Asosiy tushunchalar
Omonat foizi deganda bank omonatingiz uchun to'laydigan haq tushuniladi. Dividend esa aksiyador bo'lgan kompaniyangiz foydasidan sizga tegadigan ulush. Jismoniy shaxs daromad solig'i fuqaroning daromadidan olinadigan soliq.
Soliq kodeksi bu daromadlarni bir xil ko'rmaydi. Shu sababli omonat foizi solig'i, dividend soliq stavkasi va savdodan olingan daromad bo'yicha qoidalarni alohida tekshirish kerak.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Umumiy stavka va alohida holatlar
Asosiy qoida: Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka).
Demak, umumiy stavka barcha daromadlarga birdek qo'llanmaydi. Dividendlar va foizlar uchun kodeksda alohida stavka belgilangan. Biz bu stavkani bu yerda keltirmaymiz, chunki uning amaldagi qiymatini rasmiy manbadan tasdiqlash kerak. Uni Soliq kodeksining amaldagi matnidan, qonunchilik ma'lumotlarining rasmiy bazasidan yoki Davlat soliq qo'mitasining rasmiy saytidan tekshiring.
Kodeksga o'zgartirishlar tez-tez kiritiladi. Shuning uchun maqola, forum yoki eski jadvaldagi raqamga emas, rasmiy matnning amaldagi tahririga tayaning.
Daromad turlari bo'yicha jadval
| Daromad turi | Qonunda nima yozilgan | Nimani tekshirish kerak |
|---|---|---|
| Bank omonati foizi | Foizlar uchun alohida stavka nazarda tutilgan | Amaldagi stavka, imtiyoz bor-yo'qligi, soliqni bank ushlab qoladimi yoki yo'qmi |
| Aksiya dividendi | Dividendlar uchun alohida stavka nazarda tutilgan | Amaldagi stavka, soliqni to'lovchi kompaniya ushlab qoladimi yoki yo'qmi |
| Qimmatli qog'oz va derivativlar bilan operatsiyalar | Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi | Daromad qanday hisoblanadi, deklaratsiya topshirish kerakmi |
| Boshqa daromadlar | Umumiy qoida qo'llanadi, agar boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa | Sizning holatingizga alohida modda tegishli emasligini |
Soliqni kim to'laydi
Ba'zi daromadlarda soliqni to'lov manbai, ya'ni bank yoki kompaniya ushlab qoladi. Bunday to'lovchi soliq agenti deb ataladi. Boshqa hollarda daromad oluvchining o'zi deklaratsiya topshirishi kerak bo'ladi.
Qaysi holat sizga tegishli ekanini quyidagi joylarda aniqlang:
- bank omonati shartnomasi yoki bankning rasmiy tushuntirishi;
- dividend to'lagan kompaniyaning hisoboti yoki brokeringizdan olingan ko'chirma;
- Davlat soliq qo'mitasining rasmiy sayti.
Xorijiy hisoblar va savdo daromadi
Xorijdagi hisob haqida qonunda shunday yozilgan: «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonun (ZRU-573) 12-moddasi: rezident jismoniy shaxslar O‘zbekiston banklarida va chet eldagi banklarda xorijiy valyutada hisobvaraq va omonatlar ochishga haqli. Bu norma hisob ochish huquqi haqida. Xorijdagi hisobdan olingan daromadga qanday soliq solinishini u o'zi belgilamaydi.
Kodeksga ko'ra derivativlar bilan operatsiyalardan olingan daromad mulkiy daromad hisoblanadi. Biroq xorijiy forex yoki CFD brokerida olingan foydaga bu qoida qanday qo'llanishi va uni o'zingiz deklaratsiya qilishingiz kerakmi, soliq organi sahifasida biz uchun tasdiqlanmagan. Bu savolni rasmiy manbadan yoki soliq maslahatchisidan aniqlang.
Leverajli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Soliq faqat foydaga tushadi, zararni esa hech kim qoplamaydi. Bu haqda Risklarni boshqarish sahifasida yozganmiz.
Omonat foizlari va asosiy stavka
Bank omonatlari bo'yicha foizlar odatda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) belgilaydigan asosiy stavkaga qarab o'zgaradi. Rasmiy manba: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng.
Foizni solishtirish uchun Omonat foizlari sahifasini, omonat himoyasi uchun Omonat kafolati sahifasini ko'ring. Aksiya va obligatsiyalar haqida Toshkent fond birjasi, Xalq IPO va Davlat obligatsiyalari sahifalari bor.
Tekshirish tartibi
- Daromad turini aniqlang: foiz, dividend yoki savdo daromadi.
- Soliq kodeksining amaldagi tahririda shu daromad turiga tegishli moddani toping.
- Soliqni to'lov manbai ushlab qoladimi yoki o'zingiz deklaratsiya qilasizmi, aniqlang.
- Tekshirgan sanangizni va manbangizni yozib qo'ying.
Qonunchilik va regulyatorlar haqida umumiy ma'lumot Qonun va xavfsizlik sahifasida.
Ko'p beriladigan savollar
Omonat foizi solig'ining stavkasi qancha?
Kodeksda foizlar uchun alohida stavka nazarda tutilgan. Amaldagi qiymatini Soliq kodeksi matnidan yoki Davlat soliq qo'mitasining rasmiy saytidan tekshiring.
Dividend soliq stavkasi umumiy stavkadan farq qiladimi?
Ha, kodeksda dividendlar uchun alohida stavka bor. Uning amaldagi qiymatini rasmiy matndan tekshiring.
Umumiy stavka qanday belgilangan?
Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka).
Aksiya yoki derivativ savdosidan olingan foyda soliqqa tortiladimi?
Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Hisoblash tartibini kodeksning tegishli moddalaridan aniqlang.
Xorijiy brokerdagi foydani o'zim deklaratsiya qilishim kerakmi?
Bu soliq organi sahifasida biz uchun tasdiqlanmagan. Rasmiy manbadan yoki soliq maslahatchisidan so'rang.