Iqtisodiy kalendarni qanday o'qish kerak

Iqtisodiy kalendar nima

Iqtisodiy kalendar (inglizcha economic calendar, treyderlar orasida "forex kalendar" ham deyiladi) davlat statistika idoralari va markaziy banklar ma'lumot e'lon qiladigan sana va vaqtlar jadvalidir. Unga inflyatsiya, bandlik, YaIM, biznes faolligi indekslari, foiz stavkasi bo'yicha qarorlar va rasmiylarning nutqlari kiradi.

Kalendar narx qaysi yo'nalishda ketishini aytmaydi. U faqat qachon muhim ma'lumot chiqishini va bozor nimani kutayotganini ko'rsatadi. Shu sababli kalendar fundamental tahlilning asosiy vositalaridan biri hisoblanadi.

Kalendar ustunlari

Ko'pchilik kalendarlarda ustunlar bir xil. Nomlari sayt va tilga qarab farq qilishi mumkin.

Oldingi qiymat (Previous)

O'tgan davr ko'rsatkichi. Agar u yangi e'londa qayta ko'rib chiqilgan bo'lsa, ko'p kalendarlar yangilangan qiymatni ko'rsatadi va uni alohida belgi yoki rang bilan ajratadi.

Konsensus (Consensus)

Iqtisodchilar so'rovi asosida yig'ilgan kutilma, odatda so'rov javoblarining o'rta qiymati. Bu rasmiy raqam emas. Har bir kalendar provayderi o'z so'rovini o'tkazadi, shuning uchun konsensus saytdan saytga farq qilishi mumkin. Ba'zi saytlar "Forecast" ustunida o'z ichki prognozini ko'rsatadi, u konsensus bilan bir narsa emas.

Haqiqiy qiymat (Actual)

E'lon paytida to'ldiriladi. Kalendarlar ko'pincha haqiqiy qiymatni rang bilan belgilaydi: kutilmadan yaxshi yoki yomon. Rang faqat ko'rsatkich valyuta uchun qanday talqin qilinishini bildiradi, natijada narx qayerga borishini kafolatlamaydi.

Muhimlik darajalari

Muhimlik odatda yulduzcha, ustuncha yoki rang (past, o'rta, yuqori) bilan ko'rsatiladi. Bu tarixiy kuzatuvga asoslangan baho: ko'rsatkich chiqqanda narx qanchalik keskin harakat qilgani.

Ko'p kalendarlar yuqori muhimlikka quyidagilarni kiritadi:

• markaziy bank stavka qarorlari, masalan FOMC yig'ilishlari;
• inflyatsiya: CPI indeksi, PCE inflyatsiyasi;
• bandlik: NFP hisoboti, ishsizlik darajasi;
• YaIM va PMI indekslari.

Muhimlik belgisi doimiy emas. Inflyatsiya yuqori bo'lgan davrda bozor inflyatsiya ma'lumotiga, iqtisodiyot sekinlashganda bandlik ma'lumotiga ko'proq e'tibor beradi. Past darajali hodisa ham kutilmagan natija bersa, narxni sezilarli harakatlantirishi mumkin.

Vaqt zonalari

Kalendar bir xil hodisani turli vaqtda ko'rsatishi mumkin. Buning sabablari:

• Sayt sozlamasi. Ko'p kalendarlar standart holatda UTC yoki provayderning o'z vaqtini ko'rsatadi. Vaqt zonasini Toshkentga moslab qo'yish kerak.
• Yozgi vaqtga o'tish. AQSh, Yevropa va Avstraliya yozgi vaqtga turli sanalarda o'tadi. O'zbekiston bunday o'tishni qo'llamaydi, shuning uchun bir xil e'lon yil davomida Toshkent vaqtida boshqa soatga to'g'ri kelishi mumkin.
• Platforma vaqti. MetaTrader server vaqti kalendar vaqtidan farq qilishi mumkin. Grafikdagi shamni e'lon bilan solishtirishdan oldin bu farqni tekshiring.

Qayta ko'rib chiqishlar (revisions)

Statistika idoralari dastlabki ma'lumotni keyinroq to'liqroq ma'lumot asosida yangilaydi. Masalan, AQSh bandlik hisobotida oldingi oylar qayta ko'rib chiqiladi, YaIM esa bir necha bosqichda e'lon qilinadi.

Bu nima uchun muhim:

• Haqiqiy qiymat konsensusga yaqin, lekin oldingi davr sezilarli pastga qayta ko'rib chiqilgan bo'lsa, umumiy manzara kutilgandan zaifroq bo'lishi mumkin.
• Faqat "Actual" va "Consensus" ustunlariga qarash yetarli emas. "Previous" ustunidagi o'zgarishni ham ko'rish kerak.

Kutilmagan natija nima uchun muhim

Bozor narxi allaqachon kutilmani o'z ichiga olgan bo'ladi. Konsensusga mos natija yangi ma'lumot bermaydi, shuning uchun narx ko'pincha kam harakat qiladi. Narxni asosan syurpriz, ya'ni haqiqiy qiymat va konsensus orasidagi farq harakatlantiradi.

Odatdagi mexanizm:

1. Ma'lumot kutilmadan kuchli chiqadi, masalan, inflyatsiya yoki bandlik yuqori.
2. Bozor markaziy bank stavkani yuqoriroq ushlab turishi ehtimolini qayta baholaydi (foiz stavkalari va valyutalar).
3. Obligatsiya daromadliligi o'zgaradi, u bilan birga valyuta kursi, oltin va indekslar ham o'zgaradi.

Bu bog'liqlik har doim ishlamaydi. Bozor bir vaqtning o'zida bir nechta ko'rsatkichni, rasmiylarning bayonotlarini va umumiy kayfiyatni (risk-on va risk-off) hisobga oladi. Batafsil: iqtisodiy syurprizlar.

E'lon paytida bozorda nima bo'ladi

Yuqori muhimlikdagi e'lon atrofida odatda quyidagilar kuzatiladi:

• likvidlik kamayadi, spread (sotib olish va sotish narxlari farqi) kengayadi;
• narx bir necha soniya ichida ikki yo'nalishda keskin harakat qilishi mumkin;
• buyurtmalar ko'rsatilgan narxdan boshqa narxda bajarilishi mumkin (slippage);
• dastlabki harakat keyin qaytib ketishi mumkin.

Leverajli CFD va forex savdosida bunday harakat hisobni tez kamaytirishi mumkin. Marja va stop-out qoidalari e'lon paytida ham amal qiladi. Bu haqda: risklarni boshqarish.

Kalendarni qanday o'qish: amaliy tartib

1. Vaqt zonasini Toshkent vaqtiga sozlang.
2. Kuzatayotgan aktivingizga tegishli valyutalar bo'yicha filtr qo'ying.
3. Yuqori muhimlikdagi hodisalarni belgilang.
4. Hodisa nimani o'lchashini va oldingi qiymatni o'qing.
5. Konsensusni yozib qo'ying, chunki syurprizni aynan unga nisbatan baholaysiz.
6. E'londan keyin haqiqiy qiymat bilan birga qayta ko'rib chiqilgan oldingi qiymatni ham tekshiring.

Faqat rasmiy manbalar

Kalendar provayderlari ma'lumotni qayta nashr etadi va xato qilishi mumkin. Sana va raqamlarni asl manbadan tekshiring: AQSh uchun mehnat statistikasi byurosi va Federal zahira tizimi, euro hududi uchun ECB va Eurostat, boshqa mamlakatlar uchun ularning statistika idoralari va markaziy banklari. Markaziy banklar haqida: markaziy banklar va valyutalar.

O'zbekiston uchun asosiy manba O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz). Stavka qarorlari bo'yicha: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Qaror sanalarini bank e'lon qilgan rasmiy jadvaldan tekshiring. Rasmiy kurslar: Markaziy bank kursi.

Tez-tez beriladigan savollar

Konsensus va prognoz bir xilmi?

Har doim emas. Konsensus tahlilchilar so'rovining o'rta qiymati. "Forecast" ustuni ba'zi saytlarda provayderning o'z prognozi bo'ladi.

Nega turli saytlarda konsensus har xil?

Har bir provayder o'z so'rovini o'tkazadi va uni turli vaqtda yangilaydi.

Kalendarda yashil rang narx o'sishini bildiradimi?

Yo'q. Rang faqat qiymat kutilmadan yaxshi yoki yomonligini ko'rsatadi. Narx reaksiyasi boshqa omillarga ham bog'liq.

Past muhimlikdagi hodisani e'tiborsiz qoldirsa bo'ladimi?

Ular odatda kamroq ta'sir qiladi, lekin kutilmagan natija yoki bozor kayfiyatiga qarab sezilarli harakat ham bo'lishi mumkin.

Qayta ko'rib chiqish qayerda ko'rinadi?

Ko'pincha "Previous" ustunida, alohida belgi bilan. Aniq qiymatni statistika idorasining rasmiy relizidan tekshiring.

Atamalar tushunarsiz bo'lsa-chi?

Treyding lug'ati va fundamental tahlil asoslari sahifalarida asosiy atamalar tushuntirilgan.