Scaling in va scaling out: pozitsiyaga qo'shish va uni qisman yopish

Scaling in va scaling out nima

Scaling in pozitsiyani bitta bitim bilan emas, bosqichma-bosqich ochishni anglatadi. O'zbekcha qilib aytganda, bu pozitsiyani bo'lib ochish. Treyder kirish nuqtasidan keyin shu yo'nalishdagi pozitsiyaga yana hajm qo'shadi.

Scaling out buning teskarisi: pozitsiyani qisman yopish. Pozitsiya hajmining bir qismi yopiladi, qolgani bozorda qoladi.

Bu usullar o'z-o'zidan foyda keltirmaydi. Ular faqat pozitsiya hajmini, o'rtacha kirish narxini va umumiy riskni o'zgartiradi. Kirish va chiqish qoidalari sizda bo'lmasa, bo'lib ochish ham, qisman yopish ham natijani yaxshilamaydi.

Scaling in: qo'shishning ikki xil holati

Foydadagi pozitsiyaga qo'shish (pyramiding)

Narx siz kutgan tomonga yurganda hajm qo'shiladi. Har yangi qismning kirish narxi avvalgisidan noqulayroq bo'ladi, shuning uchun o'rtacha narx joriy narxga yaqinlashadi. Natijada pozitsiya kattalashadi va narxning kichik orqaga qaytishi ham to'plangan foydaning katta qismini yo'q qilishi mumkin.

Zarardagi pozitsiyaga qo'shish (averaging down)

Narx sizga qarshi yurganda hajm qo'shiladi va o'rtacha narx yaxshilanadi. Bu "zararsizlik nuqtasi yaqinlashdi" degan taassurot beradi. Aslida esa hajm oshgani sababli narxning keyingi har bir harakati hisobga avvalgidan kattaroq ta'sir qiladi. Rejasiz o'rtachalash margin call va stop-outga olib boradigan keng tarqalgan yo'llardan biri hisoblanadi. Bu haqda Margin calldan saqlanish sahifasida batafsil yozilgan.

O'rtacha narx qanday hisoblanadi

O'rtacha kirish narxi hajm bo'yicha tortilgan o'rtacha hisoblanadi. Har qismning narxi uning hajmiga (lotiga) ko'paytiriladi, ko'paytmalar qo'shiladi va yig'indi umumiy hajmga bo'linadi. Katta hajmli qism o'rtacha narxni o'z tomoniga ko'proq tortadi.

Zararsizlik nuqtasi (break-even) o'rtacha narxga to'liq teng emas. Unga spread, komissiya va pozitsiya kechaga qolsa swap ham qo'shiladi. Har qo'shimcha kirish yangi spread xarajati demakdir.

O'zingizning narxlaringiz va hajmlaringiz bilan hisoblash uchun kalkulyatordan foydalaning. U bir nechta xariddan keyingi o'rtacha narxni va zararsizlikka yetish uchun narx qancha yurishi kerakligini ko'rsatadi:

Qo'shgandan keyin riskni qayta hisoblash

Har qo'shimcha kirishdan keyin umumiy risk qaytadan hisoblanadi. Ketma-ketlik quyidagicha:

1. Har qism uchun kirish narxi bilan joriy stop loss orasidagi masofani aniqlang.
2. Bu masofani qism hajmiga va pip qiymatiga ko'paytiring.
3. Barcha qismlarning natijasini qo'shing. Bu stop ishlaganda yo'qotiladigan umumiy summa bo'ladi.
4. Shu summani depozitga nisbatan oling va bitimga risk bo'yicha belgilagan limitingiz bilan solishtiring.

Agar umumiy risk limitdan oshsa, yo yangi qism hajmini kamaytirasiz, yo stopni shunday ko'chirasiz, natijada jami risk rejadagi chegaradan chiqmaydi. Stopni ko'chirishda u bozor tuzilishiga mos joyda turishi kerak. Faqat hisob qulay chiqishi uchun stopni bozorga juda yaqin qo'yish uning tez ishlab ketishiga olib keladi. Batafsil: Stop loss joylashtirish va Pozitsiya hajmi.

Hajm qo'shilganda effektiv leverage ham oshadi, ya'ni ochiq pozitsiyalar qiymati depozitga nisbatan kattalashadi. Bir-biriga bog'liq instrumentlarda bo'lib ochish yashirin tarzda bitta katta pozitsiyaga aylanishi mumkin. Bu haqda Korrelyatsiya riski sahifasini o'qing.

Leverajli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Hajm qo'shish bu tezlikni oshiradi.

Scaling out: qisman yopish nimani o'zgartiradi

Pozitsiyani qisman yopganda yopilgan qismning natijasi qayd etiladi, qolgan qism esa bozorda turishda davom etadi. Shu bilan bog'liq asosiy jihatlar:

• Risk-reward o'zgaradi. Erta yopilgan qism keyingi harakatdan foyda olmaydi. Shu sababli o'rtacha foyda kamayadi, yutuqli bitimlar ulushi esa oshishi mumkin. Buni Risk-reward nisbati va Break-even win rate bilan birga baholang.
• Expectancy oldindan ma'lum emas. Qisman yopish yaxshi yoki yomon ishlashini faqat o'z bitimlaringiz statistikasi ko'rsatadi. Qarang: Expectancy.
• Stopni zararsizlikka ko'chirish. Qisman yopilgandan keyin ko'pincha qolgan qismning stopi kirish narxiga ko'chiriladi. Bu holatda ham gap yoki slippage tufayli zarar bo'lishi mumkin: Gap va hafta oxiri riski.
• Hajm cheklovlari. Platformada minimal hajm va hajm qadami bor. Juda kichik pozitsiyani rejadagi qismlarga bo'lishning imkoni bo'lmasligi mumkin.
• Xarajatlar. Har bir yopish alohida komissiya va spread ta'sirini olib keladi.

MetaTrader platformalarida pozitsiyani qisman yopish odatda pozitsiyani yopish oynasida kichikroq hajmni kiritish orqali bajariladi. Umumiy ishlash tartibi: MetaTrader 4, MetaTrader 5.

Tipik xatolar

• Rejada yo'q bo'lgan, his-tuyg'u bilan qilingan qo'shimcha kirishlar, masalan, zararni "qaytarish" uchun.
• Har qo'shimcha kirishdan keyin umumiy riskni qayta hisoblamaslik.
• Stopsiz o'rtachalash. Bu haqda: Stop lossiz savdo.
• Yangiliklar vaqtida hajm qo'shish: Yangiliklar riski.
• Qisman yopishni oldindan belgilangan qoida asosida emas, qo'rquv tufayli qilish: Treyding psixologiyasi.

Har qism uchun kirish, hajm, stop va chiqishni treyding jurnalida alohida yozib boring. Shunda usulning sizdagi haqiqiy natijasini ko'ra olasiz. Umumiy yondashuv Risklarni boshqarish sahifasida berilgan.

Tez-tez beriladigan savollar

Scaling in va o'rtachalash bir narsami?

Yo'q. Scaling in pozitsiyaga qo'shishning umumiy nomi. O'rtachalash (averaging down) esa uning zarardagi pozitsiyaga qo'shiladigan turi.

Pozitsiyani bo'lib ochish riskni kamaytiradimi?

O'z-o'zidan kamaytirmaydi. Hammasi har qism hajmiga va stop joyiga bog'liq. Umumiy riskni har qo'shimcha kirishdan keyin qayta hisoblang.

Qisman yopish foydani kafolatlaydimi?

Yo'q. U faqat yopilgan qism natijasini qayd etadi. Qolgan qism zarar bilan yopilishi mumkin, umumiy natija esa manfiy chiqishi mumkin.

O'rtacha narxni qo'lda hisoblash mumkinmi?

Mumkin: har qism narxini hajmiga ko'paytirib, natijalarni qo'shasiz va umumiy hajmga bo'lasiz. Xato qilmaslik uchun sahifadagi kalkulyatordan foydalaning yoki Kalkulyatorlar bo'limiga qarang.

Qo'shgandan keyin stopni qayerga qo'yish kerak?

Stop umumiy risk limitingizdan oshmaydigan va bozor tuzilishiga mos joyda bo'lishi kerak. Hamma holatga mos yagona joy yo'q.