Revenge trading: zarardan keyin "qaytarib olish" uchun savdo

Revenge trading nima

Revenge trading (o'zbekcha: qasos treydingi) — zarardan keyin yo'qotilgan pulni tezroq qaytarish uchun reja bo'lmagan savdo ochish. Treyder bozorga "javob qaytarish" istagi bilan harakat qiladi. Odatda bu savdolarda pozitsiya hajmi oshadi, stop-loss uzoqlashadi yoki umuman qo'yilmaydi.

Bu hissiy savdoning bir turi. Bunda qarorni tahlil emas, alam, g'azab yoki uyat hissi boshqaradi. Asosiy muammo yo'qotishning o'zida emas. Muammo yo'qotishdan keyingi qarorlar sifatida.

Leverajli forex va CFD savdosida bu ayniqsa xavfli. Leveraj — o'z mablag'ingizdan kattaroq pozitsiya ochish imkoniyati. Shu sabab hisob qisqa vaqtda katta zarar ko'rishi mumkin. Hajmni oshirib qilingan har bir hissiy savdo hisobni stop-out darajasiga yaqinlashtiradi. Stop-out — marja yetishmaganda pozitsiyalarning majburan yopilishi.

Nega zarardan keyin hajm oshadi

Xulq-atvor moliyasi (behavioral finance) tadqiqotlari bu holatni bir necha mexanizm bilan tushuntiradi.

• Prospekt nazariyasi. Kahneman va Tversky tadqiqotlariga ko'ra, odamlar yo'qotishni teng miqdordagi foydadan kuchliroq his qiladi. Zarar holatida odam riskni ko'proq qabul qilishga moyil bo'ladi. U "nolga qaytish" imkoniyati uchun xavfli qadamga boradi. Batafsil: Zarardan qochish.
• Break-even effekti. Thaler va Johnson ishlarida ko'rsatilganidek, zarar ko'rgan odam yo'qotishni qoplash imkonini beradigan tavakkalchilikni oddiy holatdagidan osonroq tanlaydi.
• Mental hisob (mental accounting). Treyder hisobni "boshlang'ich summa" bilan solishtiradi. Har bir zarar "qarz"dek tuyuladi va uni bugunoq yopish kerakdek bo'ladi.
• Sunk cost xatosi. Ketgan pulni qaytarish fikri keyingi qarorlarni boshqaradi. Holbuki, o'tgan zarar yangi savdo sifatiga ta'sir qilmaydi. Qarang: Sunk cost xatosi.
• Gambler's fallacy. "Shuncha yutqazdim, endi albatta yutaman" degan fikr. Bozor oldingi natijalaringizni "eslamaydi". Batafsil: Gambler's fallacy.

Bu mexanizmlarni bilish o'z-o'zidan himoya qilmaydi. Ular stress paytida avtomatik ishlaydi. Shuning uchun quyida bilimga emas, oldindan yozilgan qoidalarga tayanadigan usullar berilgan.

Revenge trading belgilari

Quyidagilardan birini sezsangiz, to'xtash vaqti keldi:

• zarar yopilganidan keyin darhol yangi savdo ochyapsiz;
• pozitsiya hajmi rejadagidan katta;
• savdo rejangizda bo'lmagan instrument yoki vaqtda savdo qilyapsiz;
• stop-lossni surasiz yoki qo'ymaysiz;
• savdo sababini aniq so'z bilan ayta olmaysiz;
• "bugun nolga chiqishim kerak" degan fikr bor;
• yurak tez uryapti, jahl yoki uyat hissi bor.

Bu belgilar tez-tez takrorlansa, Overtrading va Qaramlik belgilari sahifalarini ham o'qing.

Circuit breaker: savdoni to'xtatish tartiblari

Birjalarda keskin harakatda savdoni avtomatik to'xtatadigan mexanizm bor. U circuit breaker deb ataladi. Shaxsiy savdoda ham shunday "o'chirgich" qilish mumkin. Uni hissiyot yo'q paytda, oldindan yozib qo'ying.

Kunlik zarar limiti

Kun uchun maksimal zarar miqdorini hisobingiz hajmiga qarab oldindan belgilang. Limitga yetgach, o'sha kuni yangi savdo ochilmaydi. Bu qoida natija qanday bo'lishidan qat'i nazar ishlaydi. Summani Kalkulyatorlar bo'limidagi vositalar bilan hisoblashingiz mumkin.

Ketma-ket zarardan keyingi pauza

Bir necha ketma-ket zarardan keyin majburiy tanaffus qiling. Bu tanaffus soni va davomiyligini o'zingiz oldindan belgilang. Pauza vaqtida terminalni yoping. Telefondagi ilovadan ham chiqing. Mavzu bo'yicha batafsil: Ketma-ket zararlar.

Hajmni qotirish

Pozitsiya hajmi risk qoidasi bilan aniqlanadi, kayfiyat bilan emas. Zarardan keyin hajmni oshirish taqiqlanadi. Ko'p treyderlar aksincha yo'l tutadi: yomon seriyadan keyin hajmni kamaytiradi. Qoidalar: Risklarni boshqarish.

Savdodan oldingi checklist

Har bir savdodan oldin qisqa savollarga javob bering:

Amaliy mashqlar

Bu mashqlar intizomga yordam beradi. Lekin ular foyda keltirishini kafolatlamaydi. Ularning maqsadi xatolarni kamaytirish va qarorlarni nazorat qilishdir.

1. Zarardan keyingi protokol. Qog'ozga zarardan keyin nima qilishingizni yozing. Masalan: terminalni yopish, suv ichish, jurnalga yozish, pauza tugashini kutish. Har zarardan keyin shu ro'yxatni bajaring.
2. Hissiyot belgisi. Har savdodan oldin holatingizni yozing: "xotirjam", "asabiy" yoki "jahldor". "Jahldor" bo'lsa, savdo qilinmaydi. Vaqt o'tib, qaysi holatdagi savdolar qanday tugaganini jurnalda ko'rasiz.
3. Jurnalda sabab ustuni. Har savdo uchun kirish sababini bitta gap bilan yozing. "Qaytarib olish uchun" deb yozilgan qatorlar revenge trading ekanini ochiq ko'rsatadi.
4. Natijani emas, jarayonni baholash. Kun oxirida foyda yoki zararni emas, qoidalarga rioya qilinganini baholang. Qarang: Jarayon va natija.
5. Jismoniy holatni tekshirish. Charchoq va uyqusizlik hissiy qarorlarni kuchaytiradi. Batafsil: Stress va uyqu.

Psixologiya bo'yicha umumiy bo'lim: Treyding psixologiyasi. Qoidalarni barqaror bajarish haqida: Treyding intizomi.

Ko'p beriladigan savollar

Revenge trading va oddiy qayta kirish farqi nima?

Qayta kirish rejada yozilgan bo'lsa va hajm o'zgarmasa, bu oddiy savdo. Revenge trading esa zararni qaytarish istagidan kelib chiqadi. Unda ko'pincha reja buziladi yoki hajm oshadi.

Zarardan keyin hajmni oshirib, tezroq qoplash mumkinmi?

Bu riskni oshiradi. Leverajli savdoda kattaroq hajm zararni ham kattalashtiradi va hisobni tezroq stop-outga olib kelishi mumkin.

Kunlik limit qancha bo'lishi kerak?

Universal miqdor yo'q. Uni hisobingiz va risk qoidangizga qarab o'zingiz belgilaysiz. Hisoblash uchun Kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Psixologik mashqlar foyda keltiradimi?

Kafolat yo'q. Ular hissiy xatolarni kamaytirishga yordam beradi, lekin bozor riskini yo'q qilmaydi. Leverajli CFD va forex savdosida pulni tez yo'qotish mumkin.

Qachon savdoni butunlay to'xtatish kerak?

Qoidalarni muntazam buzsangiz, yo'qotishlar kundalik hayotingiz yoki moliyaviy ahvolingizga ta'sir qilsa, tanaffus qiling. Bu holatda Qaramlik belgilari va Treyding va qimor sahifalarini o'qing.