Raqamli oltin: ilovalar, saqlash va qaytarib olish

Raqamli oltin nima

Raqamli oltin (digital gold) deganda ilova yoki sayt orqali sotib olinadigan oltinga bo'lgan huquq tushuniladi. Siz oltin quymani qo'lingizda ushlamaysiz. Hisobingizda gramm yoki untsiya ko'rinishidagi yozuv paydo bo'ladi, oltinning o'zi esa boshqa joyda saqlanadi yoki umuman jismoniy oltin sotib olinmaydi.

"Raqamli oltin" nomi bir xil, lekin uning ortidagi mahsulot har xil bo'ladi. Shuning uchun onlayn oltin sotib olishdan oldin aynan nima sotib olayotganingizni aniqlash kerak. O'lchov birliklari haqida Untsiya va gramm sahifasida o'qishingiz mumkin.

Oltin jamg'arma ilovalari qanday ishlaydi

Odatda ilovada siz summa yoki og'irlikni tanlaysiz, to'lov qilasiz va hisobingizga oltin qoldig'i yoziladi. Farq shundaki, bu yozuv nimani bildiradi.

CFD (contract for difference) — oltin narxi o'zgarishi bo'yicha shartnoma, unda jismoniy oltin bo'lmaydi va qaytarib olish ham bo'lmaydi. ETF va CFD farqini Jismoniy oltin va ETF/CFD sahifasida batafsil ko'ring.

Saqlash: oltin kimda turadi

Saqlovchi (custodian) — oltinni omborda saqlaydigan tashkilot. Ilova egasi va saqlovchi ko'pincha alohida kompaniyalar bo'ladi. Tekshiriladigan narsalar:

• saqlovchining nomi va qaysi davlatda joylashgani;
• oltin mijozlar nomiga ajratilganmi yoki kompaniya balansidami;
• mustaqil auditor zaxirani tekshiradimi va hisobot ochiq e'lon qilinadimi;
• ombor sug'urtalanganmi va sug'urta nimani qoplaydi;
• provayder yopilsa, oltin mijozlarga qanday qaytariladi.

Bu ma'lumot shartnomada yozilmagan bo'lsa, faqat reklama matniga tayanmang. Jismoniy saqlash tomonlari Oltinni saqlash sahifasida yoritilgan.

Qaytarib olish: pulga sotish yoki quyma olish

Qaytarib olish (redemption) — raqamli qoldiqni pulga yoki jismoniy oltinga almashtirish. Odatda ikki yo'l bor va ikkalasi ham shartnoma shartlariga bog'liq:

• Pulga sotish. Ilova oltinni o'z sotish narxida qaytarib oladi. Sotib olish va sotish narxi orasidagi farq (spread) sizning xarajatingiz bo'ladi.
• Jismoniy oltin olish. Ba'zi provayderlar quyma yoki tanga yetkazib beradi. Bunda minimal og'irlik, quymani tayyorlash, yetkazish va sug'urta to'lovlari bo'lishi mumkin.

Quyma olinadigan bo'lsa, proba va sertifikatni tekshiring: Oltin probasi va karat, Oltin probasini tekshirish.

Narx va xarajatlar

Ilovadagi narx odatda jahon spot narxiga provayder ustamasi qo'shilgan narx bo'ladi. Spot va fyuchers narxining farqi Spot va fyuchers sahifasida tushuntirilgan. Bu sahifada joriy oltin narxi ko'rsatilmaydi: narxni faqat litsenziyali yoki rasmiy manbadan oling.

Xarajatlar ro'yxati:

• sotib olish va sotish narxi orasidagi spread;
• saqlash to'lovi;
• to'lov va valyuta konvertatsiyasi xarajati;
• qaytarib olish va yetkazish to'lovi.

So'mdagi summani hisoblashda dollar kursini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) e'lon qiladigan rasmiy kurs bilan solishtirish mumkin: Markaziy bank kursi. Hisob-kitob uchun Kalkulyatorlar sahifasidan foydalaning.

Tartibga solish savollari

Raqamli oltinning huquqiy maqomi mahsulot turiga bog'liq. Quyidagi faktlar umumiy yo'nalish beradi, lekin aniq mahsulot haqida xulosa bermaydi.

• Qimmatli qog'ozlar bozorining vakolatli regulyatori bo'yicha: «Qimmatli qog'ozlar bozori to'g'risida»gi Qonun 55-modda: qimmatli qog'ozlar bozorining vakolatli regulyatori Prezident tomonidan belgilanadi; u professional faoliyatni litsenziyalaydi.
• Regulyator haqida: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi.
• Litsenziya talabi: qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi. Ro'yxatni tekshirish uchun: NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri.
• Valyuta bilan bog'liq operatsiyalar: kapital harakati bilan bog'liq operatsiyalarga xorijdagi hisobvaraqlar va depozitlarga mablag' joylashtirish kiradi; rezidentlar tomonidan xorijiy valyutadagi qimmatli qog'ozlarni sotib olish qimmatli qog'ozlar regulyatori tomonidan CBU bilan birgalikda tartibga solinadi.
• Litsenziyasiz faoliyat bo'yicha: Jinoyat kodeksining 190-moddasi — litsenziyasiz yoki ruxsat hujjatisiz yoxud xabarnoma yubormasdan faoliyat bilan shug‘ullanish (javobgarlik daromadning o‘ta katta miqdori bilan bog‘liq).

Oltin tokeni, ETF ulushi yoki bank metall hisobi turli qoidalar ostida bo'lishi mumkin. Provayderdan qaysi organ litsenziyasi borligini so'rang va uni rasmiy reestrda tekshiring. Batafsil: Qonun va xavfsizlik, Tartibga solish va xavfsizlik.

Soliq. Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Stavka bo'yicha: Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka). Bu qoidalar sizning aniq raqamli oltin mahsulotingizga qanday qo'llanishini soliq organidan yoki soliq maslahatchisidan aniqlang.

Ilovani tanlashdan oldin tekshiruv ro'yxati

1. Mahsulot turi: ajratilgan oltin, umumiy ulush, token, ETF yoki CFD.
2. Provayder va saqlovchining nomi, litsenziyasi va reestrdagi yozuvi.
3. Audit hisobotlari va sug'urta shartlari.
4. Qaytarib olish tartibi va barcha to'lovlar.
5. Shartnoma qaysi davlat huquqiga bo'ysunadi va nizo qayerda ko'riladi.

Risklar

Oltin narxi pasayishi mumkin va raqamli shakl bu riskni kamaytirmaydi. Bunga provayder riski, saqlovchi riski, kiberxavfsizlik riski va qaytarib olishdagi kechikishlar qo'shiladi. Oltin CFD leverage bilan savdo qilinadi va pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Oltinning afzallik va kamchiliklarini Oltin investitsiyasi sahifasida, risklarni boshqarishni Risklarni boshqarish sahifasida o'qing.

Ko'p beriladigan savollar

Raqamli oltin haqiqiy oltinmi?

Mahsulotga bog'liq. Ajratilgan saqlashda ortida jismoniy quyma bo'ladi, CFDda esa oltin umuman bo'lmaydi.

Raqamli oltinni quymaga almashtirsa bo'ladimi?

Faqat provayder shartnomasida bunday imkoniyat yozilgan bo'lsa. Minimal og'irlik va to'lovlarni oldindan tekshiring.

Provayder yopilsa, oltinim nima bo'ladi?

Bu saqlash modeliga va shartnomaga bog'liq. Ajratilmagan saqlashda risk odatda yuqoriroq bo'ladi.

Oltin tokeni va oltin CFD farqi nima?

Token oltinga bog'langan raqamli aktiv. CFD esa narx farqi bo'yicha shartnoma bo'lib, unda egalik huquqi bo'lmaydi.

Daromad soliqqa tortiladimi?

Hosila vositalar va qimmatli qog'ozlar bo'yicha qoidalar yuqorida keltirilgan. Aniq mahsulot uchun soliq organidan so'rang.

Joriy oltin narxini qayerdan bilaman?

Litsenziyali yoki rasmiy manbalardan. Narx qanday shakllanishi haqida Oltin narxi shakllanishi sahifasida o'qing.