Standart og'ish indikatori (Standard Deviation)

Standard deviation nima

Standart og'ish (inglizcha standard deviation) narxning o'z o'rtachasidan qanchalik uzoqlashib turishini ko'rsatadi. Narx o'rtacha atrofida tor oraliqda yursa, qiymat past bo'ladi. Narx o'rtachadan keskin uzoqlashsa, qiymat oshadi.

Shuning uchun u volatillik indikatori hisoblanadi. Volatillik narx tebranishining kattaligidir. Indikator yo'nalishni ko'rsatmaydi. U faqat tebranish kuchayganini yoki susayganini ko'rsatadi.

Formula

Indikator har sham uchun tanlangan davr ichida hisoblanadi:

StdDev = √( Σ (Pᵢ − MA) · (Pᵢ − MA) / N )

• Pᵢ — davrdagi har shamning narxi (odatda yopilish narxi).
• MA — shu davr uchun harakatlanuvchi o'rtacha (SMA yoki EMA).
• N — davr uzunligi.

Har narxning o'rtachadan farqi kvadratga oshiriladi. Kvadratlar yig'iladi va davr uzunligiga bo'linadi. Natijadan kvadrat ildiz olinadi. Natija narx birligida chiqadi, masalan XAUUSD da dollarda.

Bu hisob Bollinger Bands asosida ham yotadi: u yerdagi chiziqlar o'rtachadan standart og'ish qiymatiga ko'paytirilgan masofada chiziladi.

MT4 va MT5 da qo'shish

MetaTrader 4 va MetaTrader 5 da tartib bir xil:

1. Insert → Indicators → Trend → Standard Deviation menyusini oching.
2. Parametrlarni belgilang:
   • Period — davr uzunligi;
   • Shift — siljish;
   • MA method — o'rtacha turi (Simple, Exponential va boshqalar);
   • Apply to — qaysi narx olinadi (Close, Typical va hokazo).
3. OK tugmasini bosing. Indikator grafik ostida alohida oynada chiziq sifatida chiqadi.

Standart davr terminal oynasida ko'rsatiladi. Uni o'zgartirmasdan sinab ko'rish ham mumkin.

Chizma misoli

Quyidagi sxema chizilgan. Unda real narxlar yo'q.

Narx tor oraliqda yurganda indikator past va tekis bo'ladi. Keskin harakat boshlanganda u ko'tariladi. Harakat to'xtab, narx yangi darajada tinchlanganda qiymat yana pasayadi.

Qanday o'qiladi

• Past va tushayotgan qiymat — bozor siqilgan, tebranish kichik. Bunday holat ko'pincha keskin harakatdan oldin kuzatiladi. Lekin harakat yo'nalishi oldindan noma'lum.
• Ko'tarilayotgan qiymat — tebranish kuchaymoqda. Bu o'sishda ham, tushishda ham bo'lishi mumkin.
• Juda yuqori qiymat — narx o'rtachadan juda uzoqlashgan. Ko'pincha bu harakatning keskin bosqichiga to'g'ri keladi.

Indikator o'zi savdo signali bermaydi. U boshqa tahlil, masalan support va resistance yoki trend chiziqlari bilan birga konteksti beradi.

Odatiy qo'llanishlar

• Stop masofasini moslash. Volatillik yuqori bo'lsa, stop narxga juda yaqin qo'yilgani tez urilishi mumkin. Batafsil: Risklarni boshqarish.
• Pozitsiya hajmini kamaytirish. Tebranish oshganda bir xil hajm katta zarar xavfini beradi.
• Siqilishni aniqlash. Past qiymat bozorning tor oraliqda turganini ko'rsatadi.
• Bozorlarni solishtirish. Bunda ehtiyot bo'ling: qiymat narx birligida, shuning uchun narxi turlicha bo'lgan instrumentlarni to'g'ridan-to'g'ri solishtirib bo'lmaydi.

Parametrlarni tanlash

• Qisqa davr tez reaksiya qiladi, lekin shovqin ko'p bo'ladi.
• Uzun davr silliq chiqadi, lekin kech reaksiya qiladi. Bu lagging xususiyatidir.
• EMA usuli so'nggi narxlarga ko'proq vazn beradi. SMA esa davrdagi barcha narxlarni teng hisoblaydi.
• Boshqa taymfreymlar. Bir xil sozlama turli taymfreymda boshqacha ma'no beradi. Multi-timeframe tahlil bilan tekshiring.

Qachon chalg'itadi

• Gep va yangilik paytida. Bitta keskin sham qiymatni sun'iy ko'taradi. Bu shamning ta'siri davr tugaguncha saqlanadi.
• Trend paytida. Barqaror trendda narx o'rtachadan muntazam uzoqlashadi. Indikator yuqori turadi, ammo bu "haddan oshish" degani emas.
• Narx taqsimoti. Formula narxlar o'rtacha atrofida simmetrik tarqaladi deb hisoblaydi. Bozorda keskin harakatlar formula kutganidan ko'proq uchraydi.
• Yo'nalish yo'q. Yuqori qiymat o'sishni ham, tushishni ham anglatishi mumkin.

Leveraged CFD va forex savdosida volatillik oshganda zarar ham tez yuzaga kelishi mumkin. Indikator bu xavfni kamaytirmaydi, faqat uni ko'rsatadi.

Tebranishni o'lchashning boshqa usuli uchun ATR indikatori sahifasini ko'ring. Umumiy asoslar: Texnik tahlil.

Tez-tez beriladigan savollar

Standart og'ish indikatori yo'nalishni ko'rsatadimi?

Yo'q. U faqat tebranish kattaligini o'lchaydi.

ATR dan farqi nima?

ATR shamlar oralig'i va geplarni o'lchaydi. Standart og'ish esa narxning o'rtachadan uzoqlashishini o'lchaydi.

Qaysi davr to'g'ri?

Hamma uchun to'g'ri davr yo'q. Standart sozlamadan boshlang va o'zingiz ishlaydigan taymfreymda sinab ko'ring.

Bollinger Bands bilan bog'liqmi?

Ha. Bollinger chiziqlari aynan standart og'ish asosida chiziladi.