Valyuta qoidalari: jismoniy shaxslar nimani bilishi kerak

Valyuta operatsiyalari nima

Valyuta operatsiyalari deganda chet el valyutasini sotib olish va sotish, xorijga pul o'tkazish, xorijiy valyutadagi hisobvaraqqa pul qo'yish va chet elda karta bilan to'lash tushuniladi. Ularning tartibini valyutani tartibga solish to'g'risidagi qonun va Markaziy bank hujjatlari belgilaydi.

Bu sahifa umumiy tushuntirish beradi. U huquqiy maslahat emas. Qoidalar o'zgarishi mumkin, shuning uchun har bir holatda amaldagi tartibni rasmiy manbada yoki bankingizda tekshiring.

Qaysi organlar qoidalarni belgilaydi

Markaziy bank asosiy stavkani ham belgilaydi: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Stavka valyuta kursiga va depozit foizlariga ta'sir qiluvchi omillardan biri. Batafsil ma'lumot O'zbekiston: kurslar va iqtisodiyot sahifasida.

Valyuta sotib olish va rasmiy kurs

Markaziy bank har bir valyuta uchun rasmiy kursni e'lon qiladi. Manba: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar).

Ma'lumotlar oqimi haqida Markaziy bank shunday deydi: aniq litsenziya yoki manba ko‘rsatish matni topilmadi; veb-masterlar sahifasida ushbu axborot Markaziy bank kurslarini e’lon qiluvchi boshqa saytlar uchun yaratilgani aytilgan; sayt pastki qismida: © Markaziy bank. Kurslarni boshqa joyda ishlatganda manba sifatida Markaziy bankni ko'rsatish to'g'ri bo'ladi.

Bilish kerak bo'lgan muhim farq: rasmiy kurs bilan bank kassasidagi kurs bir xil emas. Banklar valyutani sotib olish va sotish kursini o'zi belgilaydi. Ularning orasidagi farq sizning xarajatingiz hisoblanadi. Valyuta almashtirishdan oldin bir nechta bankning kursini solishtiring.

Kurslarni kuzatish uchun:

• Markaziy bank kursi - rasmiy dollar kursi;
• Valyuta kurslari - boshqa valyutalar.

Xorijdagi hisobvaraq va xorijga o'tkazma

Qonun rezident jismoniy shaxsga xorijiy valyutadagi hisobvaraq ochishga ruxsat beradi: «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonun (ZRU-573) 12-moddasi: rezident jismoniy shaxslar O‘zbekiston banklarida va chet eldagi banklarda xorijiy valyutada hisobvaraq va omonatlar ochishga haqli.

Xorijdagi hisobvaraqqa pul o'tkazish qonunda alohida guruhga kiradi. Bu kapital harakati bilan bog'liq operatsiya: kapital harakati bilan bog'liq operatsiyalarga xorijdagi hisobvaraqlar va depozitlarga mablag' joylashtirish kiradi; rezidentlar tomonidan xorijiy valyutadagi qimmatli qog'ozlarni sotib olish qimmatli qog'ozlar regulyatori tomonidan CBU bilan birgalikda tartibga solinadi.

Amalda bu quyidagilarni anglatadi:

• xorijga o'tkazmani bank orqali qiling va o'tkazma maqsadini to'g'ri ko'rsating;
• o'tkazma, qabul qiluvchi va to'lov hujjatlarini saqlab qo'ying;
• bank hujjat so'rashi mumkin, bu odatiy tekshiruv tartibi;
• o'tkazma limiti va komissiyani bankingizdan oldindan so'rang.

Chet elda karta bilan to'lov

Xorijda yoki xorijiy saytda karta bilan to'laganda pul odatda boshqa valyutaga konvertatsiya qilinadi. Konvertatsiya kursini va komissiyani karta chiqargan bank va to'lov tizimi belgilaydi. U Markaziy bankning rasmiy kursidan farq qilishi mumkin.

To'lovdan oldin bankingizdan quyidagilarni aniqlang:

• karta xorijda va internetdagi xorijiy to'lovlarda ishlaydimi;
• konvertatsiya qaysi kurs bo'yicha bo'ladi;
• naqd pul yechish va to'lov uchun komissiya bormi;
• kunlik yoki oylik limit qancha.

Karta ma'lumotlarini faqat ishonchli saytlarga kiriting. Shubhali holatlar haqida Firibgarlik sahifasida yozilgan.

Chet el valyutasini olib kirish va olib chiqish

Ko'pchilik "valyuta olib chiqish limiti" va "chet el valyutasi olib kirish" tartibini qidiradi. Naqd valyutani chegaradan olib o'tish tartibi, deklaratsiya qilish talabi va limit miqdori bojxona va valyuta qoidalari bilan belgilanadi.

Bu sahifadagi rasmiy manbalarda aniq limit miqdori yo'q. Shuning uchun biz uni yozmaymiz. Safar oldidan amaldagi limitni bojxona organining rasmiy saytida va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) saytida tekshiring. Bankdan olingan valyuta bo'yicha hujjatni saqlab qo'ying.

Valyuta derivativlari, forex va soliq

Forex va CFD savdosi valyuta yoki aktiv narxiga bog'liq shartnomalar bilan ishlashdir. Qonunda bunday vositalarga ta'rif berilgan: Valyutani tartibga solish to'g'risidagi qonun 4-moddasida valyuta derivativlari (valyutaga bog'liq hosila moliyaviy vositalar) ta'riflangan.

Qimmatli qog'ozlar bo'yicha qoidalar:

• Shuni unutmang: qimmatli qog'ozlar bozorida professional faoliyat yuritish vakolatli tartibga soluvchi organ bergan litsenziya asosida amalga oshiriladi;
• Jinoyat kodeksining 190-moddasi — litsenziyasiz yoki ruxsat hujjatisiz yoxud xabarnoma yubormasdan faoliyat bilan shug‘ullanish (javobgarlik daromadning o‘ta katta miqdori bilan bog‘liq).

Daromad va soliq bo'yicha:

• Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi;
• Soliq kodeksi 381-modda: agar 2-qismda boshqacha nazarda tutilmagan bo'lsa, rezident jismoniy shaxslarning daromadi iqtibosda keltirilgan stavkada soliqqa tortiladi (dividendlar va foizlar uchun alohida stavka).

Bu qoidalar xorijiy brokerdagi foydaga qanday qo'llanishini soliq organida yoki soliq maslahatchisidan aniqlang. Forexning huquqiy holati haqida Forex qonuniymi sahifasida yozilgan. Xorijiy brokerga, masalan Exnessga, pul kiritish va yechib olishda ham yuqoridagi o'tkazma va karta qoidalari amal qiladi.

Leveraj bilan CFD va forex savdosida pulni tez yo'qotish mumkin. Bu haqda Risklarni boshqarish sahifasida yozilgan.

Qoidalarni qanday tekshirish kerak

1. Rasmiy kurs va valyuta siyosati: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) sayti.
2. Kapital bozori va litsenziyalar: NAPP — Istiqbolli loyihalar milliy agentligi: kripto-aktivlar, kapital bozori, sug‘urta, elektron tijorat, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tartibga soladi, ularga litsenziya va ruxsatnomalar beradi va NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri.
3. O'tkazma va karta shartlari: bankingizning rasmiy sayti yoki filiali.
4. Naqd valyutani olib o'tish: bojxona organining rasmiy sayti.

Qonun va xavfsizlik bo'yicha boshqa materiallar Qonun va xavfsizlik bo'limida.

Tez-tez so'raladigan savollar

Rezident xorijdagi bankda hisob ocha oladimi?

Qonun bunga ruxsat beradi: «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonun (ZRU-573) 12-moddasi: rezident jismoniy shaxslar O‘zbekiston banklarida va chet eldagi banklarda xorijiy valyutada hisobvaraq va omonatlar ochishga haqli. Bunday hisobga pul o'tkazish kapital harakati bilan bog'liq operatsiya hisoblanadi.

Valyutani qaysi kurs bo'yicha sotib olaman?

Bankning o'z sotish kursi bo'yicha. Markaziy bankning rasmiy kursi esa mo'ljal va hisob-kitob uchun ishlatiladi.

Valyuta olib chiqish limiti qancha?

Bu sahifadagi manbalarda aniq miqdor yo'q. Amaldagi limitni safardan oldin bojxona organi va Markaziy bank saytida tekshiring.

Chet elda karta bilan to'laganda nega summa boshqacha chiqadi?

Bank va to'lov tizimi o'z konvertatsiya kursi va komissiyasini qo'llaydi. Shartlarni bankingizdan aniqlang.

Forexdan olingan foyda soliqqa tortiladimi?

Soliq kodeksi hosila moliyaviy vositalardan olingan daromadni mulkiy daromad deb biladi. Xorijiy brokerdagi foydaga qanday qo'llanishini soliq organida aniqlang.

Brokerning litsenziyasini qayerda tekshiraman?

NAPPning qimmatli qog‘ozlar bozori kasbiy ishtirokchilari reestri orqali. Boshqa tafsilotlar Tartibga solish va xavfsizlik sahifasida.