Obligatsiya daromadliligi va valyuta kursi

Obligatsiya daromadliligi nima

Obligatsiya davlat yoki kompaniya chiqaradigan qarz qog'ozidir. Uni sotib olgan investor qarz bergan hisoblanadi va foiz oladi.

Obligatsiya daromadliligi (inglizcha bond yield) investor obligatsiyani bugungi bozor narxida sotib olib, muddati tugaguncha saqlasa oladigan yillik daromad darajasini bildiradi.

Asosiy qoida: narx va daromadlilik teskari harakat qiladi. Obligatsiyani sotish ko'paysa, narxi tushadi va daromadlilik oshadi. Obligatsiyaga talab oshsa, narxi ko'tariladi va daromadlilik pasayadi.

AQSh hukumati obligatsiyalari daromadliligi treasury yields deb ataladi. Jahon bozorlari ularni eng ko'p kuzatadi. Daromadlilik o'zgarishi odatda bazis punktlarda o'lchanadi. Bu va boshqa atamalar Treyding lug'ati sahifasida izohlangan.

Qisqa muddatli obligatsiyalar va stavka kutilmalari

Muddati qisqa bo'lgan davlat obligatsiyalari markaziy bank siyosatiga eng sezgir qog'ozlardir. Sababi oddiy: ularning muddati davomida daromadni asosan markaziy bank stavkasi belgilaydi.

Investorlar markaziy bank yaqin oylarda stavkani oshiradi deb kutsa, qisqa muddatli obligatsiyalar daromadliligi oldindan ko'tariladi. Stavka pasaytirilishi kutilsa, daromadlilik oldindan tushadi. Shu sababli bu daromadlilik bozorning siyosat kutilmalari ko'rsatkichi sifatida ishlatiladi.

Uzoq muddatli obligatsiyalarga inflyatsiya kutilmalari, iqtisodiy o'sish va davlat qarzi ko'proq ta'sir qiladi. Qisqa va uzoq muddatli daromadlilik orasidagi munosabat Yield curve sahifasida tushuntirilgan.

Markaziy bank ohangi haqida Hawkish va dovish sahifasini o'qing. Rasmiy ko'rsatmalar haqida Forward guidance sahifasida yozilgan.

Mamlakatlar orasidagi daromadlilik farqi va valyuta

Ikki mamlakatning bir xil muddatli obligatsiyalari daromadliligi orasidagi ayirma yield spread (daromadlilik farqi) deyiladi. Masalan, AQSh va Germaniya qisqa muddatli obligatsiyalari farqi EURUSD bilan solishtiriladi. AQSh va Yaponiya farqi esa USDJPY bilan solishtiriladi.

Mexanizm quyidagicha:

• Bir mamlakat obligatsiyalari nisbatan ko'proq daromad bersa, xorijiy kapital o'sha mamlakat aktivlariga oqib kelishi mumkin.
• Bu aktivlarni sotib olish uchun o'sha mamlakat valyutasi kerak bo'ladi va unga talab oshadi.
• Shuning uchun farq bir valyuta foydasiga kengaysa, bozorda o'sha valyuta odatda mustahkamlanadi.

Bu bog'liqlik har doim ham ishlamaydi. U vaqt o'tishi bilan kuchayishi yoki zaiflashishi mumkin. Batafsil ma'lumot uchun Foiz stavkalari va Real foiz stavkalari sahifalariga qarang. Real stavka inflyatsiya hisobga olingan stavkadir va ba'zan nominal farqdan muhimroq bo'ladi.

Bozor odatda qanday reaksiya qiladi

Quyidagi jadvalda kuzatiladigan umumiy holatlar berilgan. Bu prognoz emas, faqat mexanizmning tavsifi.

Bozor ma'lumotning o'ziga emas, uning kutilmadan farqiga reaksiya qiladi. Natija kutilganiga mos kelsa, harakat kichik bo'lishi mumkin. Bu haqda Iqtisodiy syurprizlar sahifasida yozilgan.

Istisnolar

• Risk-off davrlari. Bozorda qo'rquv kuchayganda investorlar AQSh obligatsiyalariga o'tadi. Daromadlilik tushadi, ammo dollar ba'zan baribir mustahkamlanadi. Batafsil: Risk-on va risk-off, Safe-haven aktivlar.
• Fiskal xavotir. Daromadlilik davlat qarziga ishonch pasaygani sababli oshsa, valyuta zaiflashishi ham mumkin. Qarang: Fiskal siyosat.
• Interventsiya va kapital nazorati. Rasmiy organlar bozorga aralashsa, odatdagi bog'liqlik buziladi. Qarang: Valyuta interventsiyasi, Kapital nazorati.

Sanalarni qayerdan olish kerak

Daromadlilik ko'pincha markaziy bank yig'ilishlari va asosiy ma'lumotlar e'lon qilingan kunlarda keskin o'zgaradi. Sanalarni faqat rasmiy manbalardan oling: markaziy banklarning yig'ilish jadvallari va statistika idoralarining e'lon kalendarlari.

Kuzatish uchun asosiy hodisalar:

• FOMC yig'ilishlari va Fed dot plot
• ECB (Yevropa), BoJ (Yaponiya), BoE (Angliya) qarorlari
• CPI indeksi, NFP hisoboti, PCE inflyatsiyasi

Kalendarni o'qish tartibi Iqtisodiy kalendar sahifasida berilgan.

O'zbekiston konteksti

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) uchun asosiy rasmiy manba quyidagi sahifadir: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Qaror sanalarini shu jadvaldan tekshiring.

So'mning rasmiy kurslari ham rasmiy manbadan olinadi: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar). Kurs bo'yicha batafsil ma'lumot Markaziy bank kursi sahifasida.

Mahalliy omonat va obligatsiyalar haqida Omonat va aksiyalar sahifasini o'qing.

Risk haqida

Daromadlilik farqi valyuta kursini tushuntirishga yordam beradi, lekin narxni oldindan aytib bermaydi. Leverajli forex va CFD savdosida ma'lumot e'lon qilinganda narx tez va keskin o'zgarishi mumkin. Mablag'ni tez yo'qotish ehtimoli bor. Pozitsiya hajmi va zararni cheklash haqida Risklarni boshqarish sahifasida yozilgan.

Ko'p beriladigan savollar

Obligatsiya narxi tushsa, daromadlilik nima uchun oshadi?

Obligatsiya bo'yicha to'lovlar o'zgarmaydi. Narx arzonlashgani uchun o'sha to'lovlar sarflangan pulga nisbatan kattaroq daromad bo'ladi.

Nima uchun aynan qisqa muddatli obligatsiyalar kuzatiladi?

Ular markaziy bank stavkasi kutilmalariga eng tez va eng kuchli reaksiya qiladi.

Daromadlilik farqi valyutani doim belgilaydimi?

Yo'q. Risk kayfiyati, fiskal xavotirlar, interventsiya va real stavkalar bu bog'liqlikni zaiflashtirishi yoki teskari qilishi mumkin.

Treasury yields va DXY qanday bog'liq?

AQSh daromadliligining boshqa mamlakatlarga nisbatan oshishi ko'pincha dollarni qo'llab-quvvatlaydi. Batafsil: DXY dollar indeksi.

Ma'lumot va sanalarni qayerdan olsam bo'ladi?

Faqat markaziy banklar va statistika idoralarining rasmiy sahifalari va kalendarlaridan oling.