Treyding va investitsiya farqi

Qisqa javob

Treyding narxning qisqa muddatli o'zgarishidan foyda olishga urinish. Pozitsiya daqiqalar, soatlar yoki kunlar davomida ochiq turadi. Investitsiya esa aktivni uzoq muddatga sotib olish. Bunda daromad kompaniya o'sishi, dividend yoki foizdan kutiladi.

Ikkalasi ham yaxshi yoki yomon emas. Ular turli maqsad va turli risk uchun ishlatiladi. Ikkalasida ham pul yo'qotish mumkin.

Treyding nima, investitsiya nima

Treyder narx yo'nalishini baholab, long yoki short pozitsiya ochadi. Long narx ko'tarilishiga, short esa tushishiga tikilgan pozitsiya. Ko'pincha aktivning o'zi emas, unga bog'liq shartnoma savdo qilinadi. Masalan, CFD narx farqi bo'yicha tuziladigan shartnoma.

Investor aktivning o'zini sotib oladi: aksiya, obligatsiya yoki fond ulushi. Uni yillar davomida saqlaydi. Uzoq muddatli investitsiyada kundalik narx tebranishi kamroq ahamiyatga ega. Aktivning asosiy qiymati muhimroq bo'ladi.

Asosiy farqlar

Mezon	Treyding	Investitsiya
Muddat	Qisqa: daqiqadan haftagacha	Uzoq: yillar
Vositalar	Forex, CFD, derivativlar	Aksiya, obligatsiya, fondlar, omonat
Leverage	Ko'pincha ishlatiladi	Odatda ishlatilmaydi
Daromad manbai	Narx farqi	Dividend, kupon, foiz, qiymat o'sishi
Asosiy xarajatlar	Spred, komissiya, swap	Broker va depozitariy to'lovlari
Vaqt sarfi	Doimiy kuzatuv	Davriy tekshiruv
Risk tezligi	Zarar tez yuzaga kelishi mumkin	Zarar sekinroq, lekin chuqur bo'lishi mumkin

Muddat

Muddat (horizon) eng asosiy farq hisoblanadi. Treyderga taymfreym, sessiyalar va volatillik muhim. Investor kompaniya hisobotlari, foiz stavkalari va iqtisodiyot holatini kuzatadi.

Tajribali o'quvchi uchun: qisqa muddatda narxni asosan likvidlik oqimi va yangiliklar harakatga keltiradi. Uzoq muddatda pul oqimlari, foyda va diskont stavkasi ko'proq ta'sir qiladi. Shu sababli bir xil aktiv treyder va investor uchun turlicha baholanadi.

Vositalar

Treydingda valyuta juftliklari, metallar, fond indekslari va kripto CFD keng tarqalgan. Valyuta bilan bog'liq shartnomalarning huquqiy ta'rifi ham bor: Valyutani tartibga solish to'g'risidagi qonun 4-moddasida valyuta derivativlari (valyutaga bog'liq hosila moliyaviy vositalar) ta'riflangan.

Investitsiyada omonat, aksiya va obligatsiya asosiy vositalardir. Farqlarni forex va aksiyalar sahifasida batafsil ko'rishingiz mumkin. Omonat daromadiga markaziy bank stavkasi ta'sir qiladi. Uni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng orqali kuzatish mumkin.

Leverage va margin

Leverage (yelka) kichik kapital bilan katta pozitsiya ochish imkonini beradi. Buning uchun hisobda margin, ya'ni garov qismi band qilinadi. Leverage foydani ham, zararni ham bir xil darajada kattalashtiradi. Narx teskari yo'nalishda harakat qilsa, avval margin call, keyin stop out bo'lishi mumkin. Stop outda pozitsiyalar avtomatik yopiladi.

Klassik investitsiyada aktiv to'liq pulga sotib olinadi. Narx tushsa, zarar qog'ozda qoladi va pozitsiya majburan yopilmaydi. Bu riskni yo'q qilmaydi, faqat uning shaklini o'zgartiradi.

Aniq hisob-kitob uchun kalkulyatorlar sahifasiga o'z ma'lumotlaringizni kiriting.

Xarajatlar

Treydingda har bir savdoning narxi bor:

spred: bid va ask narx orasidagi farq;
lot uchun komissiya, agar hisob turida u nazarda tutilgan bo'lsa;
swap: pozitsiyani tundan keyinga o'tkazganda olinadigan yoki to'lanadigan summa;
slippage: kutilgan va haqiqiy bajarilish narxi orasidagi farq.

Savdo tez-tez qilinsa, bu xarajatlar tez yig'iladi. Umumiy hisobni savdo umumiy xarajati sahifasida ko'ring.

Investitsiyada operatsiyalar kam bo'ladi. Ammo saqlash to'lovlari, fond boshqaruv haqi va inflatsiya uzoq muddatda daromadni kamaytiradi.

Soliqlar

O'zbekiston Soliq kodeksiga ko'ra: Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Stavka bo'yicha: Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka).

Xorijiy brokerdagi foyda qanday deklaratsiya qilinishi bu manbalarda aniq ko'rsatilmagan. Shu sababli bu masalani soliq organi yoki soliq maslahatchisi bilan aniqlashtiring.

Risk

Leverage bilan CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Treyderlarning katta qismi aynan shu sababli yutqazadi. Batafsil ma'lumot nega treyderlar yutqazadi sahifasida.

Investitsiya ham xavfsiz emas. Kompaniya bankrot bo'lishi mumkin, bozor uzoq vaqt pastda qolishi mumkin, valyuta kursi o'zgarishi mumkin. Ikkala holatda ham risklarni boshqarish va psixologiya muhim.

Tartibga solish

O'zbekistonda: qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Nazorat organi: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi. Mahalliy professional ishtirokchini tekshirish uchun NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri mavjud.

Xorijiy hisoblar bo'yicha qonunda shunday deyilgan: «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonun (ZRU-573) 12-moddasi: rezident jismoniy shaxslar O‘zbekiston banklarida va chet eldagi banklarda xorijiy valyutada hisobvaraq va omonatlar ochishga haqli. Batafsil ma'lumot qonun va xavfsizlik sahifasida.

Treyding yoki investitsiya: qanday o'ylash kerak

Tanlov sizning sharoitingizga bog'liq. Quyidagi savollarni o'zingizga bering:

Pulni qancha muddatga band qila olasiz?
Ekran oldida qancha vaqt o'tkaza olasiz?
Tez zararni ko'tara olasizmi?
Vositaning ishlash mexanizmini tushunasizmi?

Treydingni o'rganishni xohlasangiz, treyding asoslari va demo hisob sahifalaridan boshlang. Investitsiya haqida jamg'arma va investitsiya bo'limida o'qishingiz mumkin.

Ko'p beriladigan savollar