Natijani ko‘rish uchun bo‘sh maydonlarni to‘ldiring.
Zakot = stavka × (aktivlar − qarzlar), agar sof boylik nisobga (gramm × 1 gramm narxi) yetsa va ustidan bir qamariy yil o‘tgan bo‘lsa. Tafsilotlarda ulamolar turlicha fikr bildiradi; o‘zingiz tayanadigan fikrga amal qiling. Rasmiy nisob kiritilmagan metall tanlansa, maydon bo‘sh qoladi: o‘zingiz amal qiladigan idora yoki ulamolar belgilagan nisobni grammda kiriting.
Zakot qanday hisoblanadi
Zakot - nisobdan kam bo'lmagan va qamariy yil davomida egalikda turgan boylikdan beriladigan majburiy ulush. Kalkulyator klassik formula bilan ishlaydi:
Zakot = zakot ulushi × (zakotga tortiladigan aktivlar − chegiriladigan majburiyatlar), agar qavs ichidagi natija nisobdan kam bo'lmasa.
Zakot ulushi kalkulyatorda belgilangan, uni o'zingiz kiritmaysiz. Natija nisobdan past bo'lsa, kalkulyator zakot vojib emasligini ko'rsatadi.
Hisoblash tartibi:
- Zakotga tortiladigan aktivlarni kiriting.
- Chegiriladigan majburiyatlarni kiriting.
- Nisob asosini tanlang: oltin yoki kumush.
- Bugungi oltin yoki kumush narxini gramm hisobida kiriting.
- Natijani va tanlangan variant qaysi qarashga tayanishini ko'ring.
Kalkulyator fatvo bermaydi. Shaxsiy holatingiz bo'yicha o'zingiz ishonadigan olim yoki muftiylikka murojaat qiling.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Zakotga tortiladigan aktivlar
- Naqd pul va bank hisobidagi qoldiq - so'mda ham, xorijiy valyutada ham.
- Oltin va kumush - quyma, tanga va (ba'zi qarashlarda) zargarlik buyumlari. Batafsil: Oltin va kumush zakoti.
- Savdo moli - sotish uchun saqlanayotgan tovar bozor narxida.
- Aksiya, fond va boshqa investitsiyalar - qanday baholanishi niyatga bog'liq. Batafsil: Investitsiya zakoti.
- Qaytishi kutilayotgan qarzlar - siz boshqalarga bergan, qaytarilishi aniq qarzlar.
Xorijiy valyutadagi mablag'ni so'mga o'tkazish uchun O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) rasmiy kursidan foydalanish qulay. Kurs manbasi: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar). Kunlik kurslar: Markaziy bank kursi.
Treyding hisobidagi mablag' ham naqd pulga yaqin aktiv sifatida ko'riladi. Lekin leveraj (kredit yelkasi) bilan ochilgan CFD va forex pozitsiyalarining qiymati tez o'zgaradi va pul tez yo'qotilishi mumkin. Shu sababli hisob qoldig'ini zakot kunidagi holat bo'yicha olish kerak. Riba orqali olingan foiz daromadi ko'p olimlar fikricha zakotga emas, tozalashga (sadaqa sifatida chiqarib yuborishga) tegishli: Riba nima?
Chegiriladigan majburiyatlar
Bu yerda qarashlar farq qiladi:
- Hanafiy mazhabi (O'zbekistonda keng tarqalgan): to'lanishi lozim qarzlar boylikdan chegiriladi.
- Shofe'iy mazhabidagi mashhur qarash: qarz zakotni kamaytirmaydi.
- Zamonaviy fatvo kengashlari va AAOIFI shariat standarti kabi manbalarda uzoq muddatli qarzlar (ipoteka, kredit) bo'yicha ko'pincha faqat joriy yilda to'lanadigan qismni chegirish tavsiya etiladi.
Kalkulyatorda qaysi yondashuv tanlanganini variant yonida ko'rasiz. Kredit va ipoteka haqida: Kredit va ipoteka.
Nisob: oltin yoki kumush
Nisob - zakot vojib bo'ladigan eng kam boylik miqdori. U oltin yoki kumushning belgilangan og'irligi bilan o'lchanadi. Kalkulyator grammdagi og'irlikni ko'rsatadi, narxni esa o'zingiz kiritasiz.
| Asos | Kim tayanadi | Natijaga ta'siri |
|---|---|---|
| Kumush | Hanafiy olimlarining ko'pchiligi; kambag'allar manfaatini ustun qo'yuvchi qarash | Nisob pastroq, zakot ko'proq odamga vojib bo'ladi |
| Oltin | Ko'plab zamonaviy fatvo kengashlari; oltin qiymati barqarorroq degan dalil | Nisob yuqoriroq, zakot kamroq odamga vojib bo'ladi |
Ikkala qarash ham ilmiy asosga ega. Biz ulardan birini to'g'ri deb e'lon qilmaymiz. Oltin narxi va bozori: Oltin.
Zargarlik buyumlari
- Hanafiy mazhabi: kiyib yuriladigan oltin-kumush taqinchoqlarga ham zakot vojib.
- Moliki, Shofe'iy va Hanbaliy mazhablarining ko'p olimlari: odatdagi miqdordagi, kiyib yuriladigan taqinchoqdan zakot yo'q, jamg'arma uchun saqlanadigan buyumdan esa bor.
Kalkulyatorda taqinchoqlarni alohida kiritib, ikkala holatdagi natijani solishtirishingiz mumkin.
Hisoblashda e'tibor beriladigan nuqtalar
- Zakot kunini belgilang va har yil o'sha kunda hisoblang.
- Narx va kursni zakot kunidagi holat bo'yicha oling.
- Uy, shaxsiy avtomobil, kundalik buyumlar zakotga tortilmaydi.
- Shubhali holatda muftiylik yoki ishonchli olimdan so'rang.
Islomiy moliya bo'yicha umumiy ma'lumot: Islomiy moliya va treyding, Islomiy moliya tamoyillari. Boshqa hisob-kitoblar: Kalkulyatorlar.
Ko'p beriladigan savollar
Zakot kalkulyatori fatvo beradimi?
Yo'q. U kiritilgan raqamlar bo'yicha hisoblaydi va har variant qaysi qarashga tayanishini ko'rsatadi. Hukm uchun olimga murojaat qiling.
Nisobni oltin bo'yicha olamanmi yoki kumush bo'yicha?
Ikkala qarash ham mavjud. Kumush nisobi pastroq, oltin nisobi yuqoriroq. O'z mazhabingiz yoki muftiylik fatvosiga qarab tanlang.
Oltin narxini qayerdan olaman?
Zakot kunidagi bozor yoki bank narxini gramm hisobida kiriting. Narxlar sharhi: Oltin.
Dollardagi jamg'armani qanday hisoblayman?
Uni zakot kunidagi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) rasmiy kursi bo'yicha so'mga o'tkazing yoki barcha qiymatlarni bir valyutada kiriting.
Ipoteka qarzini to'liq chegiramanmi?
Bu masalada qarashlar farq qiladi. Ko'p zamonaviy fatvolarga ko'ra faqat joriy yilda to'lanadigan qism chegiriladi. Kalkulyatorda tanlangan yondashuv ko'rsatiladi.
Aksiyalarga zakot qanday hisoblanadi?
Sotish uchun saqlangan aksiya bozor qiymatida hisoblanadi, uzoq muddatli egalikda boshqa usullar ham bor. Batafsil: Investitsiya zakoti.