PPI nima
PPI (producer price index, ishlab chiqaruvchilar narxlari indeksi) ishlab chiqaruvchilar va xizmat ko'rsatuvchilar o'z mahsuloti uchun oladigan narxlarning o'zgarishini o'lchaydi. U do'kondagi narxlarni emas, sotuvchi tomonidan olinadigan narxlarni ko'rsatadi.
CPI indeksi esa iste'molchi to'laydigan narxni o'lchaydi. Shuning uchun PPI ko'pincha "quvurdagi inflyatsiya" deb ataladi. Xom ashyo, yarim tayyor mahsulot va ulgurji narxlardagi o'zgarish keyinchalik iste'mol narxlariga o'tishi mumkin. Lekin bu o'tish har doim ham to'liq bo'lmaydi va qachon bo'lishi oldindan aniq emas. Inflyatsiyaning umumiy mexanizmi Inflyatsiya sahifasida tushuntirilgan.
AQShda PPI ni Mehnat statistikasi byurosi (BLS) har oy e'lon qiladi. Ko'p mamlakatlarning statistika idoralari ham shunday indeks chiqaradi.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
PPI qanday qismlardan iborat
AQSh PPI hisobotining asosiy tuzilmasi "yakuniy talab" (final demand) va "oraliq talab" (intermediate demand) bo'limlariga bo'linadi.
| Qism | Nimani ko'rsatadi |
|---|---|
| Yakuniy talab: tovarlar | Oziq-ovqat, energiya va boshqa tovarlar narxi |
| Yakuniy talab: xizmatlar | Savdo ustamalari, transport, omborxona va boshqa xizmatlar |
| Asosiy (core) PPI | Oziq-ovqat va energiyasiz ko'rsatkich; ba'zan savdo xizmatlari ham chiqariladi |
| Oraliq talab | Ishlab chiqarish zanjirining oldingi bosqichlaridagi narxlar |
Nega qismlar muhim
- Energiya va oziq-ovqat tez o'zgaradi, shuning uchun umumiy ko'rsatkichni kuchli silkitishi mumkin. Neft ta'siri haqida: Neft, inflyatsiya, valyuta.
- Savdo xizmatlari ulgurji va chakana sotuvchilar ustamasini aks ettiradi. Bu qism ko'pincha o'zgaruvchan bo'ladi va umumiy rasmni chalg'itishi mumkin.
- Oraliq talab bosqichlari narx bosimi zanjirda qayerda turganini ko'rsatadi.
- PCE bilan bog'liq qismlar. Aviachiptalar, tibbiy xizmatlar va portfelni boshqarish kabi ayrim PPI qismlari PCE inflyatsiyasi hisobiga kiradi. Shuning uchun tahlilchilar PPI chiqqandan keyin PCE bo'yicha taxminlarini yangilaydi.
PPI hisobotini qanday o'qish kerak
Hisobotda odatda oylik va yillik o'zgarish beriladi. Tajribali treyder bir nechta narsaga qaraydi:
- haqiqiy natija bozor kutgan qiymatdan (konsensusdan) qanchalik farq qiladi;
- umumiy va asosiy ko'rsatkich bir yo'nalishda harakat qiladimi;
- oldingi oy ma'lumoti qayta ko'rib chiqilganmi;
- o'zgarish qaysi qismdan kelgan: tovarlardanmi yoki xizmatlardanmi.
Kutilgan va haqiqiy natija farqi haqida batafsil: Iqtisodiy syurprizlar.
Bozor odatda qanday javob beradi
Bu yerda prognoz emas, umumiy bog'liqliklar keltirilgan:
- Kutilgandan yuqori PPI narx bosimi saqlanayotganini bildirishi mumkin. Bozor buni Fed stavkasi yuqori uzoqroq turishi ehtimoli deb talqin qilishi mumkin. Natijada obligatsiya daromadliligi va dollar ko'tarilishi, fond indekslari va oltin bosim ostida qolishi mumkin.
- Kutilgandan past PPI teskari reaksiyaga olib kelishi mumkin.
- PPI ning ta'siri ko'pincha CPI dan kuchsizroq bo'ladi. Agar PPI CPI dan keyin chiqsa, bozor uni asosan PCE taxmini uchun ishlatadi.
Reaksiya har doim shu sxemaga mos kelmaydi. Bozorning umumiy kayfiyati, boshqa ma'lumotlar va markaziy bank bayonotlari ta'sirni o'zgartirib yuborishi mumkin. Daromadlilik va dollar aloqasi haqida: Obligatsiya daromadliligi va DXY dollar indeksi.
E'lon sanalari va rasmiy raqamlar
PPI e'lon qilinadigan sanani va aniq vaqtni BLS rasmiy kalendaridan yoki ishonchli iqtisodiy kalendardan tekshiring. Raqamlarni ham faqat rasmiy hisobotdan oling. Bu sahifada aniq qiymatlar keltirilmagan.
Ma'lumot chiqqan daqiqalarda spred kengayishi va narx keskin sakrashi mumkin. Leverajli CFD va forex savdosida bunday harakat qisqa vaqtda pul yo'qotishga olib kelishi mumkin. Pozitsiya hajmi va stop haqida: Risklarni boshqarish.
Ko'p beriladigan savollar
PPI nima degani?
PPI — producer price index, ya'ni ishlab chiqaruvchilar narxlari indeksi. U ishlab chiqaruvchilar oladigan narxlar o'zgarishini o'lchaydi.
PPI va CPI farqi nimada?
PPI sotuvchi oladigan narxni, CPI iste'molchi to'laydigan narxni o'lchaydi. PPI ko'pincha CPI ga o'tishi mumkin bo'lgan bosimni oldinroq ko'rsatadi.
Asosiy (core) PPI nima?
Bu tez o'zgaradigan oziq-ovqat va energiyasiz hisoblangan ko'rsatkich. U barqarorroq narx tendensiyasini ko'rishga yordam beradi.
PPI chiqqanda narx aniq qayerga ketadi?
Buni hech kim oldindan bilmaydi. Reaksiya kutilgan qiymatdan farqqa, boshqa ma'lumotlarga va bozor kayfiyatiga bog'liq.
O'zbekistonda ham shunday indeks bormi?
Ichki iqtisodiyot ko'rsatkichlari haqida O'zbekiston: kurslar va iqtisodiyot bo'limiga qarang. Rasmiy statistikani tegishli davlat idoralari saytidan tekshiring.
