlik berish narxi; hozir asosiy siyosat stavkasi sifatida ko'riladi	O'zgarishi siyosat yo'nalishining aniq signali
LPR (Loan Prime Rate)	Banklar mijozlarga beradigan kreditlar uchun mo'ljal stavka; qisqa va uzoq muddatli turlari bor, har oy e'lon qilinadi	Kredit va uy-joy bozoriga ta'siri orqali iqtisodiyotga yetib boradi
MLF (o'rta muddatli kredit liniyasi)	Banklarga o'rta muddatli mablag' berish	Ilgari asosiy mo'ljal edi, hozir ahamiyati pasaygan
RRR (majburiy zaxira normasi)	Banklar markaziy bankda saqlashi shart bo'lgan zaxira ulushi	Pasaytirilishi tizimga likvidlik qo'shadi
Maqsadli kredit dasturlari	Ayrim sohalarga yo'naltirilgan arzon mablag'	Iqtisodiyotni qo'llab-quvvatlash niyatini ko'rsatadi
"Oyna orqali yo'naltirish" (window guidance)	Banklarga norasmiy ko'rsatmalar	Ommaviy e'lon qilinmaydi, natijasi kredit ma'lumotlarida ko'rinadi

Yangi raqamlarni faqat PBoC rasmiy saytidagi stavkalar sahifasidan oling. Uchinchi tomon saytlari ba'zan eskirgan qiymatni ko'rsatadi.

Yuan kursi qanday boshqariladi

Yuanning ikki xil bozori bor:

CNY – materik Xitoydagi (onshore) yuan. Har kuni ertalab PBoC USD/CNY uchun fixing (o'rta kurs) e'lon qiladi. Kun davomida kurs faqat shu o'rta kurs atrofidagi ruxsat etilgan yo'lak ichida harakatlana oladi.
CNH – Xitoydan tashqaridagi (offshore, asosan Gonkongdagi) yuan. U erkinroq savdo qilinadi va xalqaro treyderlar ko'pincha USD/CNH'ni kuzatadi.

Bu boshqariladigan suzuvchi rejim. Rejim turlari haqida Valyuta kursi rejimlari, kapital oqimlarini cheklash haqida esa Kapital nazorati sahifasida o'qing.

Tajribali treyderlar fixing'ni bozor modellari kutgan qiymat bilan solishtiradi. Agar fixing kutilganidan ancha kuchli yuan tomonga belgilansa, bozor buni PBoC yuanning tez zaiflashishini istamayotgani deb talqin qiladi. Bundan tashqari PBoC davlat banklari orqali bozorga kirishi, valyuta zaxiralari normasini o'zgartirishi yoki CNH likvidligini qisqartirishi mumkin. Bu usullar haqida Valyuta interventsiyasi sahifasida yozilgan.

Bayonot va hisobotlarni qanday o'qish kerak

PBoC Fed kabi batafsil protokol (minutes) e'lon qilmaydi. Shuning uchun quyidagi manbalarni kuzatish kerak:

Pul-kredit siyosati qo'mitasining bayonoti. Har safar e'lon qilinadigan qisqa matn. Unda siyosat qanday ta'riflanganiga qarang: "ehtiyotkor", "o'rtacha yumshoq", "maqsadli". Bu so'zlarning o'zgarishi kelgusi yo'nalish haqida signal beradi.
Choraklik pul-kredit siyosati hisoboti. Unda bankning iqtisodiyot va inflyatsiyaga bahosi kengroq yoziladi.
Davlat kengashi va partiya rahbariyati yig'ilishlari. Muhim siyosiy yo'nalishlar ko'pincha shu yerda e'lon qilinadi, PBoC esa keyin ularni amalga oshiradi.
Rahbariyatning matbuot anjumanlari. Yangi chora-tadbirlar to'plami ko'pincha shu yerda e'lon qilinadi.

Matnni o'qishda Fed uchun ishlatiladigan hawkish va dovish tushunchalari foydali, lekin PBoC tili ancha ehtiyotkor va diplomatik. Shu sababli bayonotlarning o'zini emas, oldingi bayonotdan nimasi bilan farq qilishini kuzatish kerak. Forward guidance amaliyoti ham bu yerda sust.

Qaysi valyutalar reaksiya qiladi va nima uchun

Xitoy dunyodagi eng yirik iqtisodiyotlardan biri va xomashyoning yirik xaridori. Shuning uchun PBoC qarorlari yuandan tashqari boshqa valyutalarga ham ta'sir qiladi.

USD/CNH – bevosita reaksiya beradi. Yumshatish (stavka yoki RRR pasaytirilishi) odatda yuanga bosim qiladi, ammo PBoC fixing orqali bu harakatni yumshatishi mumkin.
AUD/USD – Avstraliya Xitoyga ko'p xomashyo, ayniqsa temir rudasi eksport qiladi. Xitoyni qo'llab-quvvatlovchi choralar ko'pincha avstraliya dollari uchun ijobiy qabul qilinadi. RBA sahifasini ham ko'ring.
NZD/USD – Yangi Zelandiya ham Xitoy bilan savdoga bog'liq. Batafsil RBNZ sahifasida.
Boshqa xomashyo valyutalari va metallar – mis va neft narxi Xitoy talabi kutilmalariga sezgir. Commodity valyutalar sahifasiga qarang.
Umumiy kayfiyat – katta rag'batlantirish paketlari ba'zan global risk-on kayfiyatini kuchaytiradi, Osiyo indekslariga ham ta'sir qiladi.

Odatiy holatda bozor qarorning o'zigacha unga tayyorlanib boradi. Narx keskin harakat qiladigan payt odatda kutilmagan qaror e'lon qilinganda yoki qaror miqyosi kutilganidan farq qilganda bo'ladi. Reaksiya bir yo'nalishli bo'lishi shart emas: yumshatish iqtisodiyot zaif ekanidan dalolat sifatida ham qabul qilinishi mumkin. Bu sahifa mexanizmni tushuntiradi, savdo g'oyasi bermaydi.

Risk haqida

Markaziy bank yangiliklari paytida spred kengayishi va narx sakrashi mumkin. Leverajli forex va CFD savdosi pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Yangilik paytidagi harakatlar ayniqsa xavfli. Pozitsiya hajmi va stop-loss haqida Risklarni boshqarish sahifasida o'qing.

Ko'p beriladigan savollar

PBoC nima?

Xitoy Xalq banki (People's Bank of China), Xitoyning markaziy banki. U pul-kredit siyosatini yuritadi va yuan kursini boshqaradi.

PBoC mustaqilmi?

Yo'q, to'liq mustaqil emas. Muhim qarorlar Davlat kengashi nazorati ostida qabul qilinadi.

Asosiy stavka qaysi?

Hozir asosiy siyosat stavkasi sifatida qisqa muddatli teskari repo stavkasi ko'riladi. Kreditlar uchun mo'ljal sifatida LPR muhim. Joriy qiymatlarni PBoC rasmiy saytidan tekshiring.

Yuan kursi kim tomonidan belgilanadi?

PBoC har kuni USD/CNY uchun o'rta kurs (fixing) e'lon qiladi. Materikdagi kurs shu kurs atrofidagi yo'lak ichida harakat qiladi. Offshore CNH esa erkinroq savdo qilinadi.

PBoC yig'ilishlari jadvali bormi?

Stavka qarorlari uchun Fed kabi oldindan e'lon qilingan qat'iy jadval yo'q. LPR har oy e'lon qilinadi, qo'mita bayonotlari va hisobotlar esa davriy chiqadi. Sanalarni rasmiy saytdan tekshiring.

Qaysi juftliklar PBoC'ga eng sezgir?

Bevosita USD/CNH, bilvosita AUD/USD, NZD/USD va boshqa xomashyo valyutalari.

PBoC – Xitoy Xalq banki: vakolat, vositalar va bozor reaksiyasi