Moliyaviy hisobot nima
Moliyaviy hisobot kompaniyaning ma'lum davrdagi faoliyati va holatini raqamlarda ko'rsatadigan rasmiy hujjat. Ommaviy kompaniyalar hisobotlarni muntazam e'lon qiladi: odatda choraklik va yillik. Yillik hisobot ko'pincha mustaqil auditor tomonidan tekshiriladi.
Kompaniya hisobotini o'qishda asosan quyidagi jadvallarga qaraladi:
- Foyda va zarar hisoboti: davr ichida qancha tushum bo'lgani, qancha xarajat qilingani va oxirida foyda qolganmi yoki zarar.
- Balans hisoboti: hisobot sanasida kompaniyada nima bor (aktivlar), kimga qarzi bor (majburiyatlar) va egalariga nima tegishli (kapital).
- Pul oqimlari hisoboti: kompaniya hisobiga haqiqatda qancha pul kirgani va chiqqani.
Hisobotlar milliy standart yoki xalqaro standart (IFRS, rus tilida MSFO) bo'yicha tuziladi. Satrlar nomi farq qilishi mumkin, lekin mantiq bir xil. Atamalarni Treyding lug'ati sahifasida ham topasiz.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Foyda va zarar hisoboti
Bu hisobot davr uchun tuziladi: chorak yoki yil. U tushumdan boshlanadi va xarajatlarni bosqichma-bosqich ayirib, sof foydaga keladi.
| Satr | Nimani ko'rsatadi | Qanday hisoblanadi |
|---|---|---|
| Tushum (sotuvdan daromad) | Mahsulot va xizmatlar sotuvi | Hisobotda beriladi |
| Sotilgan mahsulot tannarxi | Sotilgan mahsulotga ketgan bevosita xarajat | Hisobotda beriladi |
| Yalpi foyda | Asosiy faoliyat marjasi | Tushum − tannarx |
| Operatsion xarajatlar | Ish haqi, ijara, reklama, boshqaruv | Hisobotda beriladi |
| Operatsion foyda | Asosiy biznesdan qolgan foyda | Yalpi foyda − operatsion xarajatlar |
| Foiz xarajatlari | Kreditlar uchun to'lanadigan foiz | Hisobotda beriladi |
| Soliqdan oldingi foyda | Soliqqacha natija | Operatsion foyda − foizlar ± boshqa moddalar |
| Sof foyda | Egalariga qoladigan natija | Soliqdan oldingi foyda − foyda solig'i |
Tajribali o'quvchi bu yerda nisbatlarga qaraydi: yalpi marja (yalpi foyda / tushum), operatsion marja, sof marja. Bitta davr kam ma'lumot beradi. Bir necha davrni yonma-yon qo'yib, tushum va marjalar qaysi tomonga o'zgarayotganini ko'rish foydaliroq.
E'tibor beriladigan joylar:
- Bir martalik moddalar: aktiv sotuvidan tushgan foyda yoki qayta tuzilish xarajatlari natijani buzib ko'rsatishi mumkin.
- Hisob siyosati: tushum qachon tan olinishi izohlarda yoziladi.
- Aksiya boshiga foyda (EPS): sof foydaning aksiyalar soniga nisbati. Batafsil: P/E, P/B, EPS, ROE.
Balans hisoboti
Balans hisoboti davr uchun emas, aniq sana uchun tuziladi. U kompaniyaning o'sha kundagi "suratini" beradi. Asosiy tenglama:
Aktivlar = Majburiyatlar + Kapital
| Bo'lim | Tarkibi |
|---|---|
| Joriy aktivlar | Pul mablag'lari, debitorlik qarzi (xaridorlar qarzi), tovar-moddiy zaxiralar |
| Uzoq muddatli aktivlar | Asosiy vositalar (bino, uskuna), nomoddiy aktivlar |
| Joriy majburiyatlar | Yetkazib beruvchilarga qarz, qisqa muddatli kreditlar |
| Uzoq muddatli majburiyatlar | Uzoq muddatli kreditlar, chiqarilgan obligatsiyalar |
| Kapital | Ustav kapitali, taqsimlanmagan foyda |
Balansdan olinadigan asosiy ko'rsatkichlar:
- Joriy likvidlik: joriy aktivlar / joriy majburiyatlar. Yaqin muddatdagi qarzlarni yopish qobiliyatini ko'rsatadi.
- Qarz yuki: qarz / kapital. Kompaniya qanchalik qarz hisobiga ishlayotganini ko'rsatadi.
- Sof qarz: jami qarz − pul mablag'lari.
Normal qiymat sohaga bog'liq. Bank, chakana savdo va ishlab chiqarish kompaniyalari balansi tuzilishi jihatidan juda farq qiladi, shuning uchun taqqoslashni bir soha ichida qilgan ma'qul.
Pul oqimlari hisoboti
Foyda va pul bir narsa emas. Foyda hisob qoidalari bo'yicha tan olinadi, pul esa haqiqatda kelgan yoki ketgan mablag'. Pul oqimlari hisoboti shu farqni ko'rsatadi va bo'limlarga ajratiladi:
- Operatsion faoliyat: asosiy biznesdan kelgan pul. Sof foydadan boshlanib, amortizatsiya va aylanma kapital o'zgarishlari bilan tuzatiladi.
- Investitsion faoliyat: uskuna, bino sotib olish yoki sotish, boshqa kompaniyalarga sarmoya.
- Moliyaviy faoliyat: kredit olish va qaytarish, aksiya chiqarish, dividend to'lash.
Ko'p ishlatiladigan ko'rsatkich erkin pul oqimi: operatsion pul oqimi − kapital xarajatlar. Bu pul qarzni kamaytirish, dividend to'lash yoki rivojlanish uchun qoladi. Foyda bor, lekin operatsion pul oqimi muntazam salbiy bo'lsa, buning sababini izohlardan izlash kerak.
Soddalashtirilgan misol: hisobotlar qanday bog'lanadi
Non ishlab chiqaruvchi shartli "Non savdo" kompaniyasini olaylik. Raqamlar o'rniga har bir operatsiya hisobotlarga qanday ta'sir qilishini ko'ramiz.
Kompaniya nonni do'konlarga nasiyaga sotdi.
- Foyda va zarar: tushum oshadi, tannarx ham yoziladi, foyda paydo bo'ladi.
- Balans: debitorlik qarzi oshadi, chunki pul hali kelmagan.
- Pul oqimi: operatsion pul oqimi foydadan past chiqadi, chunki pul hali kelmagan.
Kompaniya kreditga yangi pech sotib oldi.
- Balans: asosiy vositalar va majburiyatlar oshadi.
- Pul oqimi: kredit moliyaviy faoliyatda kirim, pech uchun to'lov investitsion faoliyatda chiqim.
- Foyda va zarar: pechning qiymati darhol xarajat bo'lmaydi, amortizatsiya sifatida bir necha davrga bo'linadi. Kredit foizi xarajat sifatida yoziladi.
Do'konlar qarzini to'ladi.
- Balans: debitorlik qarzi kamayadi, pul mablag'lari oshadi.
- Pul oqimi: operatsion kirim.
- Foyda va zarar: o'zgarmaydi, chunki tushum avval tan olingan.
Davr oxiridagi sof foyda balansdagi taqsimlanmagan foydaga qo'shiladi. Pul oqimlari hisobotidagi davr oxiridagi pul qoldig'i balansdagi pul mablag'lari bilan mos kelishi kerak. Mana shu bog'lanishlar hisobotlar bir-biriga qanchalik mos ekanini tekshirishga yordam beradi.
Hisobotni o'qish tartibi
- Auditor xulosasini va hisobot qaysi standart bo'yicha tuzilganini tekshiring.
- Tushum va sof foydaning bir necha davrdagi o'zgarishiga qarang.
- Marjalarni hisoblang va o'zgarish sababini izohlardan toping.
- Balansda qarz va likvidlikni baholang.
- Operatsion pul oqimini sof foyda bilan solishtiring.
- Natijani shu sohadagi boshqa kompaniyalar bilan taqqoslang.
Hisobot o'tgan davrni ko'rsatadi, kelajakni kafolatlamaydi. Kompaniya tahlilining keng doirasi Fundamental tahlil sahifasida yoritilgan. Hisobot muddatlari va nashr formatini kompaniya yoki birjaning rasmiy manbasidan tekshiring.
Agar hisobot ma'lumotlarini aksiya yoki indeks CFD savdosida ishlatsangiz, leveraj bilan CFD savdosi tez zarar keltirishi mumkinligini yodda tuting. Kuchli hisobot ham narx keskin tushmasligini kafolatlamaydi. Batafsil: Risklarni boshqarish. Foiz va qiymat hisob-kitoblari uchun Kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.
Ko'p beriladigan savollar
Balans hisoboti bilan foyda va zarar hisoboti farqi nima?
Balans aniq sanadagi holatni ko'rsatadi: aktivlar, majburiyatlar, kapital. Foyda va zarar hisoboti davr ichidagi natijani ko'rsatadi: tushum, xarajat, foyda.
Nima uchun foyda bor, lekin pul yo'q bo'lishi mumkin?
Tushum pul kelishidan oldin tan olinishi mumkin, masalan nasiyaga sotuvda. Pul zaxiralarga yoki uskunaga ham sarflanadi. Buni pul oqimlari hisobotidan ko'rasiz.
Qaysi hisobotdan boshlash kerak?
Ko'pchilik foyda va zarar hisobotidan boshlaydi, keyin balans va pul oqimiga o'tadi. Muhimi, bitta hisobot bilan cheklanmaslik.
Amortizatsiya nima?
Uzoq muddatli aktiv qiymatini u ishlatiladigan davrlarga bo'lib, xarajat sifatida yozish. U foydani kamaytiradi, lekin shu davrda pul chiqimi bo'lmaydi.
Hisobotdagi raqamlarni qayerdan olish kerak?
Faqat rasmiy manbadan: kompaniyaning o'zi e'lon qilgan hisobotdan yoki birja sahifasidan. Hisobot sanasi va davrini doim tekshiring.
Hisobot asosida aksiya sotib olish kerakmi?
Bu sahifa tavsiya bermaydi. Hisobot tahlilning bir qismi xolos. Qaror qabul qilishdan oldin xavflarni va diversifikatsiya tamoyilini o'rganing.