Gas fee nima (Ethereum gas komissiyasi)

Qisqa ta'rif

Gas fee (gas komissiyasi) — Ethereum va unga o'xshash blokcheyn tarmoqlarida tranzaksiya yoki smart-kontraktni bajarish uchun tarmoqqa to'lanadigan haq.

Gas — hisoblash ishining o'lchov birligi. Oddiy ETH o'tkazmasi kam gas talab qiladi. Smart-kontrakt chaqiruvi, masalan DeFi protokolidagi almashuv, ko'proq gas talab qiladi. To'lov tarmoqning o'z tokenida (Ethereumda ETH) olinadi.

Aniq ta'rif

London yangilanishidan keyin Ethereumda komissiya quyidagicha hisoblanadi:

Komissiya = ishlatilgan gas × (base fee + priority fee)

• Base fee — har bir gas birligi uchun bazaviy narx. U tarmoq yuklamasiga qarab blokdan blokka avtomatik o'zgaradi va yoqib yuboriladi, ya'ni validatorga bormaydi.
• Priority fee (tip) — tranzaksiyani tezroq blokka kiritish uchun validatorga beriladigan qo'shimcha haq.
• Max fee — foydalanuvchi bir gas uchun to'lashga rozi bo'lgan eng yuqori narx. Max fee bilan haqiqiy narx o'rtasidagi farq qaytariladi.
• Gas limit — tranzaksiya ishlatishi mumkin bo'lgan gasning yuqori chegarasi.

Gas narxi odatda Gwei da ko'rsatiladi. Gwei — ETH ning juda kichik ulushi. Eng kichik birlik — wei.

Shartli misol

Raqamlarsiz, harflar bilan ko'rib chiqamiz:

• tranzaksiya G gas ishlatdi;
• blokdagi base fee B Gwei;
• siz priority fee sifatida P Gwei belgiladingiz.

Unda komissiya G × (B + P) Gwei bo'ladi. Shundan G × B qismi yoqiladi, G × P qismi validatorga o'tadi. Agar tarmoq band bo'lib, B ikki baravar oshsa, xuddi shu operatsiya ancha qimmatga tushadi. Bunda operatsiyaning o'zi o'zgarmaydi, faqat narx o'zgaradi.

Chekka holatlar

• Muvaffaqiyatsiz tranzaksiya ham ishlatilgan gas uchun haq oladi.
• Out of gas: gas limit yetmasa, operatsiya bekor qilinadi, lekin sarflangan gas qaytmaydi.
• Osilib qolgan tranzaksiya: max fee juda past bo'lsa, tranzaksiya uzoq kutib qoladi. Uni o'sha nonce bilan, yuqoriroq komissiya qo'yib almashtirish mumkin.
• Rollup tarmoqlari komissiyasi pastroq bo'ladi. Lekin ular ham asosiy tarmoqqa ma'lumot yozish xarajatini foydalanuvchiga o'tkazadi.

Atama qayerda uchraydi

• Kripto hamyonda: tasdiqlash oynasida taxminiy komissiya va tezlik tanlovi ko'rsatiladi. Batafsil: kripto hamyon.
• Block explorerda: tranzaksiya sahifasidagi Gas Used, Gas Price, Base Fee, Transaction Fee maydonlari.
• Birjalarda: kriptovalyutani yechib olish komissiyasi tarmoqdagi gas narxiga bog'liq bo'lishi mumkin.
• Yangiliklarda: «gas narxlari keskin oshdi» degan iboralar odatda tarmoq yuklamasi oshganda uchraydi, masalan ommaviy token chiqarilganda.

Kripto CFD savdosida siz blokcheynga tranzaksiya yubormaysiz. Shuning uchun bu jarayonda gas to'lanmaydi, broker xarajatlari esa uning savdo shartlaridan kelib chiqadi. Leverajli CFD savdosi mablag'ni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Batafsil: Kripto CFD va risklarni boshqarish.

Bog'liq atamalar

• Blockchain
• Altcoin
• DeFi
• Fiat pul
• Treyding lug'ati

Ko'p beriladigan savollar

Gas fee nima uchun o'zgarib turadi?

Base fee tarmoq yuklamasiga qarab avtomatik o'zgaradi. Bloklar to'lganda u oshadi, yuklama kamayganda pasayadi.

Ethereum gas qaysi valyutada to'lanadi?

ETH da. Narx odatda Gwei birligida ko'rsatiladi.

Tranzaksiya bajarilmasa, gas qaytadimi?

Ishlatilgan gas qaytmaydi. Max fee bilan haqiqiy narx o'rtasidagi farq qaytariladi.

Gas limit va gas narxi bir xil narsami?

Yo'q. Gas limit — gas miqdorining yuqori chegarasi. Gas narxi — bir gas birligi uchun to'lanadigan narx.