RBA nima: Avstraliya zahira banki

RBA nima

RBA (Reserve Bank of Australia, Avstraliya zahira banki) Avstraliyaning markaziy banki. U Avstraliya dollari (AUD) muomalasi, pul-kredit siyosati va to'lov tizimining barqarorligi uchun javob beradi.

Treyder uchun RBA ning asosiy ahamiyati shundaki, u qisqa muddatli foiz stavkasini belgilaydi. Bu stavka AUD ga qo'yiladigan depozitlar va obligatsiyalar daromadliligiga ta'sir qiladi. Shu orqali u AUD kursiga ham ta'sir ko'rsatadi. Markaziy banklarning valyutaga umumiy ta'siri haqida Markaziy banklar va valyuta sahifasida yozilgan.

Vakolat: RBA nimaga intiladi

RBA vakolati ikki asosiy maqsaddan iborat:

Narxlar barqarorligi. Inflyatsiyani bank belgilagan maqsadli oraliqda ushlab turish. Oraliqning joriy chegaralarini RBA rasmiy sayti rba.gov.au dagi pul-kredit siyosati bo'limida tekshiring.
To'liq bandlik. Inflyatsiyani oshirib yubormasdan ishsizlikni imkon qadar past darajada saqlash.

Bu ikki maqsad ba'zan bir-biriga qarama-qarshi keladi. Inflyatsiya yuqori, mehnat bozori esa zaif bo'lsa, bank murosaga boradi. Bayonotlarda aynan shu murosa qanday ta'riflanayotganiga e'tibor bering. Inflyatsiya tushunchasi Inflyatsiya sahifasida tushuntirilgan.

Qarorni kim qabul qiladi va yig'ilishlar qachon bo'ladi

Foiz stavkasi bo'yicha qarorni RBA tarkibidagi pul-kredit siyosati kengashi (Monetary Policy Board) qabul qiladi. Kengashga gubernator raislik qiladi. Kengash tuzilmasi so'nggi islohotlar natijasida o'zgargan. Shu sababli joriy tarkibni rasmiy saytdan tekshirish ma'qul.

Yig'ilishlar oldindan e'lon qilingan jadval bo'yicha o'tadi. Aniq sanalar RBA rasmiy saytidagi yig'ilishlar kalendarida e'lon qilinadi. Qaror Sidney vaqti bilan e'lon qilinadi, shuning uchun uni Toshkent vaqtiga o'zingiz o'girishingiz kerak. Qaror kunlarini iqtisodiy kalendarda ham kuzatish mumkin. Lekin asosiy manba sifatida rasmiy jadvalga tayaning.

Siyosat stavkasi va vositalar

Cash rate

RBA ning asosiy stavkasi cash rate target deb ataladi. Bu banklar bir-biriga kechadan ertalabgacha (overnight) qarz beradigan stavkaning maqsadli darajasi. Joriy qiymat va o'zgarishlar tarixi rba.gov.au dagi cash rate sahifasida e'lon qilinadi. Stavka raqamlarini faqat shu rasmiy manbadan oling.

Boshqa vositalar

Ochiq bozor operatsiyalari. Bank banklararo bozordagi likvidlikni boshqaradi va haqiqiy overnight stavkani maqsadga yaqin ushlab turadi.
Forward guidance. Bu kelajakdagi siyosat haqidagi og'zaki ishoralar. Batafsil: Forward guidance.
Obligatsiya sotib olish. Inqiroz davrlarida RBA davlat obligatsiyalarini sotib olish dasturini qo'llagan, bu QE deb ataladi. Mexanizmi QE va QT sahifasida tushuntirilgan.
Bayonotlar va matbuot anjumanlari. Gubernatorning izohlari stavkaning o'zidan ham kuchliroq ta'sir qilishi mumkin.

Bayonot va protokollarni qanday o'qish kerak

RBA bir nechta turdagi hujjat chiqaradi:

Hujjat	Nima beradi	Nimaga qarash kerak
Qaror bayonoti (Monetary Policy Decision)	Stavka qarori va qisqa izoh	Inflyatsiya va mehnat bozori bahosi, kelajak haqidagi ibora
Matbuot anjumani	Gubernatorning savollarga javoblari	Bayonotdan farq qiluvchi urg'ular
Statement on Monetary Policy	Iqtisodiyot bo'yicha batafsil tahlil va prognozlar	Inflyatsiya va o'sish prognozlarining oldingi hujjatga nisbatan o'zgarishi
Protokollar (Minutes)	Muhokama qanday o'tgani	Muqobil variantlar ko'rib chiqilganmi, ovozlar qanday taqsimlangan

O'qishda quyidagilarga e'tibor bering:

Iboralardagi o'zgarish. Matnni oldingi bayonot bilan solishtiring. Qo'shilgan yoki olib tashlangan so'z odatda stavkaning o'zidan ko'ra ko'proq ma'lumot beradi.
Hawkish va dovish ohang. Hawkish ohang stavkani oshirish yoki yuqori saqlashga moyillikni, dovish ohang esa pasaytirishga moyillikni bildiradi. Batafsil: Hawkish va dovish.
Kutilma bilan solishtirish. Bozor qarorni oldindan narxga qo'shib bo'lgan bo'ladi. Shuning uchun reaksiya stavkaning o'ziga emas, kutilmadan chetlanishga bo'ladi. Bu haqda Iqtisodiy syurprizlar sahifasida yozilgan.

AUD kursi qaysi juftliklarda va nega reaksiya qiladi

Asosiy juftliklar

AUD/USD. Eng likvid juftlik. Bu yerda RBA va Fed siyosatining farqi aks etadi. Qarang: Fed (AQSh).
AUD/JPY. Bozordagi risk kayfiyatiga sezgir juftlik, chunki yen ko'pincha safe-haven sifatida qaraladi.
AUD/NZD. Iqtisodiyotlari o'xshash ikki qo'shni davlat valyutasi. Bu juftlik RBA va RBNZ qarorlari farqiga reaksiya qiladi.
EUR/AUD, GBP/AUD. Bu juftliklarda ECB va BoE siyosati bilan solishtirish muhim.

Reaksiya mexanizmi

Stavkalar farqi. RBA kutilganidan qat'iyroq bo'lsa, AUD aktivlari daromadliligi boshqa valyutalarga nisbatan oshishi kutiladi va AUD odatda mustahkamlanadi. Yumshoqroq ohangda buning aksi kuzatiladi. Mexanizm Foiz stavkalari va Real foiz stavkalari sahifalarida tushuntirilgan.
Xomashyo omili. AUD commodity valyuta hisoblanadi. Temir rudasi, ko'mir, gaz va oltin narxi Avstraliya eksport daromadiga ta'sir qiladi.
Xitoy omili. Xitoy Avstraliyaning yirik savdo hamkori. Shuning uchun Xitoy ma'lumotlari va PBoC qarorlari AUD ga ta'sir qilishi mumkin.
Risk kayfiyati. Risk-on davrlarida AUD odatda kuchayadi, risk-off davrlarida esa zaiflashishga moyil bo'ladi.

Bu omillar bir vaqtda turli yo'nalishda ta'sir qilishi mumkin. Shu sababli RBA qarori har doim ham kutilgan yo'nalishdagi harakatga olib kelmaydi.

RBA qaroriga ta'sir qiluvchi ma'lumotlar

RBA quyidagi ko'rsatkichlarga qarab qaror qabul qiladi:

inflyatsiya (CPI indeksi);
mehnat bozori (Ishsizlik darajasi);
iqtisodiy o'sish (GDP);
iste'mol (Chakana savdo).

Avstraliya statistika byurosi bu ma'lumotlarni e'lon qilgan kunlari ham AUD da keskin harakat kuzatilishi mumkin.

Risk haqida

RBA qarori va gubernator matbuot anjumani paytida spred kengayishi, narx esa bir zumda katta masofaga sakrashi mumkin. Leverajli forex va CFD savdosida bunday harakat hisobdagi pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Pozitsiya hajmi va stop-loss haqida Risklarni boshqarish sahifasini o'qing.

O'zbekiston bilan solishtirish

O'zbekistonda pul-kredit siyosatini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) yuritadi. Uning tartibi: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Batafsil: O'zbekiston: kurslar va iqtisodiyot.

Ko'p beriladigan savollar

RBA nima va u nima qiladi?

RBA (Reserve Bank of Australia) Avstraliyaning markaziy banki. U cash rate stavkasini belgilaydi, inflyatsiya va bandlikni kuzatadi hamda AUD muomalasini boshqaradi.

RBA yig'ilishlari sanalarini qayerdan bilish mumkin?

Sanalar RBA rasmiy sayti rba.gov.au dagi yig'ilishlar kalendarida e'lon qilinadi. Iqtisodiy kalendarlar ham shu jadvalga tayanadi.

Joriy RBA stavkasi qancha?

Joriy qiymatni rba.gov.au dagi cash rate sahifasidan tekshiring. Bu sahifada stavkani ko'rsatmaymiz, chunki u yig'ilishlar natijasida o'zgaradi.

Nega stavka o'zgarmasa ham AUD kursi harakatlanadi?

Bozor bayonot ohangiga va kelajak haqidagi ishoralarga reaksiya qiladi. Ohang kutilganidan qat'iyroq yoki yumshoqroq bo'lsa, stavka o'zgarmasa ham kurs harakatlanishi mumkin.

AUD kursiga RBA dan tashqari nima ta'sir qiladi?

Xomashyo narxlari, Xitoy iqtisodiyoti, Fed siyosati va umumiy risk kayfiyati ta'sir qiladi.

RBA protokollari nima uchun kerak?

Protokollar kengash qaysi variantlarni muhokama qilganini ko'rsatadi. Bu kelajakdagi qarorlar yo'nalishini tushunishga yordam beradi.

RBA (Avstraliya zahira banki): vakolat, stavka va AUD kursi