Bozor tuzilmasi (market structure)

Bozor tuzilmasi nima

Bozor tuzilmasi (inglizcha market structure) narx grafigidagi cho'qqilar va chuqurliklarning ketma-ketligidir. Uni o'qigan treyder ko'rsatkichlarsiz ham narx yuqoriga, pastga yoki yon tomonga harakatlanayotganini ko'radi.

Bu yondashuv Dow nazariyasidan kelib chiqqan. Asosi haqida Dow nazariyasi sahifasida, trend turlari haqida esa Trend turlari sahifasida o'qishingiz mumkin. BOS va CHoCH atamalari keyinchalik Smart Money (SMC) yondashuvida keng tarqaldi.

Swing high va swing low

Swing high — narx ko'tarilib, keyin pasayishga o'tgan nuqta, ya'ni mahalliy cho'qqi. Swing low — narx tushib, keyin ko'tarilgan nuqta, ya'ni mahalliy chuqurlik.

Odatda swing nuqta deb atrofidagi shamlardan aniq ajralib turadigan cho'qqi yoki chuqurlik olinadi. Bu nuqtalarni avtomatik belgilash uchun Fractals indikatori yoki ZigZag indikatori ishlatiladi. Ammo ZigZag oxirgi nuqtasini qayta chizishi mumkinligini yodda tuting.

Trend tuzilmasi: higher high va lower low

• Ko'tarilish tuzilmasi: HH va HL navbatma-navbat keladi.
• Pasayish tuzilmasi: LH va LL navbatma-navbat keladi.
• Yon harakat (diapazon): cho'qqilar va chuqurliklar taxminan bir xil darajada turadi, aniq ketma-ketlik yo'q.

Ko'tarilish tuzilmasida HL eng muhim nuqta hisoblanadi. Tuzilma shu nuqta buzilmaguncha saqlanib turadi. Pasayishda esa bu vazifani LH bajaradi.

Break of structure (BOS)

BOS (break of structure, tuzilmaning buzilishi) — narx trend yo'nalishidagi oxirgi swing nuqtadan o'tishi. Ko'tarilishda bu oldingi HH ustida yopilish, pasayishda oldingi LL ostida yopilish bo'ladi.

BOS mavjud trend davom etayotganini qayd etadi. U kelajakni bashorat qilmaydi, faqat sodir bo'lgan harakatni tasvirlaydi.

Change of character (CHoCH)

CHoCH (change of character, xarakter o'zgarishi) — narx trendga qarshi tomondagi muhim swing nuqtani buzishi. Ko'tarilish tuzilmasida bu oxirgi HL ostida yopilishdir, pasayishda esa oxirgi LH ustida yopilish.

CHoCH tuzilma buzilganini bildiradi, lekin trend teskari tomonga o'zgarganini tasdiqlamaydi. Undan keyin narx yon harakatga o'tishi yoki avvalgi yo'nalishiga qaytishi mumkin. Ko'pchilik yangi yo'nalishni faqat CHoCH dan keyin teskari tomonda BOS paydo bo'lganda tan oladi.

Chizilgan misol

Quyidagi sxema qo'lda chizilgan. Unda haqiqiy narxlar yo'q, faqat tuzilma ko'rsatilgan:

Sxemani o'qish:

• Har bir yangi HH oldingi HH dan yuqori yopilgan. Bular ko'tarilishdagi BOS holatlari.
• Har bir HL oldingisidan yuqori. Tuzilma ko'tarilish bo'yicha saqlangan.
• Narx oxirgi HL ostida yopildi. Bu CHoCH, ya'ni ko'tarilish tuzilmasi buzildi.
• Keyingi qadamni sxema aytmaydi: LH va LL davom etishi ham, narx qaytib tiklanishi ham mumkin.

Tuzilmani qanday belgilash

Yopilish yoki soya. Ba'zi treyderlar buzilish deb faqat sham tanasining daraja ortida yopilishini hisoblaydi, boshqalar soya (wick) tegishini ham hisobga oladi. Qaysi qoidani tanlasangiz, unga izchil amal qiling. Aks holda tahlil har safar boshqacha chiqadi.

Taymfreym. Kichik taymfreymdagi ko'tarilish katta taymfreymdagi pasayishning qaytishi (pullback) bo'lishi mumkin. Shuning uchun tuzilmani avval katta taymfreymda belgilash odatiy usul hisoblanadi. Batafsil: Multi-timeframe tahlil, Pullback.

Ichki va tashqi tuzilma. Katta swing nuqtalar tashqi (asosiy) tuzilmani hosil qiladi. Ular orasidagi mayda tebranishlar ichki tuzilma deyiladi. Ichki CHoCH asosiy trendni o'zgartirmaydi.

Xato holatlar

• Soxta buzilish. Narx swing nuqtadan o'tadi, so'ng tezda qaytadi. Bunday holatda ko'pincha daraja ortidagi stop-orderlar ishga tushadi. Qarang: Liquidity sweep, Breakout.
• Diapazonda BOS. Yon harakatda narx diapazon chegaralarini goh u tomondan, goh bu tomondan buzadi. Natijada ketma-ket qarama-qarshi "signallar" paydo bo'ladi.
• Noto'g'ri swing tanlash. Muhim bo'lmagan mayda tebranishni swing deb olsangiz, CHoCH ham, BOS ham haddan tashqari tez-tez chiqadi.
• Ortga qarab chizish. Tarixiy grafikda tuzilma doim aniq ko'rinadi. Real vaqtda esa swing nuqta faqat keyingi harakatdan so'ng tasdiqlanadi. Bu kechikish tahlilning tabiiy qismi.
• Yangiliklar paytidagi keskin harakat. Muhim makroiqtisodiy xabarlar chiqqanda narx tuzilmani bir zumda buzib, keyin ortga qaytishi mumkin.

Bozor tuzilmasi foyda kafolatlamaydi va kirish signali emas. U faqat narx harakatini tasvirlash usuli. Uni Support va resistance yoki Order block kabi boshqa tushunchalar bilan birga ishlatish xatolarni yo'qotmaydi, faqat qarorni boshqa nuqtai nazardan tekshirishga yordam beradi.

Tuzilma va risk

Tuzilma nuqtalari ko'pincha himoya stopi qayerda turishini o'ylashda ishlatiladi. Ammo leverajli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Narx stopdan sakrab o'tib ketishi (gap) ham ehtimoldan xoli emas. Pozitsiya hajmi va zararni cheklash haqida Risklarni boshqarish sahifasini o'qing. Notanish atamalar Treyding lug'ati sahifasida izohlangan.

Ko'p so'raladigan savollar

BOS va CHoCH ning farqi nimada?

BOS mavjud trend yo'nalishidagi swing nuqtaning buzilishi, ya'ni trend davom etayotganini qayd etadi. CHoCH esa trendga qarshi tomondagi muhim swing nuqtaning buzilishi bo'lib, tuzilma o'zgarganini bildiradi.

CHoCH trend o'zgardi degani emasmi?

Yo'q. CHoCH faqat oldingi tuzilma buzilganini ko'rsatadi. Undan keyin narx yon harakatga o'tishi yoki avvalgi yo'nalishiga qaytishi mumkin.

Market structure qaysi bozorlarda ishlaydi?

Tuzilma tushunchasi grafigi bor har qanday vositaga qo'llaniladi: valyuta juftliklari, metallar, indekslar. Lekin likvidlik va volatillik turlicha bo'lgani uchun xato holatlar ham har xil uchraydi.

Higher high va lower low ni indikator bilan topsa bo'ladimi?

Ha, Fractals yoki ZigZag yordam beradi. Ammo ular ham kechikadi, ZigZag esa oxirgi nuqtasini qayta chizishi mumkin. Shuning uchun natijani grafikda o'zingiz tekshirib chiqing.

Tuzilmani qaysi taymfreymda belgilash kerak?

Yagona to'g'ri javob yo'q. Odatda tuzilma avval katta taymfreymda belgilanadi, keyin kichik taymfreymda aniqlashtiriladi.